خرد ایرانی، سرمایهای تمدنی با پیشینهای هزارهای است
رئیس انجمن ایرانی مطالعات جهان ناکید کرد که خرد ایرانی، سرمایهای تمدنی با پیشینهای هزارهای است.
به گزارش خبرنگار گروه حوزه و دانشگاه خبرگزاری فارس، سعیدرضا عاملی، رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، در نخستین بخش از سخنان خود در افتتاحیه هشتمین همایش بین المللی انجمن ایرانی مطالعات جهان، به تبیین مفهوم «خرد و اقتدار ایرانی» با تأکید بر ابعاد تمدنی و تاریخی آن پرداخت. عاملی در آغاز سخنان خود با اشاره به مأموریت «انجمن ایرانی مطالعات جهان»، خاطرنشان کرد: این انجمن با محوریت مطالعات جهان فعالیت میکند و مسائل مرتبط با ایران و جهان را بهصورت همزمان دنبال مینماید.رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با اشاره به تحولات اخیر منطقه، مهمترین مسئله دوره کنونی ایران را جنگی دانست که بهصورت ظالمانه علیه ایران در خرداد سال گذشته آغاز شد و در ۱۷ و ۱۸ دی ماه به یک فتنه آلوده تبدیل شد. وی ادامه داد: این روند با وقوع «جنگ سوم» در اسفندماه همزمان با شهادت رهبر معظم انقلاب تبدیل به نقطه عطفی در تحولات تاریخ ایران شد. عاملی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدام اخیر دونالد ترامپ اشاره کرد و گفت: کاری که ترامپ انجام داد یعنی انعکاس پرچم آمریکا بر روی نقشه ایران در اوج مذاکرات، نشاندهنده روحیات استعماری و ظالمانه مبتنی بر خودکامگی آمریکائی است. او دنبال نابودی تمدن ایرانی بود، این نگاه نشان دهنده این واقعیت است که یک فردی در جایگاه رئیس جمهور آمریکا، از ابتدائی ترین ابعاد دانش تمدنی برخوردار نیست. تمدن در یک فرضیه امری برآمده از گذشته تاریخی است که در ابعاد مادی و معنوی بروز پیدا می کند و قابل تخریب نیست.
وی تأکید کرد: این احساس که میتوان تمدن را از بین برد، یک تصور نادرست است؛ چراکه تمدن برآیند تاریخ و میراث یک ملت است و امری نیست که بتوان اساساً آن را نابود کرد. تمدن یک امر بایستهای است که بهعنوان سرمایه ملی در کشور رسوب کرده است.پنج ویژگی خرد ایرانی؛ از ذهنیت تاریخ هزارهای تا اقتدار تمدنیوی در ادامه به تبیین ویژگیهای خرد ایرانی پرداخت و اظهار داشت: ما بهعنوان محقق حوزه مطالعات جهان و بهعنوان یک ایرانی، قبل از هر چیز باید خصوصیات این خرد ایرانی را بشناسیم. خردی که با عطف به مفهوم «خرد و اقتدار ایرانی»، معنای خود را بیان میکند؛ خردی که متمایل به امر عاقلانه و در عین حال تأمینکننده اقتدار ایران بهعنوان استوانهای با ریشه تاریخی و تمدنی بزرگ است.رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی، اولین ویژگی برجسته خرد ایرانی را «تاریخ هزارهای» آن دانست و توضیح داد: کسانی که روی تمدنشناسی و ایرانشناسی کار کردهاند، میدانند که باستانشناسان سابقه حضور انسان در ایران را بین ۸۰۰ هزار سال تا ۲ میلیون سال بیان کردهاند. این برآورد بر اساس یافتههای باستانشناسی از آثار وجود انسان در دورههای پیراسنگی، میانسنگی و دوره یا عصر حجر میباشد.وی نتیجه گرفت: بنابراین ما با پهنه جغرافیایی مهم و کشوری با ظرفیت بسیار بزرگ مواجه هستیم که این خود پایهای اساسی برای درک عمق خرد و اقتدار ایرانی است. عاملی در ادامه سخنان خود، دومین ویژگی برجسته خرد ایرانی را «بعد تمدنی» آن برشمرد و تأکید کرد: تمدن دارای خصیصههای متعددی است که هم بعد مادی دارد و هم بعد معنوی.
