درخواست توقف خاموشیهای برنامهریزیشده برق در تابستان ها
با توجه به تجربه تکرارشونده خاموشیهای تابستانی در سالهای گذشته و آثار مستقیم و قابلتوجه آن بر زندگی روزمره خانوارها، فعالیتهای خدماتی و همچنین زنجیره تولید، به نظر میرسد سیاست صحیح در مدیریت ناترازی برق نیازمند بازنگری بنیادین در منطق تصمیمگیری است. در واقع، برق بهعنوان یک خدمت حیاتی و غیرقابل جایگزین در ردیف خدمات پایه عمومی قرار دارد و هرگونه اختلال در تأمین آن، مستقیماً بر سلامت، امنیت و کیفیت زندگی شهروندان اثر میگذارد. در این چارچوب، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که در دورههای اوج مصرف تابستانی، خاموشیهای برنامهریزیشده خانگی در برخی موارد در بازههای حدود دو ساعت و حتی بیشتر بهعنوان یکی از ابزارهای مدیریت ناترازی مورد استفاده قرار گرفته است. استمرار چنین رویکردی، از منظر حکمرانی انرژی، بیانگر غلبه راهکارهای کوتاهمدت بر اصلاحات ساختاری پایدار است؛ در حالی که این وضعیت باید بهعنوان یک سیگنال هشدار برای بازطراحی سیاستهای سمت تولید، مصرف و شبکه تلقی شود، نه بهعنوان یک ابزار مدیریتی پایدار. از منظر تحلیل هزینه فایده اجتماعی، خاموشی خانگی در اوج گرمای تابستان عملاً به معنای انتقال مستقیم بار ناکارآمدی ساختاری شبکه به مصرفکننده نهایی است؛ در حالی که مطابق اصول حکمرانی انرژی، مدیریت ناترازی باید از مسیر اصلاحات در سمت تولید، کاهش تلفات شبکه، بهینهسازی زیرساخت انتقال و توزیع، مدیریت مصرف در بخشهای عمده و ارتقای بهرهوری کل سیستم دنبال شود. از منظر حقوق عمومی و عدالت خدماتی نیز، تأمین پایدار برق در دورههای اوج مصرف نه یک انتخاب سیاستی، بلکه یک الزام بنیادین در تضمین رفاه عمومی و استمرار خدمات اساسی محسوب میشود. خاموشی خانگی بهصورت محدود و زمانبندیشده در عمل جایگزین اصلاحات ساختاری شده و نشاندهنده تقدم ابزارهای اضطراری بر راهکارهای پایدار است؛ در حالی که تجربه سالهای گذشته نشان داده که تکرار خاموشیهای تابستانی، نه راهحل پایدار بلکه مکانیسمی پرهزینه برای مدیریت بحران است. از سوی دیگر، ظرفیتهای افزوده تولید، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و امکان پیادهسازی مدیریت هوشمند بار، این انتظار منطقی را تقویت میکند که سیاستگذاری انرژی کشور باید بر اصل حداکثرسازی پایداری تأمین برق خانگی در فصل تابستان و حذف تدریجی خاموشیهای برنامهریزیشده استوار باشد، نه پذیرش آن بهعنوان ابزار مرسوم مدیریت ناترازی. بر این اساس، مطالبه مشخص، شفاف و مبتنی بر اصول حکمرانی کارآمد این است که سیاست خاموشی خانگی در فصل تابستان بهعنوان ابزار برنامهریزیشده مدیریت بار مورد بازنگری جدی قرار گرفته و رویکرد سیاستی کشور به سمت حذف تدریجی این ابزار و جایگزینی آن با راهکارهای ساختاری، پایدار و عادلانه تغییر یابد. مدیریت ناترازی باید صرفاً از مسیر اصلاحات ساختاری، کنترل و توزیع عادلانه مصرف در بخشهای عمده، کاهش تلفات شبکه و بهینهسازی کل زنجیره تأمین دنبال شود. در نهایت، استمرار الگوی خاموشیهای سالهای گذشته نهتنها با استانداردهای حداقلی خدمات عمومی و حقوق شهروندی سازگار نیست، بلکه بهصورت مستقیم موجب تضعیف اعتماد عمومی به کارآمدی سیاستگذاری در حوزه انرژی خواهد شد.
وزارت نیرو، توانیر، مدیران صنعت برق، سیاستگذاران حوزه انرژی، کمیسیون انرژی مجلس
