اینترنت تخصصی آری، اینترنت پرو هرگز!

در شرایط جنگی، «اینترنت تخصصی» راهکاری ضروری برای تداوم فعالیت‌های حیاتی است، اما اجرای نادرست «اینترنت پرو» آن را به مسیری ناعادلانه و دور از هدف اصلی کشانده است.
یادداشت مهمان، محمدحسین سیاح طاهری، کارشناس فضای مجازی_‌ در نوشتار دیگری (لینک)، به سه دلیل عمده برای نیاز به کنترل شدیدتر اینترنت بین‌الملل در جنگ تحمیلی سوم اشاره کردیم: برقراری امنیت سایبری، ایجاد سد دربرابر عملیات روانی و رسانه‌ای دشمن، و حفاظت از اطلاعات و کلان‌داده شهروندان. در این بخش، به عنوان یک کارشناس، سعی می‌کنیم به این سؤال پاسخ بدهیم که اگر جنگ چند ماه طول کشید، تکلیف کسب‌وکارها و مشاغلی که وابسته به اینترنت بودند چه می‌شود؟ دقت کنید که این بسته پیشنهادی برای اینترنت در بحران است و در شرایط صلح پایدار، طبیعتاً محدودیت‌ها می‌بایست به حداقل برسد.1- اولین نکته، ایجاد دسترسی برای نهادهای امنیتی، قضایی و مسئولان مرتبط با رصد و مدیریت بحران است (و نه هر مسئولی). کسی که طبق قانون وظیفه‌ای بر عهده‌اش نهاده شده که انجام این وظیفه ناگزیر از دسترسی به اینترنت است، مجوز دسترسی‌اش باید طبق همان قانون تأمین شود. آقای عراقچی که نباید برای توییت زدن فیلترشکن نصب کند! باید طبق اصطلاح این روزها خط سفید برایش فراهم شود.
2- افرادی که حرفه و تخصص‌شان به نحوی است که بدون اینترنت اختلال جدی در فعالیت‌شان به وجود می‌آید و عملاً بیکار می‌شوند نیز باید دسترسی‌شان به همان نیازمندی فراهم شود. اما چون دغدغه امنیت سایبری وجود دارد، باید این دسترسی حداقلی باشد؛ تجار برای تعامل با طرف خارجی به واتساپ و ایمیل نیاز دارند، اما در شرایط بحرانی به یوتیوب نیازی ندارند. اساتید دانشگاه به سایت‌های علمی و مقالات و احتمالاً یوتیوب نیاز دارند، اما نیاز «ضروری» به اینستاگرام ندارند. شرکت‌های تجهیزات پزشکی و فناوری به سایت‌های به‌روزرسانی محصولات‌شان نیاز دارند، خبرنگاران باید سایت‌های خبری را ببینند، توسعه‌دهندگان نرم‌افزاری به سایت‌هایی مثل گیت‌هاب و گیت‌لب نیاز دارند و به همین ترتیب.3- طبیعی است که تشخیص این نیازها در سطح ملی سخت و پیچیده و تا حدی دارای خطاست. لذا بهترین کار، سپردن تشخیص نیاز به اتحادیه‌ها و صنوف است که خود بهتر نیاز هم‌صنفی‌های خود را تشخیص می‌دهند و با مسئولان در این رابطه مذاکره می‌کنند. طبیعتاً افراد و گروه‌هایی هم هستند که در قالب صنوف قرار نمی‌گیرند که در دسته‌بندی «سایر» می‌توان به آن‌ها رسیدگی کرد. دقت کنید که هر درگاه جدیدی که باز می‌شود، به همان میزان آسیب‌پذیری کشور را افزایش می‌دهد (اگرچه کنترل این تعداد محدود، از باز شدن میلیون‌ها وبگاه ساده‌تر است)، اما قاعده کلی این است: «کسی که دارد به مردم خدمت ارائه می‌دهد، اعم از تاکسی اینترنتی، VOD، فروشگاه مجازی، صادرات و واردات و... نباید خدمت‌دهی‌اش در شرایط بحران دچار اختلال شود.»
4- در رابطه با «نیازمندی‌های عمومی»، ضمن آنکه باید بین سرویس های متخاصم و غیرمتخاصم تفکیک کرد، اصل بر این است که اگر برخی خدمات مشابه داخلی قابل قبول (نه لزوماً با کیفیت عالی) دارند، مثل پیام‌رسان‌ها و سامانه‌های آموزشی، و مردم می‌توانند نیازمندی‌هایشان را با آن‌ها برطرف کنند. اما برخی نیازمندی‌ها هستند که نمونه مشابه مناسب ندارند، مثل موتور جست‌وجو و چت با هوش مصنوعی، که با توجه به شرایط جنگی باید تمهید موقت برای آن دید. مثلاً دسترسی به نمونه‌های غیرمتخاصم و شرقی مانند دیپ‌سیک باز شود یا اینکه