آشنایی با 25 زن مشهور و اسیر کاروان کربلا
پس از شهادت امام حسین(ع) و یاران وفادار آن حضرت، عمر بن سعد دستور داد زنان، کودکان و بازماندگان واقعه عاشورا را بعنوان اسیر به همراه خود به کوفه ببرند.
عصر روز یازدهم محرم سال 61 هجری، عمربن سعد اهل بیت امام حسین(ع) را به سمت کوفه حرکت داد. پس از شهادت امام(ع) و یاران وفادار آن حضرت، عصر عاشورا سر مقدس امام(ع) به کوفه فرستاده شد. عمر بن سعد دستور داد که سرهای سایر شهیدان را شستوشو داده و در میان سرکردگان سپاه خویش تقسیم کنند تا بواسطه آنها از عبیدالله پاداش بگیرند.وی بر کشتههای لشکریان خود نماز خواند و آنها را دفن کردند، ولی بدنهای بیسر شهیدان را در آن بیابان رها کرد. سپس دستور داد زنان، کودکان و بازماندگان واقعه عاشورا را به عنوان اسیر به همراه خود به کوفه ببرند. هنگام خروج آنان از سرزمین کربلا، به خواسته اسیران و یا به دستور عمر بن سعد جهت تازه کردن داغ اسیران، آنان را از کنار پیکرهای شهیدان عبور دادند. لحظه وداع بازماندگان با بدنهای بیسر شهدا، محشری بود.
عصر همان روز اهل بیت(ع) به سمت کوفه حرکت کردند و شبانه به آنجا رسیدند و آنها را تا صبح پشت دروازههای کوفه نگه داشتند. پس از وارد شدن اسیران به شهر بزرگ کوفه، جمعیت فراوانی به دیدن آنها آمدند که برخی اظهار خوشحالی و شادمانی کرده و برخی دیگر در مظلومیت اهل بیت(ع) و در عزای سید شهیدان، میگریستند و ضجه میزدند.
در زیر با مشهورترین زنان از اسیران کاروان کربلا آشنا میشویم.1- ام کلثوم کبری: زینب کبری2- آمنه سکینه3 ـ ام اسحاق بنت طلحةام اسـحـاق یـا ام الحـق، فـرزند طلحة بن عبیداللّه است. نام او را عاتکه و مادرش را جرباء بنت قسامه، از قبیلهی طی گفتهاند.مـورّخـان، نـام هـمـسـران او و فـرزنـدانـش را بـه تـرتـیـب چـنـیـن نقل کردهاند:1 ـ امـام حـسـن مـجـتـبی(ع). ام اسحاق، چهار پسر به نام های حسن، حسین، طلحة، ابوبکر و یک دختر به نام فاطمه برای امام دوم(ع) به دنیا آورد.2 ـ امـام حـسـیـن(ع). ایـن بـزرگـوار، بـنـا بـه سـفارش برادر که هنگام شهادت به او فرمود: بـرادر! من از این زن راضی هستم، نگذارید که او از خانههایتان خارج شود، با ام اسحاق ازدواج کرد و خداوند متعال، فاطمه و عبداللّه را به ایشان عنایت کرد.3 ـ عـبـداللّه بـن مـحـمـد بـن ابـی عـتـیـق. امـیـّه، فـرزنـد عـزیـز ام اسـحـاق از عـبـداللّه مـی باشد.مـنـابـع کـهـن از حـضـور یـا عـدم حـضـور ام اسـحـاق در کـربـلا و تـحـمـل مـشـقـت هـای دوران اسـارت وی سـخـنـی نـگـفـتـهانـد ولی بـا مـطـالعـه واقـعـهی ذیـل مـیتـوان گـفـت: ام اسحاق در کربلا حاضر و به طور یقین در زمرهی اسیران کربلا نیز بوده است .ام اسـحاق، همسر امام حسین(ع) در روز عاشورا فرزندی به دنیا آورد که او را عبداللّه نامیدند. او بـه دسـت عـبداللّه بن عقبه غنوی و به قولی هانی بن ثبیت حضرمی با تیر مجروح شد. امام حـسـین(ع) خون او را به سوی آسمان ریخت و خونش به زمین بازنگشت. امام باقر (ع ) فرموده است:اگـر قـطـرهای از ایـن خـون بـه زمـیـن مـیریـخـت عـذاب الهـی بـر مـردم نازل میگشت.