میراث مادی: از معماری ریاضی و محاسبهای تا شاهکارهای مهندسیرئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با اشاره به بعد مادی تمدن ایرانی، خاطرنشان کرد: ریزهکاریهای معماری ایرانی، بهویژه تناسبات ریاضی و هندسی حاکم بر آن، خیرهکننده است. وی افزود: اسلیمیها، معرقکاریها، مقرنسها و ترکیب رنگی بهکار رفته در زیباییشناسی این معماری، بناها، کاخها و شهرهایی بسیار فاخر را پدید آورده است. عاملی به عنوانی شاخص از شاهکارهای مهندسی ایران باستان اشاره کرد و گفت: «راه شاهی» در دوره هخامنشیان، جادهای ۲۷۰۰ کیلومتری بود که در دوره داریوش کبیر احداث شد و دارای ۱۱۱ ایستگاه در فواصل تقریبی ۲۴ کیلومتر بود. وی توضیح داد: در این ایستگاهها چهارپایان تازهنفس آماده بودند تا پیکها و مسافران با تعویض مرکب، این مسیر طولانی را بهجای ۹۰ روز، تنها در یک هفته طی کنند؛ تدبیری که نشاندهنده عمق خرد مدیریتی و سازمانی در ایران باستان است.میراث معنوی: دین و معرفتپذیری، زیربنای تمدن ایرانیعاملی با تأکید بر اینکه بعد معنوی تمدن شاید از بعد مادی آن نیز مهمتر باشد و اساسا میتوان ادعا کرد که تمدن مادی انعکاس تمدن معنوی است، اظهار داشت: دین بهعنوان یکی از ارکان بعد معنوی تمدن، تنها محدود به دوره پس از ورود اسلام به ایران نیست؛ بلکه توحید و خداپرستی ریشهای عمیق در فرهنگ ایران پیش از اسلام داشته است.
وی ادامه داد: همین ریشههای توحیدی باعث شد که پذیرش اسلام در ایران با سهولت بیشتری صورت گیرد و ایران بهعنوان پذیرایی شایسته، میزبان دین مبین اسلام شود. رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با توصیه به مطالعه اثر پنججلدی آقای ملایری با تمرکز بر «تاریخ و فرهنگ ایران و انتقال از دوره ساسانی به اسلامی»، یادآور شد: به باور ایشان، دو عنصر کلیدی در فرهنگ ایران وجود داشت که این انتقال را تسهیل کرد و مانع از شکلگیری مقاومت گسترده در برابر اسلام شد.روحیه معرفتپذیری؛ کلید تداوم تمدن ایرانی عاملی آن دو خصلت را اینگونه تبیین کرد: نخست، وجود روحیه «معرفتپذیری» و «معرفتافزایی» در فرهنگ ایرانی که ایرانیان را همواره جوینده دانش و حقیقت نگه میداشت. وی تأکید کرد: این ویژگی باعث شد ایرانیان نهتنها در برابر معارف جدید مقاومت نکنند، بلکه با گشودگی ذهنی به استقبال آن بروند و آن را در کالبد تمدنی خود هضم و بازآفرینی کنند.رئیس دانشکده مطالعات جهان در بخش دیگری از سخنان خود، به شواهد عینی قدمت تمدن ایرانی اشاره کرد و گفت: اولین شهری که در تاریخ ایران ثبت شده، شهر شوش است که قدمتی ۶۲۰۰ ساله برای آن ذکر میشود. همچنین تپه سیلک کاشان با پیشینه ۸۰۰۰ ساله، گواهی زنده بر عمق تاریخی این سرزمین است.