درگاه‌های واسط برای دسترسی به خدمات خارجی فراهم شود، مثل پوسته‌های ایرانی هوش مصنوعی. مخصوصاً که بسیاری از این سرویس‌ها پیش‌تر ایران را تحریم کرده‌اند و در شرایط عادی هم نیاز به درگاه‌های واسط با عنوان تحریم شکن برای اتصال به آنان بود.5- اما یک مشکل اساسی باقی مانده، خود اینستاگرام است که تخاصمش را علنی کرده و به ابزار دشمن، هم در جریان اغتشاشات و هم در جریان جنگ تحمیلی اخیر، بدل شده و احتمالا حتی بعد از جنگ، وضعیت آن به شرایط عادی برنگردد.
البته سه بار مسدودی اینترنت در سال گذشته تا حد زیادی بازار اینستاگرام را ناپایدار کرده و بسیاری از کسب‌وکارها ترجیح داده‌اند به فروشگاه‌های مجازی مانند دیجی کالا و باسلام یا پیام‌رسان‌های ایرانی مهاجرت کنند. اما طبق آخرین سرشماری انجام‌شده، حدود 150 هزار کسب‌وکار فروشگاهی (و تعداد بیشتری کسب‌وکار محتوایی و تبلیغاتی) در اینستاگرام فعال بوده‌اند که برای تسهیل فعالیت آنان در سکوهای داخلی باید تدبیر شود. به گزارش خود پیام‌رسان بله، یک میلیون کانال جدید تنها در این بازه دوماهه در این پیام‌رسان ایجاد شده است که بسیاری از آن‌ها فروشگاهی بوده‌اند و این عدد برای روبیکا حتماً بیشتر است. از قرار اطلاع، خود پیام‌رسان‌ها با اعطای بسته‌های تبلیغاتی تشویقی و اطلاع‌رسانی، تلاش دارند که بخشی از مشتریان از دست‌رفته صفحات اینستاگرامی (که هزینه‌های گزاف و چند ده میلیونی برای این عضوگیری صورت پذیرفته بود) را تاحدی برگردانند، اما دولت هم برای جبران بخشی از خسارت باید دست به کار شود.
6- همان‌طور که ملاحظه شد، ارائه اینترنت تخصصی (حتی اگر منافع مردم را کامل تأمین نکند) از یک منطق معقولانه تبعیت می‌کند و تلاش دارد تا در شرایط جنگی (که کسب‌وکارهای حضوری و فیزیکی نیز با بحران و تلاطم مواجه‌اند) کسب‌وکارهای وابسته به اینترنت بین‌الملل را پایدار نگه دارد. از قرار اطلاع، طرح اپراتورها برای ارائه اینترنت حرفه‌ای یا اینترنت پرو هم به همین دلیل و به دلیل نظارت های فنی تعبیه شده، توانست مجوز لازم را از نهادهای مسئول اخذ کند و بابت کاری هم که بخش خصوصی انجام می‌دهد، بتواند هزینه متعارف دریافت کند. اما متأسفانه در عمل، این طرح از اهداف طراحی فاصله گرفت؛ نیازمندی‌ها متناسب با تخصص احصا نشد و فروش پرو حتی به اتحادیه کفش و سازمان عشایر نیز رسید! از آن سو، قیمت‌گذاری هم در بیشینه‌ترین حالت ممکن انجام شد؛ انگار که هر کس پول بدهد می‌تواند دسترسی داشته باشد. این مسئله باعث شد که ریاست محترم قوه قضائیه ورود کنند و به نحوه غلط اجرای طرح اعتراض نمایند.
7- در پایان باید گفت هر طرح خوبی، ممکن است در اجرا آسیب‌های خود را داشته باشد. مثلاً در شرایطی که بر اساس ارزیابی‌ها بیش از 90 درصد مردم در پیام‌رسان‌های داخلی حضور دارند، چرا باید سیم‌کارت یک بازیگر یا مداح سفید باشد و در اینستاگرامی که در این شرایط مخاطب ندارد پست بگذارد؟! اما یک استاد دانشگاه که به زبان انگلیسی در حال دفاع از جنگ ناجوانمردانه علیه ایران است، دسترسی نداشته باشد. لذا به نظر من، آنچه مطالبه همگان باید باشد: «درخواست برای شفاف‌سازی قواعد دسترسی همه اقشار و تخصص‌ها در شرایط بحران»، «سامان‌مند شدن فرایند ثبت‌نام و احراز هویت» و از همه مهم‌تر «قیمت‌گذاری منصفانه و عادلانه» است تا خدای نکرده به خاطر منافع اقتصادی، اصل دسترسی ضروری تحت‌الشعاع قرار نگیرد.#اینترنت #اینترنت_تخصصی #عراقچی #تحریم #کسب‌وکار
19:47 - 5 مه 2026
علم و پیشرفت
ارتباطات و فناوری اطلاعات




