موزه‌ها یادگار گنج‌های فراموش شده
نمایشگاه ترتیب یافته از سکه‌های تاریخی تبریز را می‌توان اولین گام در ایجاد موزه در تبریز دانست، این نمایشگاه که از سکه‌های مکشوفه شهرتبریز ترتیب یافته بود در خلال سال‌های 1306 و 1307 در محل کتابخانه تربیت تبریز برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز، گسترش موزه‌های دنیا وهمکاری همه جانبه علمی و فرهنگی بین آنها، برای دستیابی به اهداف فرهنگی از طریق هماهنگ ساختن اقدامات بین‌المللی زمانی مؤثر است که دارای خطوط اساسی همکاری مشترک و دو جانبه بین مردم و موزه‌ها در سطح جهانی باشد. بر اساس همین عقیده، در قطعنامه شماره پنج دوازدهمین مجمع عمومی کمیته بین‌المللی موزه‌ها ایکوم( ICOM )که در 18 می 1977 میلادی در مسکو برپاشد، روز 18 می برابر با 28 اردیبهشت به عنوان «روز جهانی موزه ها» اعلام شد و از آن سال در روز یاد شده درهمه کشورهای عضو، مراسمی به مورد اجرا گذاشته می‌شود. در کشور ما نیز در روز 28 اردیبهشت به‌مناسبت روز جهانی موزه و آغاز هفته میراث فرهنگی ، برنامه‌هایی متنوعی اجرا می‌گردد. ریشه واژه موزه از لغت یونانى«موزین» (Mousein) به معناى مقر زندگى «موز» (Mouse) الهه هنر و صنایع در اساطیر یونان باستان اقتباس شده است و در زبان انگلیسى تلفظ میوزیم ( Museu) و در زبان فرانسه موزه (Musee) رابه خود گرفته است. درحوالی دهه 1290 ﻫ .ق تلفظ فرانسه «موزه» به زبان فارسى نیز راه یافت. ایکوم، شوراى بین‌المللى وابسته به سازمان فرهنگى، علمى و تربیتى سازمان ملل متحد « یونسکو» در بندهای3 و 4 اساسنامه خود که جامع‌ترین تعریف از موزه است ، چنین مى‌گوید: «موزه موسسه‌اى است دائمى و بدون هدف مادى که درهاى آن به روى همگان گشوده است که در خدمت جامعه و پیشرفت آن فعالیت مى‌کند.
هدف موزه‌ها تحقیق درآثار و شواهد برجاى مانده انسان و محیط زیست او، گردآورى، حفظ و بهره‌ورى معنوى و ایجاد ارتباط بین این آثار به ویژه به نمایش گذاردن آنها به منظور بررسى و بهره‌ورى معنوى است» تشکیل اولین موزه در ایران به حدود 150 سال قبل مربوط می‌شود. ناصرالدین شاه قاجار در سال 1290 ه.ش و پس از اولین سفر خویش به اروپا، برای نخستین بار به ایجاد یک موزه خصوصی در محل ارگ سلطنتی (مجموعه تاریخی و فرهنگی کاخ گلستان) اقدام کرد. در سال 1295 ه.ش موزه ملی یا موزه معارف در شمال مدرسه دارالفنون واقع در ضلع غربی خیابان ناصر خسرو تهران تاسیس گردید و چندی بعد این مجموعه به عمارت مسعودیه انتقال یافت. در سال 1313 عملیات احداث ساختمان موزه ملی ایران در بخشی از اراضی میدان مشق تهران بر اساس طرح باستان شناس معروف فرانسوی، آندره گدار و توسط حاج عباسعلی معمار و استاد مراد تبریزی آغاز گردید و نهایتاً در سال 1316 موزه ملی ایران افتتاح گردید. نمایشگاه ترتیب یافته از سکه‌های تاریخی تبریز را می‌توان اولین گام در ایجاد موزه در تبریز دانست این نمایشگاه که از سکه‌های مکشوفه شهرتبریز ترتیب یافته بود در خلال سال‌های 1306 و 1307 در محل کتابخانه تربیت تبریز برگزار شد.