عاملی با استناد به کتاب «میراث تمدن ایرانی؛ از ایران باستان تا ایران انقلاب اسلامی» که توسط وی تألیف شده، خاطرنشان کرد: در این اثر، دورهبندی ششگانهای از تاریخ ایران ارائه شده که دو دوره آن مربوط به پیش از ورود اسلام و چهار دوره پس از آن است. وی افزود: از دوره مادها بهعنوان اولین امپراتوری ایرانی تا دوران هخامنشیان، شواهد و مستندات متعددی گواهی میدهند که ایران دارای تاریخی با پیشینهای بسیار کهن و سرشار از ظرفیتهای تمدنی است.وی نتیجه گرفت: میتوان گفت تمدن ایرانی یکی از چهار تمدن کهن جهان است و این تاریخمندی، به خرد ایرانی «عطف پیشینه» میبخشد که در میراث مادی و معنوی این مرز و بوم تجلی یافته است. تمدن ایران، تمدن یونان، تمدن چین و تمدن هند، چهار حوزه تمدنی بزرگ جهان محسوب می شوند که به لحاظ پیشینه تاریخی به هم نزدیک هستند.تسامح رکن دوم تمدن ایرانی عاملی در تشریح بیشتر دومین ویژگی خرد ایرانی از منظر ملایری، به تسامح بعنوان عنصر کلیدی در فرهنگ این مرز و بوم اشاره کرد که زمینهساز تعامل سازنده ایران در پذیرش اسلام شد.وی نخستین عنصر را «علاقهمندی به دانش و تقویت خرد جمعی» دانست و گفت: ایرانیان همواره نسبت به دیگران شنوا بودهاند و مطالبی را که متعلق به سرزمین خودشان نبود، اما دارای دارایی و سرمایهای ارزشمند بود، با آغوش باز میپذیرفتند.
رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران، عنصر دوم را «تسامح و تساهل ایرانیان» برشمرد و تأکید کرد: ایرانیان در مواجهه با فکر غیر و دیگری، از قدرت تسامح بالایی برخوردار بودند و سعهصدر قابلتوجهی در برخورد با ایدههای متفاوت از خود نشان میدادند. وی افزود: همین دو خصلت — معرفتپذیری و تسامح — باعث شد تا ایران در طول تاریخ، نهتنها در برابر تمدنهای دیگر بسته نشود، بلکه به کانونی برای تبادل و تلفیق دانش و فرهنگ تبدیل گردد. عاملی در ادامه با ارائه آماری تاملبرانگیز از دوره هخامنشیان، خاطرنشان کرد: ایران در آن دوره به جمعیتی معادل ۴۹ میلیون نفر دست یافته بود؛ رقمی که ۴۴ درصد از جمعیت کل جهان (حدود ۱۱۲ میلیون نفر) را در بر میگرفت.وی با اشاره به وسعت قلمرو ایران باستان گفت: اگرچه خاک ایران حدود سه و نیم درصد از خاک جهان را در آن دوره تشکیل میداد، اما ۴۰ کشور فعلی دنیا ذیل امپراتوری هخامنشیان قرار داشتند و ۴۴ درصد جمعیت جهان را به خود اختصاص داده بود.رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی پرسید: به نظر شما چرا باید در جایی تراکم جمعیت به وجود بیاید؟ جمعیت بهصورت تصادفی حرکت نمیکند؛ مردم به دنبال آب، خاک، حکمرانی کارآمد، ارزشها و فرهنگی جذاب هستند که این جابجاییها را رقم میزند.جذبه تمدنی ایران: از مغول تا امروز عاملی با مقایسه حکمرانی ایران با دیگر امپراتوریها، به حمله مغول اشاره کرد و گفت: مغولها ۱۳ درصد خاک جهان را تصاحب کردند، اما این تصرف با زور و شمشیر بود؛ در حالی که حتی مغولها نیز در فرهنگ ایران ذوب شدند و این فرهنگ را پذیرفتند.