60 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌تقی معمولی‌
@ordinary_taghi5 مه 2026
در پاسخ به
بازی کردن با کلمات هیچ اثری بر خلاف قانون و شرع و عرف و عدالت بودن این طرح نمی‌گذارهبرای قطع اینترنت هیچ توجیهی قابل قبول نیست به خصوص برای مدتی اینقدر طولانیهیچ کس حق ندارد کار و تحصیل و تفریح مردم رو مختل کنه #اینترنت #نه_به_اینترنت_طبقاتی

تصویر نمایه‌ی ‌الهام بهمن پور‌
@ElhamB89685 مه 2026
در پاسخ به
خانم غریبی، لطفا برای توجیح این ظلم با کلمات بازی نکنین. قطع ۶۷ روزه اینترنت روی میلیون ها ایرانی و دادن انبوهی از سیم کارت های سفید به خودی ها، دلیلش اون چیزایی که شما گفتین نیست، بلکه موضوعی هست که همه مردم چه متخصص و چه غیرمتخصص میدونن اما به دلایلی که کاملا واضح هست، به زبون نمیارن.

تصویر نمایه‌ی ‌زنبور فارس 2‌
@mojtaba_karimi25 مه 2026
در پاسخ به
#اینترنت برای همه آری،#اینترنت تخصصی یا پرو یا طبقاتی هرگز!برق، آب و گاز برای همه#اینترنت هم برای همه

تصویر نمایه‌ی ‌وحید‌
@Vatan_Doost5 مه 2026
در پاسخ به
هوش مصنوعی داخلی هم به اینترنت بین الملل وصل نیست.برای پرسش‌ها محدودیت جستجو و نتیجه‌گیری ایجاد میشه

تصویر نمایه‌ی ‌مسعود شصتچی‌
در پاسخ به
باورم نمیشه به این روز رسیدم که داریم در مورد بسته بودن اینترنت مقاله میخونمیک عده توجیح میکنندبا گردن کلفتی دستشونو میگذارن رو کمرشون که آره باید اینترنت برای همیشه بسته بشهیعنی باورم نمیشهچه‌ها که نکردید با این مردم خوبمگه ما چی میخوایم

@MediMor5 مه 2026
در پاسخ به
اینترنت حق همه مردم است، اینترنت پرو، تخصصی و ... دیگه چه صیغه ای هست؟؟؟

تصویر نمایه‌ی ‌ذره خاک وطن‌
@Dr_Rashidi5 مه 2026
نباید هر فعالیت تحت اینترنت را به عنوان کسب و کار پذیرفت.بسیاری از مشاغل تحت اینستا و تلگرام، زیر زمینی، غیر قانونی یا حداقل با فرار مالیاتی بوده و اصلا در دسته کسب و کارهای حلال نمی گنجند.لوازم آرایشی تقلبی، دارو های فاقد تاییدیه سلامت، فیلترشکن فروشی ... . تامین کالاهای غیر قانونی نظیر مواد رو…نمایش بیشتر