20سال پس از برگزاری این نمایشگاه، در تیرماه سال 1328 موزه دانشگاه ادبیات دانشگاه تبریز تشکیل و افتتاح گردید، این موزه با اینکه در زمان گشایش با نام موزه آذربایجان افتتاح گردید، این مجموعه ارزشمند مجموعه‌ای جداگانه بوده و ارتباطی به موزه آذربایجان فعلی ندارد لیکن نخستین موزه تبریز و اولین موزه دانشگاهی ایران محسوب می‌شود اولین اقدام در راستای شکل گیری موزه آذربایجان با دریافت 202 قطعه آثار تاریخی از موزه ایران باستان و نمایش آنها در تالار فوقانی کتابخانه ملی تبریز در مرداد ماه سال 1336 صورت گرفت. پس از دریافت بخش دیگری از آثار تاریخی از هیات‌های باستان‌شناسی از اقصی نقاط کشور و نیز هدایایی از طبقات مختلف مردم تبریز، در فروردین ماه سال 1338 موزه آذربایجان در محل هنرستان دختران تبریز رسماً افتتاح گردید. همزمان و در راستای ایجاد ساختمانی مناسب برای موزه، قطعه زمینی در ضلع غربی مسجد کبود تبریز در نظر گرفته شد و ساختمان موزه براساس نقشه تنظیمی باستان‌شناس فرانسوی آندره گدار و ترسیم اسماعیل دیباج احداث و در نهایت موزه آذربایجان در سال 1341 در محل فعلی خود افتتاح گردید. موزه آذربایجان از جمله مهم‌ترین موزه‌های ایران است که در آن آثار مربوط به هزاره‌های پیشین تا دوره اسلامی به معرض نمایش در آمده است. این موزه به‌لحاظ قدمت و غنای آثار موجود در آن یکی از مهم‌ترین موزه‌های کشور محسوب می شود که بیش از نیم قرن سابقه دارد.
این موزه در کنار اهمیت علمی- پژوهشی برای محققان و پژوهشگران، همواره مورد توجه گردشگران داخلی و خارجی بوده و همه ساله پذیرای جمع کثیری از علاقمندان است موزه آذربایجان به‌عنوان موزه «مادر» در استان مطرح است، چرا که با تأمین اموال فرهنگی مورد نیاز نقش مهمی در شکل‌گیری سایر موزه‌های استان داشته است. ساختمان موزه از بخش‌های مختلف از جمله چهار تالار نمایش اشیاء تاریخی، بخش‌های اداری و فنی (آزمایشگاه و مخازن ) و کتابخانه تخصصی تشکیل یافته است و اینک موزه آذربایجان با گذشت بیش از 6 دهه از تاسیس آن همچنان به عنوان یکی از مهم‌ترین موزه‌های کشور و یکی از جاذبه‌های گردشگری استان آذربایجان‌شرقی مطرح است. هم اینک 12 موزه تحت پوشش و سه موزه مشارکتی و یک موزه خصوصی در استان و یک موزه دانشگاهی با کسب مجوز از سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور در استان فعالیت می‌کنند و تقریباً به همین تعداد مجموعه‌هایی هستند که تحت عنوان موزه توسط سایر دستگاه‌ها ایجاد شده‌اند و امید است دستگاه‌های مسوول آنها به‌لحاظ قانونی و نیز هدفمندی و استانداردسازی مجموعه‌های خود سریعاً نسبت به کسب مجوزهای لازم اقدام کنند. مهدی بزاز دستفروش رئیس امور موزه‌های استان و عضو کمیته ملی موزه‌های ایران( ICOM ) انتهای پیام/60002/ 40/س.
11:09 - 27 اردیبهشت 1397
1 بازنشر
5 بازدید
1 پاسخ