وی قلمرو امپراتوری ایران در دوره هخامنشیان را اینگونه ترسیم کرد که شامل اول خاورمیانه و قفقاز کاملًا ذیل حکمرانی ایران بود که شامل ایران فعلی، عراق، ترکیه، سوریه، لبنان، اردن، فلسطین اشغالی، ارمنستان جنوبی، آذربایجان، گرجستان، و دوم کشورهای آسیای مرکزی (افغانستان، پاکستان، ترکمنستان، ازبکستان، تاجیکستان)، سوم بخشی از خاک چین، و همچنین چهارم بخشی از آفریقا یعنی مصر، لیبی و سودان؛ و پنجم در اروپا بخشهایی از بلغارستان و یونان، میشد. عاملی تأکید کرد: شاید به اندازهای که وسعت قلمرو این امپراتوری اهمیت داشته باشد، آن «جذبهای» که در خرد ایرانی نهفته بود، عامل اصلی جذب و تداوم این گستره تمدنی بوده است.سومین ویژگی برجسته خرد ایرانی از نگاه دکتر عاملی، «قدرتمندی و اقتدار» بود. وی با تمایز قائل شدن میان دو مفهوم کلیدی گفت: اقتدار با استبداد تفاوت بنیادین دارد. استبداد به معنای زورگویی و سلطه تحمیلی است؛ اما اقتدار به معنای تصمیم راسخ، مرجعیت در تصمیمگیری و توانایی اجرای تصمیمات است.رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران افزود: حکمرانی که نتواند تصمیمات خود را به نتیجه برساند، فاقد اقتدار است و وقتی اقتدار از بین برود، مشروعیت آن نیز زیر سؤال میرود. وی با اشاره به شرایط کنونی ایران خاطرنشان کرد: ایران امروز نیز با وجود چالشهای متعدد، همچنان از ظرفیتهای اقتدار تمدنی خود بهره میبرد، هرچند تبیین کامل این مبحث فرصت بیشتری میطلبد.عقلانیت مسئلهمحور؛ خلق مسیرهای جدید
عاملی چهارمین ویژگی خرد ایرانی را «عقلانیت و خردورزی برای حل مسئله» دانست و تأکید کرد: بنیان عقلانیت بر یافتن راه درست، خلق راهکار و حل مسئله استوار است؛ بهویژه بیرون آوردن یک کشور از بنبستهای پیچیده، یکی از وظایف کلیدی مهم رهبری و جامعه نخبگانی است.وی با استناد به تاریخ تمدنی ایران، بهویژه دوره اسلامی، گفت: این رویکرد مسئلهمحور در طول تاریخ ایران موج میزند و نمونهها و مصادیق متعددی از آن قابل ذکر است. عقلانیت ایرانی همواره به دنبال آن بوده که بهجای توقف در برابر مشکلات، مسیرهای جدیدی بیافریند و راهحلهای بومی و پایدار ارائه دهد. عاملی پنجمین و آخرین ویژگی برجسته خرد ایرانی را «دانشطلبی» برشمرد و تأکید کرد: ایران همواره مهد دانشمندان بزرگ بوده است. وی با این حال افزود: من این را روا نمیدانم که ما در تاریخ، دانش را تنها در گذشتگان جستوجو کنیم؛ چراکه همین امروز نیز دانشمندانی در ایران داریم که جزو ۱۰۰ دانشمند برتر جهان هستند.رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با استناد به شاخصهای علمی روز گفت: گروهی از پژوهشگران ایرانی جزو یک درصد و دو درصد برتر علم جهان قرار دارند و مقالاتی از محققان کشور وجود دارد که بیش از ۳۰۰۰ ارجاع (سایتیشن) دریافت میکنند. وی تأکید کرد: این آمار نشان میدهد که «مرجعیت دانش» در ایران امروز وجود دارد و این مرجعیت، تجلی همان خرد دانشپژوه ایرانی در عصر حاضر است و قدرت دفاعی کشور و قدرت ایران دوره انقلاب اسلامی در حوزه مختلف پزشکی، نانو و بایو و هوش مصنوعی انعکاس این دانش است.