در پاسخ به
خشم انباشته تعداد زیادی آدم که زندگیشون مختل شده به چه دردی میخوره؟!؟

تصویر نمایه‌ی ‌ابراهیم بیان‌
در پاسخ به
تخصصی اسم جدید توزیع رانت به نور چشمی هاست.بزرگترین مشکل این طرح و امثال این طرح در حوزه های دیگه اینه که چه کسی حق دارد تخصصی کند؟چگونه تخصصی کند؟چه کسی بر این تخصصی کردن نظارت کند.در حوزه تخصیص ارز هم به اسم واردات بهینه این مسخره بازی رو سالهاست انجام دادن و روز نیست کالایی کمبود پیدا نکنه

@Ashk_Irani5 مه 2026
در پاسخ به
اینترنت تخصصی یا طبقاتی یا پرو و هر عنوانی که باعث تفاوت در دسترسی بشه می تونه در طولانی مدت (بیش از ۲ ماه) باعث رانت و فساد بشه و قابل قبول نیست.

در پاسخ به
حاضرم رو هر چی بگید شرط ببندم فقط بخاطر پوله این وصل نشدن اینترنت، بعدا در تاریخ خواهیم دید

تصویر نمایه‌ی ‌علی ا. سین‌
@mmajazimontazar5 مه 2026
در پاسخ به
😂😂😂

@Irann_jan5 مه 2026
در پاسخ به
تاریخ در مورد شما قضاوت خواهد کرد ، همانطور که بعد ها در مورد گذشتگان قبل شما هم قضاوت کرد....و خداوند عذاب خودش را بر حاکمانی که به ملت خودش ظلم روا دارد نازل می کند ....و بترسید از روزی که عذاب الهی بر سرتان نازل شود ، که البته نازل شده است ، بترسید از آه دل پدرانی که شرمنده اهل خانه خود شدند

تصویر نمایه‌ی ‌مجلل السلطنه‌
در پاسخ به
به خاطر عده ای که اینترنت را فقط برای این میخواهند که فراخوان فلان احمق را ببینند یا در پیج فلان پدوفیل برای نابودی کشور تشکر کنند ما هم باید بسوزیم . متاسفانه طرف مقابل این توانایی را دارد که اگر نت در دسترس باشد تحت تاثیر سیل اخبار مهندسی شده التهاب داخلی تا درجه مرگ بالا ببرد و بمباران افکار کند

در پاسخ به
عاطفه جون با برق ميشه تلوزيون و ماهواره روشن كرد. لطفا براي شرايط بحران بعدي قطع برق رو مد نظر گزارشتون قرار بدين.

تصویر نمایه‌ی ‌HOSSEIN TAMRI‌
@HOSSIENTAMRI5 مه 2026
در پاسخ به
سلام به مردم‌ومسئولین دولت میخواستم‌بگم‌این‌همه‌مردم‌وسط‌خیابان‌با‌کشورشون‌هستن‌حمایت‌میکنن‌لزومی‌نداره‌اینترنت‌قط‌کنید‌مردم‌ثابت‌کردن‌حمایت‌دوستاشتنی‌به‌دولت‌رئیس‌انقلاب‌سیدمجتبی‌امنه‌ای‌حفظ‌الله‌. من‌که‌نه‌فروش‌اینترنت‌ویاسایل‌دارم‌نه‌چیزی‌ولی‌مردم‌بیشترشون‌خرید‌فروش‌دارن‌بدبخت‌شدن‌ازکارشون

در پاسخ به
نمیدونم بخندم یا گریه کنم. اینترنت ابزار ضروری زندگی همه مردمه.جمعیتی که موافق قطع یا طبقاتی کردن اینترنتن یا رانت خوارند یا احمق

تصویر نمایه‌ی ‌فقط انتقاد‌
@montaghed_sakht5 مه 2026
وقتی یادم میاد من 300 هزار تومان برای هوش مصنوعی درپیتی ایرانی پرداخت میکنم و همون زمان تو همین شهر خودم یه نفر از بهترین هوش مصنوعی جهان داره رایگان استفاده میکنه سرم میخواد سوت بکشه. مثل این میمونه پدرت به تو‌ نو‌ن پیاز بده به داداشت کباب .....