هر متر مکعب آب شرب، ۱۹۰ هزار تومان یارانه پنهان دارد
به گفته مدیر کل دفتر برنامه و بودجه شرکت آبفای کشور، با توجه به کم بارشی در کشور، سرانه مصرف آب شرب از ۱۸۵ لیتر باید به ۱۳۰ لیتر در شبانه روز کاهش پیدا کند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ مسعود باقر زاده کریمی مدیر کل دفتر برنامه برنامه‌ریزی و بودجه شرکت آب و فاضلاب کشور در گفتگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس گفت: در هفتمین روز هفته صرفه‌جویی مصرف آب به نام آب، صرفه جویی و مشارکت مردم قرار داریم، در مسئله آب دو طرف معادله را باید حل کنیم، یک طرف منابع در اختیار آب و طرف دیگر مصارف آب است.وضعیت منابع آب این گونه است که آب تجدید پذیر که هر سال از بارندگی وارد کشور می‌شود، تا سه دهه قبل سالانه ۴۰۰ میلیارد متر مکعب بارندگی داشتیم که دو سوم از آن تبخیر و تعریق می‌شد و آنچه که قابل برنامه‌ریزی بود و در رودخانه‌ها و پشت سدها قرار می‌گرفت، حدود ۱۳۰ میلیارد متر مکعب بود.در آن زمان جمعیت کشور ایران حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر بود، اما از آن زمان تاکنون میزان بارندگی‌ها به ۳۰۰ میلیارد متر مکعب در سال کاهش پیدا کرده در حالی که جمعیت به ۹۰ میلیون نفر رسیده است.میانگین سرانه آب در کشور آن زمان یعنی ۳۰ سال قبل حدود ۲۵۰۰ متر مکعب به ازای هر ایرانی بود که تا دهه ۱۳۷۰ این رقم وجود داشت ،به تدریج بارندگی‌ها از ۴۰۰ میلیارد متر مکعب به ۳۰۰ میلیارد متر مکعب رسید و سرانه آب تجدید پذیر از ۱۳۰ میلیارد متر مکعب به زیر ۱۰۰ میلیارد متر مکعب رسید.به موازات کاهش بارندگی، جمعیت از حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر به ۹۰ میلیون نفر افزایش پیدا کرده، یعنی سرانه آب قابل برنامه‌ریزی هزار متر مکعب شده است.یعنی از ۲۵۰۰ متر مکعب به ۱۰۰۰ متر مکعب کاهش پیدا کرده است و در آینده نیز این روند نزولی ادامه دارد.
وی گفت: در دنیا کشورهایی که سالانه هزار متر مکعب سرانه مصرف آب داشته باشند، جزو کشورهای کم آب محسوب می‌شوند، ما هم جز آنها هستیم و هر سال این کم بارشی تشدید می‌شود. وی گفت: هر سال از ۱۰۰ میلیارد متر مکعب آب در دسترس باید ۴۰ میلیارد متر مکعب در محیط زیست بماند که صرف تغذیه آبخوان‌ها و سفره‌های زیرزمینی و برای جلوگیری از گرد و غبار و فرونشست زمین شود، بنابراین ۴۰ درصد از آن کم می‌شود و آبی که قابل استفاده است، ۶۰ میلیارد متر مکعب در سال است. از این رقم حدود ۱۰ میلیارد متر مکعب برای مصرف شرب و چهار میلیارد متر مکعب در بخش صنعت استفاده می‌شود، برای کشاورزی هم مقامات وزارت جهاد کشاورزی هم که می‌گویند سالانه ۷۰ میلیارد متر مکعب آب مصرف می‌کنند، اما وزارت نیرو می‌گوید ۸۰ میلیارد متر مکعب مصرف آب کشاورزی است.بنابراین ۷۰ میلیارد متر مکعب آب کشاورزی به علاوه ۱۰ میلیارد متر مکعب آب شرب به علاوه چهار میلیارد متر مکعب آب صنعت در سال ۸۴ میلیارد متر مکعب آب می‌شود.به گفته باقرزاده، سالانه با توجه به بارندگی‌ها حداکثر ۳۵ میلیارد متر مکعب به آب زیرزمینی اضافه می‌شود، اما سالانه ۵ میلیارد متر مکعب بیشتر از آب زیرزمینی برداشت می‌کنیم.چون آب زیرزمینی که سالانه از طریق نفوذ بارندگی‌ها به سفره‌های زیرزمینی انجام می‌شود ۳۵ میلیارد متر مکعب است اما ما سالانه ۴۰ میلیارد متر مکعب آب زیرزمینی برداشت می‌کنیم.این به مصداق همان شعر سعدی است که «چو دخلت نیست، خرج آهسته تر کن که می‌خوانند ملاحان سرودی، اگر باران به کوهستان نبارد، به سالی دجله گردد خشک رودی».