پیوند خرد ایرانی با دوره جمهوری اسلامی: نیاز به درک عمیقتر عاملی در ادامه، مباحث خود را به دوره جمهوری اسلامی ایران پیوند داد و خاطرنشان کرد: ما باید این دوره را بهتر دریابیم و جمعبندی عمیقتری در ذهن نسل انقلاب و جامعه امروز شکل گیرد.وی با اشاره به جنگ شناختی دشمن علیه ایران گفت: واقعیت این است که دشمن با بهرهگیری از «چهار هراس» — اسلامهراسی، ایرانهراسی، شیعههراسی و انقلابیهراسی — دنبال آن است که ایران را یا تخریب کند، یا ضعیف نشان دهد و ذهنیتی سست از ایران امروز در اذهان جهانی شکل دهد.رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با تقدیر از تلاشهای امام راحل(ره) و رهبر شهید انقلاب افزود: به نظر من سرمایهگذاری ایشان به نتیجه رسیده است؛ سرمایهای که اگر خوب به آن نگاه کنیم، همین حضور پرشور مردم در عرصههای مختلف است.وی تأکید کرد: حتی کسانی که به هر دلیلی حاضر به حضور نیستند یا حرکت نمیکنند، باز هم در امتداد همین سرمایه ملی قرار دارند؛ چراکه گاهی آدم به دلایلی حرکت نمیکند و گاهی مستمر حرکت میکند و فضای اجتماعی را میبیند.سه رکن کلیدی در اندیشه رهبر شهید انقلاب عاملی با تأکید بر اینکه سه نکته برجسته در دیدگاه رهبر شهید انقلاب میبیند که از روز اول پیروزی انقلاب محقق شده است، اظهار داشت: این سه رکن، ظرفیتهای تمدنی ایران را تقویت کرده و بسیار حائز اهمیت هستند.رکن اول: پایهگذاری استقلال؛ هویت ملی و دینینخستین رکن از نگاه دکتر عاملی، «پایهگذاری استقلال» بود.
وی گفت: هم امام راحل(ره) و هم رهبر شهید انقلاب، بر استقلال ایران تأکید بسیار داشتهاند و همواره دعوت میکردند که در نظام آموزشی، روحیه استقلال در دانشآموزان تقویت شود.رئیس دانشکده مطالعات دانشگاه تهران و رئیس انجمن ایرانی مطالعات جهان با قرائت جملهای از رهبر انقلاب خاطرنشان کرد: ایشان میفرمایند: «اولین چیزی که لازم است برای دانشآموزان خودمان در نظر بگیریم، این است که در او هویت مستقل ملی و دینی به وجود بیاوریم؛ هویت مستقل و با عزت جوانمان را جوری بار بیاوریم که دنبال سیاست مستقل باشد، دنبال اقتصاد مستقل باشد، دنبال فرهنگ مستقل باشد؛ وابستگی، رکون به دیگران، اعتماد به دیگران و تکیه به دیگران در وجود او به عنوان یک روحیه رشد نکند.» عاملی با پیشبینی یک پرسش احتمالی گفت: ممکن است بگویید امروز در عصر جهانیشدن زندگی میکنیم؛ جهان پیوسته است، آدمها، کشورها و تمدنها به هم نیاز دارند. وی پاسخ داد: این واقعیت، نافی اصل استقلال نیست.وی با استناد به بیانات رهبر انقلاب تأکید کرد: ایشان در گزارههای دیگری میفرمایند که من مخالف این نیستم که ما دانش را از دیگران بگیریم و از یافتههای ملتها، سهم دانشمندانه و تخصصی صاحبان خرد تمدنی یاد بگیریم؛ باید یاد گرفت. اما آنچه با آن مخالفم، این است که «زیر یوغ دیگران برویم» و نسبت به دیگران رکون و وابستگی پیدا کنیم.رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی نتیجه گرفت: لذا ایشان رکن آن خرد ایرانی-اسلامی-انقلابی را «استقلالگرایی» میدانند؛ استقلالی که نه به معنای انزوا، بلکه به معنای حفظ هویت، مرجعیت تصمیمگیری و توانایی تعامل برابر با جهان است.