4 ـ ام الکرامام الکرام، دختر گرامی امام علی(ع) و مادرش ام ولد است. به گفتهی عمادزاده، او هـمـراه بـرادرش سـیـّدالشـهـدا(ع) بـه کـربـلا آمـد و پـس از عـاشـورا بـه دسـت دشـمـنـان اهـل بـیـت(ع) از کـربـلا بـه کـوفـه و سـپـس به شام به اسارت برده شد. از جزئیات زندگی و اقدامات وی در طول اسارت اطلاع دیگری در دست نیست.5 ـ اُمامهامـامـه، فـرزنـد امـام عـلی(ع) و مادرش ام ولد است. او با صلت بن عبداللّه، از نوادگان عبدالمطلب، ازدواج کرد و برای او دختری به نام نفیسه به دنیا آورد. بـه گـفـتـهی عـمـادزاده ، امامه جزو زنان حاضر در کربلا بوده و قطعا در کاروان اسیران نیز حضور داشته است.6 ـ ام جعفرام جـعـفـر نـامـش جـمـانـه، فرزند امام اوّل شیعیان و مادرش ام ولد است. بنا به گـزارشـی دیـگـر، ام جـعـفـر و جـُمـانـه، نـام دو دخـتـر از فـرزنـدان امـام عـلی (ع) میباشد.وی از زنـان حـاضـر در کـربـلا و از اسـیـران آن حادثهی خونین است. از سایر خصوصیات و جزئیات زندگی وی اطلاعی دیگری در دست نیست.
7 ـ ام الحسن بنت علی(ع)ام الحـسـن یـا ام الحـسـیـن از فـرزنـدان امـام عـلی(ع) اسـت. نـام وی رملهی کبری، مـادرش ام سـعـیـد دخـتـر عـروة بن مسعود ثقفی و بنا به نقلی ام شـعـیب مخزومیه میباشد. او با پسر عمّهی خود، جعدة بن هبیرهی مخزومی که از شـیـعـیـان خـاص حـضـرت امـیر المؤ منین(ع) و فرزند ام هانی بود ازدواج کرد و خداوند متعال شش فرزند به نامهای جعفر، علی، حسن، حارث، عبداللّه، یحیی به وی عنایت کـرد. ام الحـسـن، پـس از وفـات جـعـدة، بـه عـقـد جـعـفـر بـن عـقیل در آمد ولی برای او فرزندی نزاد. برخی عبداللّه بن زبیر بن عوام را نیز از همسران ام الحسن دانستهاند. اگرچه مورّخین به اسارت وی تصریح نکردهاند ولی بنا بر حضورش در کربلا، به یقین جزو اسیران کربلا نیز بوده است.8 ـ ام خلفنـام او در مـنـابـع کـهـن وجـود نـدارد. ولی در مـنـابـع مـتـاخـر نـقل شده که وی همسر مسلم بن عوسجه و همان زنی است که در روز عاشورا پس از شهادت مسلم، فـرزنـدش خـلف را بـه رفـتـن بـه مـیـدان نـبـرد و دفـاع از فـرزنـد رسـول خـدا(ص) تشویق کرد و خود عصر عاشورا به اسارت نیروهای دشمن در آمد.