مّثل ما در مصرف آب مانند کسی می‌ماند که درآمدش به مخارجش نمی‌رسد و هر سال از ارث پدری استفاده می‌کند که آن هم روزی تمام می‌شود. باقرزاده همچنین گفت: طی ۳۰ سال گذشته حدود ۱۵۰ میلیارد متر مکعب آب از منابع زیرزمینی آب برداشت و استفاده کرده‌ایم که باعث کاهش کیفیت آب شده است، در حالی که آب زیرزمینی، آب استراتژیک بوده که قابل برنامه ریزی است، چون کیفیت، عمق و دِبی آن مشخص است. کل آب زیرزمینی در کشور در مجموع بین ۴۰۰ تا ۴۵۰ میلیارد متر مکعب برآورد می‌شود، اما در ۳۰ سال گذشته ۱۵۰ میلیارد متر مکعب آن یعنی یک سوم از این منابع استراتژیک را استفاده کرده‌ایم. مدیر کل دفتر برنامه‌ریزی و بودجه آب همچنین گفت: اگر از منابع زیرزمینی آب به به صورت بی رویه استفاده کنیم، کیفیت آب کاهش پیدا می‌کند و چون با املاح زمین مخلوط شده و شور می‌شود و کیفیت آن افت می‌کند، آب در تمام شئون زندگی ما اثرگذار است و بدون آب نمی‌توان زندگی کرد. وی گفت: در دنیا محصولات کشاورزی را با یک سوم میزان آب مورد نیاز در کشاورزی ما تولید می‌کنند و ما باید در بخش کشاورزی با وارد کردن تکنولوژی به مزرعه، میزان مصرف آب را کاهش دهیم. طبق قانون برنامه هفتم توسعه، قرار است تا پایان برنامه ۱۰ میلیارد متر مکعب از مصرف آب کشاورزی کاهش پیدا کند، در حالی که تولید محصولات کشاورزی هم ۴۰ درصد باید در این مدت افزایش پیدا کند. این کارها نیازمند سرمایه‌گذاری و ورود تکنولوژی در بخش کشاورزی است، در دنیا به ازای مصرف هر متر مکعب آب یک کیلوگرم ماده خشک به دست می‌آید، در ایران حدود ۳۰۰ گرم است.
باقرزاده همچنین گفت: طبق قانون برنامه هفتم پیشرفت، صنایع هم باید از آب بازیافتی و آب غیرمتعارف و باز چرخانی فاضلاب استفاده کنند، یعنی از منابع محدود آب می‌توانیم دو سه بار استفاده کنیم.وی همچنین گفت: باید بین ۱.۷ میلیارد تا ۱.۸ میلیارد متر مکعب از پساب تصفیه شده برای صنعت استفاده شود.برنامه هفتم در بخش آب شرب هم گفته است، چون جمعیت زیاد می‌شود، مصرف آب شرب باید ۹.۸ میلیارد متر مکعب شود که در بازنگری آن و هدفگذاری آبفا این رقم به ۱۰ میلیارد و ۲۰۰ میلیون متر مکعب می‌رسیم.کاهش مصرف آب شرب با فرهنگ سازی و آموزش، محقق می‌شود و از طرف دیگر، هدر رفت آب باید کاهش پیدا کند.باقرزاده همچنین در مورد کم بارشی گفت: بحث توزیع بارشها در کشور بسیار مهم است، تقریباً یک چهارم از جمعیت کشور در نیمه جنوبی البرز مستقر هستند، در حالی که این مناطق مانند تهران، کرج، قزوین و استان مرکزی کم آب هستند.زمان و مکان بارشها در تناسب با پراکنش جمعیت نیست، الان به خاطر این در تابستان‌ها شاهد بارش‌های سیل‌آسا می‌شویم.آب مانند برق نیست که دارای شبکه سراسری باشد و به راحتی قابل انتقال باشد، انتقال آب بسیار سخت است، از نظر محیط زیست هم به صرفه نیست که آب را از یک منطقه به جای دیگر منتقل کنیم.به گفته باقرزاده، در مناطقی مانند اصفهان هم قطب گردشگری، هم قطب صنعت و هم قطب جمعیتی شده است.در حالی که این مناطق کم آب هستند و توسعه بی رویه شهری باعث آسیب به محیط زیست شده است.