انقلاب اسلامی؛ تجلی خرد تمدنی ایران عاملی به ریشههای تمدنی انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: انقلاب ۱۲ فروردین و رأی ۹۹ درصدی مردم به جمهوری اسلامی، یک اتفاق ساده نبود. این رأی در مقاطع مختلف بازآزمون شده و اگرچه برخی تشکیک میکنند که مردم آن زمان با هیجان اجتماعی رأی دادند، اما واقعیت این است که انقلاب اسلامی ایران محصول همان خرد ایرانی و نگاه تمدنی است.وی با مقایسه دو دوره تاریخی خاطرنشان کرد: کل دوره سلطنت پهلوی ۵۳ سال بود (از ۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷)، در حالی که انقلاب اسلامی با تکیه بر خرد ایرانی و با پشتوانه عنصر دین و توحید که در این خرد بسیار قدرتمند است، ۴۷ سال است که پایدار مانده است؛ پایداریای که با وجود نداشتن پشتوانه ابرقدرتهایی مانند آمریکا و انگلیس، محکم و استوار ایستاده است و انشاالله جزء دوره های هزارهای ایران عزیز خواهد شد. فرهنگ مقاومت و مقابله با نظام سلطه جهانی عاملی دومین نکته کلیدی در اندیشه رهبر شهید انقلاب را «فرهنگ مقاومت و مقابله با نظام سلطه جهانی» دانست و تأکید کرد: خود ایشان در گزارههای متعدد فرمودهاند که به من خرده میگیرند چرا اینقدر از دشمن صحبت میکنی؛ اما امروز ما «پنجه دشمن» را میبینیم؛ پنجهای که نه به کودک رحم میکند، نه به پیرمرد و نه به پیرزن؛ پنجهای بسیار بیمار که مسلماً تنها دنبال منافع خود است.
رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با تحلیل منطق قدرت در نظام سلطه گفت: نگاه واقعگرایانه سلطه میگوید: «من هرچقدر قدرت دارم، نسبت به جهان حق دارم»؛ به همین دلیل است که با بودجه نظامی ۱.۱ تریلیون دلاری، خود را محق میداند که دنیا را تصاحب کند. وی افزود: وقتی شما با چنین دشمنی مواجه هستید، عقلانی است که بر روحیه انقلابی و مقابله با نظام سلطه تأکید کنید.استکبار ذاتاً سلطهگر است؛ مقاومت، راه رهاییرئیس انجمن ایرانی مطالعات جهان با استناد به بیانات رهبر انقلاب خاطرنشان کرد: ایشان میفرمایند «مقاومت در مقابل سلطه استکبار، یکی از اهداف انقلاب است»؛ چراکه طبیعت استکبار، سلطه است و همواره دنبال فراگیر کردن این سلطه است. وی تأکید کرد: هر ملت و هر نظامی که مقاومت نکند، اسیر خواهد شد و در کمند سلطه گرفتار خواهد آمد.رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با نقل قولی مستقیم از یکی از وزرای کشور در مذاکرات با کشورهای حاشیه خلیج فارس گفت: به یکی از وزرای این کشورها گفتم « یک ذره غیرت داشته باشید؛ خاکتان را به دست آمریکا ندهید و از توان خودتان استفاده کنید»؛ پاسخ شنیدم: «ببخشید، مثل اینکه شما متوجه نیستید؛ ما یکی از ایالات آمریکا هستیم، اسممان یک کشور مستقل است، اما در عمل یکی از ایالات آمریکا هستیم.» عاملی ادامه داد: آنها هر موقع بخواهند میآیند، هر کاری بخواهند در این سرزمین میکنند و هر پایگاه نظامی بخواهند ایجاد میکنند.
وی با اشاره به تغییر دکترین نظامی جمهوری اسلامی در صورت تداوم جنگ هشدار داد: اگر این بار جنگ ادامه پیدا کند، فقط مناطقی که مربوط به پایگاه های نظامی و تجاری آمریکا و اسرائیل در این کشورهاست هدف نخواهد بود، بلکه «کل کشور هدف خواهد بود».حسب فرمایش رهبر معظم انقلاب حضرت آیه الله مجتبی حسینی خامنه ای، کشورهای عربی همسایه ایران در اولویت دوستی ایران قرار دارند مشروط به اینکه از یک روابط صادقانه و سالم برخوردار باشند.تمرکز بر اسلام با محوریت توحیدسومین نکته کلیدی در اندیشه رهبر شهید انقلاب از نگاه دکتر عاملی، «تمرکز بر اسلام با محوریت توحید» بود. وی توضیح داد: توحید به معنای ارجاع به خدای واحد، تکیه بر قدرت لایزال الهی، رفع استیلای دیگران از جامعه انسانی و پذیرش فقط و فقط حاکمیت قدرت الهی است. عاملی نخستین رنج بشر را «سلطه سلاح نظامی و اقتدار نظامی بر علیه مردم جهان» دانست و با استناد به سخنان یکی از فرماندهان نظامی کشور گفت: بودجه دفاعی ما در مقایسه با بودجه آمریکا، تنها یک درصد آن است.وی با ارائه آمار دقیق تأکید کرد: بودجه نظامی آمریکا در سال ۲۰۲۶ معادل ۱ تریلیون و ۱۰۰ میلیارد دلار بوده که باز هم ۳۰۰ میلیارد دلار دیگر برای ترمیم بودجه خود درخواست کرده است؛ در حالی که بودجه دفاعی ایران حدود نیم درصد بودجه نظامی آمریکا است. رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی افزود: اما این بودجه دفاعی، با تکیه بر «خرد هوش ایرانی» — که ضریب هوشی آن جزو چهار تای اول جهان است — و «ایمان الهی» پشتوانهاش، توانسته با آن ابرقدرت مقابله کند.