9 ـ ام عبداللّهام عـبـداللّه فـرزنـد امـام مـجـتـبـی(ع)، نـامـش فـاطـمـه و مـادرش ام ولد اسـت. او بـا امـام سـجـاد(ع) ازدواج کـرد و از وی چـهـار فـرزند به نامهای امام محمد باقر(ع)، حسن، علی و عبداللّه متولد شد. او در خاندان امام حسن(ع)، در صداقت و راسـتـگـویی ، بینظیر و نخستین زن علویه بود که فرزند علوی(امام باقر (ع )) به دنیا آورد.ام عبداللّه با عموی بزرگوارش، امام حسین(ع) به کربلا آمد و در لباس اسارت به کوفه و شـام برده شد. در دوران اسارت شاهد در غل و زنجیر بودن همسر (امام سجاد (ع ))، گرسنگی و تشنگی فرزند(امام محمد باقر (ع )) و دیدن سرهای خویشاوندان بر نیزه بود. در منابع کهن و اخیر اطلاعات دیگری دربارهی نامبرده وجود ندارد.10 ـ ام عمروبن جنادهنام او بحریه و پدرش مسعود خزرجی است. وی در روز عاشورا، پس از شهادت همسرش جناده، بـه فـرزنـد نـه یـا یـازده سـالهی خـود امـر کـرد بـه مـیـدان رفـتـه و مشغول نبرد شود. وقتی عمرو به شهادت رسید، مادر با خواندن رجز، سر او را به طرف دشمن انـداخـت و یـک نفر را کشت. سپس عمود خیمه را به دست گرفت و با حمله به خصمِ زبون دو نفر دیـگـر را نـیز به هلاکت رساند. آنگاه، امام حسین(ع)، او را از ادامهی جهاد و مبارزه منع کرد و ام عـمرو به خیمه بازگشت. از سایر جزئیات زندگی و اقدامات مثبت وی در دوران اسارت اطلاعی در دست نیست.
11 ـ ام کلثوم بنت عبداللّه جعفرام کـلثـوم، فـرزنـد عـبـداللّه بـن جـعـفـربـن ابـی طـالب(ع) و حـضـرت زیـنـب(س) اسـت. بـرخـی بـه وی لقـب صـغـری دادهاند. معاویة، او را برای یزید خواستگاری، ولی دایی بزرگوارش، امام حسین (ع) با این وصلت مخالفت کرد و ایشان را بـه عـقـد ازدواج پـسـر عـمـویـش، قـاسـم بـن مـحـمـد بـن جـعـفـر بـن ابـی طـالب(ع) در آورد. خـداونـد مـتـعـال نـیـز فـرزنـدی بـه نـام فـاطـمـه بـه آنـان عـنـایـت کرد.ام کلثوم، همراه همسر خود، قاسم، به دشت خونین نینوا آمد و پس از شهادت وی، از کربلا به کـوفـه و شـام بـه اسـیـری بـرده شـد. مـورّخـان دربارهی اقدامات وی در دوران اسـارت، گـزارشی نقل نکردهاند. گروهی از رجال نویسان، حجّاج بن یوسف، ابان بن عثمان بـن عـفـان و خـالد بـن یـزید بن معاویه را نیز از همسران ام کلثوم، پس از قاسم دانستهاند.