وی همچنین گفت: هزینه انتقال هر متر مکعب آب بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تومان است، در حالی که آبی که به مردم تحویل داده می‌شود، ۱۰ هزار تومان است، یعنی یک دهم قیمت تمام شده به مردم داده می‌شود.به گفته باقرزاده، فروش آب به یک دهم هزینه تمام شده باعث شده است که شرکت‌های آب و فاضلاب کشور حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان از دولت طلب داشته باشند، از طرفی این شرکت‌ها برای انجام سرمایه‌گذاری مورد نیاز به پیمانکاران خود به همین میزان بدهکار هستند، یعنی سالی یعنی حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان کمبود منابع داریم.باقرزاده در مورد هدر رفت آب گفت: هدررفت آب در شبکه واقعی در کشور ۱۵ درصد و هدررفت ظاهری ۳۰ درصد است، یعنی نصف این رقم آب بدون درآمد است، آبی که مثلاً به مدارس، مساجد و یا انشعاب‌های غیرمجاز داده می‌شود و پولی بابت آن برنمی‌گردد، این نیازمند تغییر قانون و انجام کارهای فرهنگی است.وی در مورد انشعاب‌های آب امامی نیز گفت: این مربوط به هدر رفت ظاهری آب است که ۱۵ درصد از کل ۱۰ میلیارد متر مکعب آب بدون درآمد است که شامل هدر رفت ظاهری می‌شود، یعنی آب مصرف می‌شود، اما پولی برنمی‌گردد.حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد از آب در شبکه تلف می‌شود که به خاطر پوسیدگی لوله‌های شبکه انتقال آب است.همچنین در مناطق روستایی سرمایه‌گذاری زیادی انجام شده است که این آب برای شرب است، اما برای آبیاری باغچه‌ها و دام و طیور خود هم از آن استفاده می‌کنند.وی یکی از روش‌های صرفه‌جویی در آب را کاهش فشار آب در مناطق شهری عنوان کرد و گفت: در حال حاضر ۲۵ شهر در کشور دارای تنش آبی هستند.
باید فشار آب از دو تا دو و نیم بار یعنی پاسکال بر اینچ مربع، به یک تا یک و نیم بار کاهش پیدا کند. البته کاهش بار بستگی به شیب مناطق و طبقات استفاده کننده دارد.باقرزاده همچنین گفت: قبض‌های پلکانی هم می‌تواند کمک کند و سیاست دولت این است که برای دهک‌های کم درآمد، کمترین قبض در نظر گرفته شود.حتی کسانی که زیر الگوی ۱۳۰ لیتر در شبانه روز کار استفاده می‌کنند، آب رایگان خواهد بود.اما طبقات بالا که خانه‌های بزرگ و مصارف متنوع ودرآمدهای بالایی هم دارند، با مصرف زیاد باید مقدار بیشتری بپردازند.باقرزاده بیان داشت: الگوی مصرف آب همان ۱۳۰ لیتر در شبانه روز است، در حالی که در حال حاضر متوسط مصرف آب در کشور ۱۸۵ لیتر در شبانه روز است و این باید اصلاح شود و به ۱۳۰ لیتر کاهش پیدا کند.
14:15 - 30 خرداد 1405
2 بازنشر
1533 بازدید