جنایت علیه بشریت؛ از غزه تا نقض کنوانسیونهای بینالمللی عاملی با محکومیت جنایات رژیم صهیونیستی و حامیانش گفت: این نظام سلطه، جنایتهای زیادی در دنیا به وجود آورده و ما واقعاً مسئولیم که چشم نسل جدیدمان را نسبت به ماهیت این دنیای سلطه باز کنیم. وی پرسید: چقدر کشتار جمعی کردهاند؟ بیش از بیست هزار کودک را در غزه به شهادت رساندند؛ حمله میکنند و نمیگذارند غذا به اینها برسد.رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران با اشاره به نقض فاحش حقوق بینالملل خاطرنشان کرد: تمام کنوانسیونهای حقوقی 1899 لاهه، پیمان 1928 پاریس، منشور 1949 ملل و کنوانسیون های چهارگانه ژنو 1949 و پروتکلهای الحاقی 1977 در جنگ ابتدائی آمریکا غاصب و رژیم اسرائیل در خرداد و اسفند سال گذشته نغض شده است و همچنان نظامات دولتی بسیاری از کشور های ساکت هستند. اما در همین دوره ببینید چند دانشگاه، بیمارستان و مدرسه را مورد هدف قرار دادند، جاهایی که در جنگ، حمله به آنها ممنوع است.وی با انتقاد از نمایش قدرت رسانهای نظام سلطه گفت: بعد با یک ماشین چند ده میلیون دلاری و یا یک هواپیمای چند صد میلیون دلاری پرواز میکند و یک ابهت کاذب ایجاد میکند که مردم جهان بگویند «باریکلا، دستت درد نکند که ما را زدی»؛ این وضعیت، وضعیت نابسامانی است.عقلانیت انقلابی: صلح عادلانه، نه کرنش در برابر سلطه عاملی در جمعبندی نهایی سخنان خود تأکید کرد: این خرد انقلابی، اسلامی و ایرانی ما واقعاً باید خودش را پیدا کند و به هیچوجه هیچ کرنشی در مقابل نظام سلطه از خود نشان ندهد.
وی تمایز میان دو نوع نگاه به صلح را اینگونه تبیین کرد: عقلانیت به این معنا که اگر میشود راهی پیدا کرد که به حریم ما وارد نشوند و احترام حریم ما را داشته باشند و خودشان بروند، آن عقلانیت حتماً مطلوب است. اما صلحی که بتواند طرفین صلح را حفاظت بکند، «صلح عادلانه» است؛ در حالی که صلحی که دست یکی را باز بگذارد برای ادامه سلطه، صلح نیست، بلکه یک نوع کرنش برای پذیرش نظام سلطه است.انقلاب اسلامی ایران محصول همین خرد ایرانی و نگاه تمدنی است که توانست نظام سلطنت پهلوی را با پشتوانه ابرقدرتهای جهانی زمین بزند و نظام سیاسی جدیدی پایدار و ۴۷ ساله را بنیان نهد.رئیس دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در پایان افزود: امروز وظیفه ما بهعنوان پژوهشگر و ایرانی این است که این خرد تمدنی را با چالشهای معاصر پیوند بزنیم، ذهنیت نسل جدید را نسبت به ماهیت نظام سلطه آگاه کنیم و در عین حال، راههای عقلانی تعامل با جهان را بدون پذیرش سلطه جستوجو نماییم. پایان پیام/
22:07 - 6 خرداد 1405