12 ـ ام کلثوم بنت علی(ع) زینب صغری13 ـ امّ کلثوم صغریامّ کـلثومِ صغری، یکی از دختران امیر المؤ منین(ع)، به گفته برخی از منابع از کـسانی است که در کربلا حضور داشت و به همراه شمار دیگری به اسارت لشکریان بنی امیّه درآمد.گـرچـه بـسـیـاری از مـنـابـع از ام کـلثوم به عنوان یکی اسیران حادثه عاشورا نام برده اند، بدون این که مقیّد به صغری و کبری کنند.14 ـ ام کلثوم صغری رقیه بنت علی (ع )15 ـ امّ کلثوم کبریام کلثوم کبری یکی از فرزندان امیر المؤ منین(ع) است. وی به همراه شوهرش، عـون بـن جـعـفـر از مـدیـنـه بـه امـام حسین(ع) پیوستند و به همراه آن حضرت در کربلا حضور داشـتـنـد. شـوهـرش در روز عـاشـورا بـه درجـه رفـیـع شـهـادت نـایـل شـد و خـودش بـه اسارت لشکریان بنی امیّه درآمد. گر چه بـسـیاری از منابع نام ام کلثوم را به عنوان بانویی که در کربلا حضور داشت و جزء اسیران بود آوردهاند ولی مقیّد به صغری و کبری ننمودند.16 ـ ام الثغر خوصاء
17 ـ ام محسناو مـادر مـحـسـن بـن حـسـیـن (ع ) و نـامـش نـامـعـلوم اسـت. ولی احـتمال دارد، وی همان رباب یا شهربانو باشد. یاقوت حُمَوی می گوید: وقتی کاروان اسیران کربلا به کوه جوشن رسید که معدن مس و در غرب حلب است، ام محسن فرزندش را سقط کرد. تلاش وی برای تهیّه آذوقه در آن مکان بینتیجه ماند. کارگران آنجا هم نه تنها وی را مـسـاعـدت نـکـردنـد بلکه ناسزا نیز گفتند. ام محسن از این کار خشمگین شد و از خداوند مـتـعـال خـواسـت تـا آنـان را مـجـازات کـنـد. بـر اثـر نـفـریـن او بـرکـت از آن کـوه گـرفـتـه شد. از زندگی وی اطلاع دیگری در دست نیست.18 ـ ام وهباز جـمـله زنانی که در کربلا حضور داشته، ام وهب بوده، وی به همراه شوهرش و یا به همراه فـرزنـدش در همان روز عاشورا طبق گفته اکثر مورّخان به شهادت رسید. اما منتخب التواریخ او را در شمار اسیران کربلا قرار داده است.19 ـ ام هانی بنت علی(ع)ام هـانـی، فـرزنـد امـام عـلی(ع) و مـادرش ام ولد اسـت. او بـا پـسر عموی خود، عـبـداللّه اکـبـربـن عـقـیـل ازدواج کرد و دارای فرزندانی به نامهای محمد اوسط، عبدالرحمن، مسلم و ام کلثوم شد.ام هـانـی بـا هـمسرش به کربلا آمد و پس از شهادت وی همراه کاروان اسیران به کوفه و شام رفت.
20 ـ امیمة سکینه(ع)21 ـ امینة سکینه(ع)22 ـ بحریة بنت مسعود ام عمروبن جناده23 ـ جُمانة ام جعفر24 ـ جُمانةجـُمـانـة، فـرزند ابوطالب و فاطمه بنت اسد و عمّهی امام حسین(ع) است. او با پسر عمویش، ابـوسـفـیـان بـن حـارث بـن عـبـدالمـطـلب، از اصـحـاب خـوش سـخـن رسول خدا و از سرایندگان مرثیه آن بزرگوار ازدواج کرد و برایش فرزندی به نام عبداللّه به دنیا آورد. وی در واقعهی خونین کربلا و حوادث تلخ پس از آن حـضـور داشـت و افـشـاگـر چـهـرهی باطل حکومت یزید در دوران اسارت بود.25 ـ خدیجه بنت علی(ع)خـدیـجه ، دخت گرامی امام علی(ع) و مادرش ام ولد است. وی با پسر عموی خود عـبـدالرحـمـن بـن عـقـیل و سپس با عبدالرحمن بن عبداللّه ... بن عبد شمس ازدواج و خـداونـد مـتـعـال از عـبـدالرحـمـن بـن عـقـیـل سـه فـرزنـد بـه نـامهـای سـعـیـد، عقیل و حمیده به ایشان عنایت کرد.خـدیـجـه، بـانـوی شـجـاع کـاروان حـسـیـنـی، عـلاوه بـر تـحـمـّل مـصـیـبت شهادت همسرش، عبدالرحمن بن عقیل و دو جوان دلبندش در کربلا شاهد و ناظر دوران تلخ اسارت نیز بوده است. او سرانجام در کوفه، دیده از جهان فروبست و به جوار حق شتافت.https://www.khabaronline.ir/news/1660030#زنان_کربلا#زنان_اسیر#کاروان_اسیر#مشهور
11:34 - 9 مرداد 1403
669 بازدید
1 پاسخ