اطلاعات سادهای که نقشه جنگ دشمن میشود
در جنگ ترکیبی رژیم متخاصم علیه کشورمان، دشمن با کمک هوش مصنوعی و تحلیل کلاندادهها، از دل اطلاعاتی که به نظر ما بیاهمیت میآیند، مثل زمان ثبت یک عکس، مکان ارسال یک پیام یا شمارههای تماس اطلاعات راهبردی استخراج میکنند.
به گزارش خبرنگار علم و پیشرفت، با آغاز تهاجم رژیم صهیونیستی به کشورمان، هشدارهای فوری از سوی نهادهای مسئول منتشر شد که از انتشار عکس، فیلم و اطلاعات مهم در فضای مجازی، بهویژه در واتساپ و اینستاگرام، خودداری کنید. حتی فراتر از آن، توصیه شد که این نرمافزارها بهطور کامل از گوشیهای هوشمند حذف شوند. اما دلیل این هشدارها تنها به کنترل شایعات یا مدیریت فضای روانی محدود نمیشود؛ ماجرا به پدیدهای عمیقتر و پیچیدهتر به نام تحلیل کلانداده (Big Data Analytics) گره خورده است.در جنگ امروز، دادهها سلاحی خاموش اما خطرناکند. رژیم متخاصم با کمک تحلیل کلانداده و هوش مصنوعی، از پیامها، عکسها، زمان و مکان فعالیت کاربران، تحرکات و حتی تصمیمات راهبردی را استخراج و تحلیل میکند.
تحلیل کلانداده چیست؟
تحلیل کلانداده یعنی بررسی حجم زیادی از اطلاعات متنوع و سریع، مثل پیامها، عکسها، موقعیت مکانی، خریدها یا جستوجوهای کاربران؛ اطلاعاتی که سامانههای معمولی از پس پردازش آن برنمیآیند. هدف این تحلیل، کشف الگوها و ارتباطات پنهان در دل دادههاست. قدرت اصلی آن هم در شناسایی رفتار جمعی است، نه فقط فردی. مثلاً اگر هزاران نفر همزمان درباره یک منطقه خاص حرف بزنند، سیستمهای تحلیل میتوانند از همین دادهها بفهمند که در آنجا اتفاقی امنیتی یا نظامی در حال رخ دادن است، حتی بدون نیاز به خواندن محتوای پیامها.
متادیتا؛ اطلاعات پنهان اما کلیدی
بخش مهمی از تحلیل کلاندادهها بر پایه متادیتا (Metadata) انجام میشود؛ یعنی دادههایی که درباره خود دادهها هستند. برای مثال، متادیتای یک عکس میتواند زمان و مکان ثبت تصویر و نوع گوشی را مشخص کند. در مورد تماسها نیز، شمارهها، زمان و نوع ارتباط جزو متادیتا محسوب میشوند. این اطلاعات که در نگاه اول بیاهمیت به نظر میرسند، وقتی در مقیاس وسیع جمعآوری و تحلیل شوند، به ابزاری قدرتمند برای ترسیم نقشههای اطلاعاتی تبدیل میشوند. چنانکه اسناد افشاشده توسط ادوارد اسنودن و گزارشهای The Intercept و The Guardian نشان دادهاند، آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) تنها با اتکا به متادیتای تماسها توانسته الگوهای ارتباطی شبکههای تروریستی را شناسایی کند، بدون نیاز به شنود مستقیم محتوای تماسها.
متادیتا در خدمت تحلیل کلانداده
متادیتا یکی از پایههای اصلی تحلیل کلانداده است و در چهار حوزه کلیدی کاربرد دارد. ۱.شناسایی الگوهای رفتاری، الگوریتمها با تحلیل زمان، مکان و دفعات ارتباط، میتوانند رفتارهای تکرارشونده کاربران را بدون نیاز به محتوای پیامها استخراج کنند.۲.ترسیم شبکههای ارتباطی، حتی بدون دسترسی به متن پیامها، متادیتا میتواند روابط میان افراد را آشکار کند؛ روشی مؤثر برای شناسایی گروهها یا فعالیتهاست.۳.ردیابی موقعیت و تحرکات، متادیتای GPS در عکسها یا پیامها اطلاعات دقیقی از موقعیت و جابهجایی افراد ارائه میدهد که در مقیاس وسیع، برای تحلیل تحرکات جمعی قابل استفاده است.۴.کشف ناهنجاریها، افزایش ناگهانی ارتباطات یا الگوهای غیرمعمول رفتاری در مناطق حساس میتواند نشانه یک تهدید بالقوه باشد که با تحلیل متادیتا قابل شناسایی است.
نمونههایی از قدرت تحلیل متادیتا
در سالهای اخیر، تحلیل متادیتا و تصاویر عمومی به ابزاری مؤثر برای افشای اطلاعات حساس و شناسایی عملیاتهای امنیتی و نظامی بدل شده است؛ ابزاری که نه از طریق دادههای طبقهبندیشده، بلکه صرفاً با اتکا به اطلاعات جانبی مانند زمان، مکان، ارتباطات و ویژگیهای تصویری بهکار گرفته میشود. برای نمونه، در ماجرای سقوط پرواز MH17 در سال ۲۰۱۴، گروه تحقیقاتی Bellingcat با بررسی تصاویر ماهوارهای و ویدئوهای کاربران، موفق شد دستکاری تصاویر وزارت دفاع روسیه را افشا و مسیر ورود سامانه موشکی Buk از خاک روسیه به شرق اوکراین را اثبات کند. در سال ۲۰۲۲ نیز، پس از آنکه اعضای گروه واگنر تصاویری از پایگاه خود در تلگرام منتشر کردند، پژوهشگران OSINT با تحلیل متادیتا و مقایسه با نقشههای ماهوارهای، محل دقیق این پایگاه را در شهر پوپاسنا شناسایی کردند؛ پایگاهی که چند روز بعد هدف حمله موشکی قرار گرفت. در جنگ غزه نیز، نهادهایی چون Bellingcat و سازمان ملل با تحلیل تصاویر ماهوارهای قبل و بعد از حملات، تخریب گسترده زیرساختهای غیرنظامی را مستند کردند؛ مستندی که بر پایه دادههای عمومی انجام شد. همچنین تحلیلگران غربی بارها با استفاده از متادیتای ویدیوها و تصاویر شبکههای اجتماعی، مسیر حرکت کاروانهای نظامی، محل تجمع تجهیزات و حتی برنامههای عملیاتی روسیه و اوکراین را ردیابی کردهاند.
دفاع اطلاعاتی؛ یک نیاز ضروری در عصر متادیتا
در جنگ ترکیبی رژیم کودککش علیه ما، محافظت از دادهها، بهویژه متادیتا، صرفاً یک دغدغه فنی یا شخصی نیست، بلکه بخشی از دفاع ملی بهشمار میرود. ارتش سایبری رژیم متجاوز بهطور فعال در کانالها و صفحات شبکههای اجتماعی در حال جمعآوری تصاویر مناطق آسیبدیده و جابهجایی تجهیزات نظامی است. حتی برخی کانالها از کاربران میخواهند برایشان عکس و فیلم ارسال کنند. دادههایی که گاه بیاهمیت به نظر میرسند، مانند زمان ارسال پیام، مکان ثبت عکس یا شمارههای تماس، دقیقاً همان اطلاعاتی هستند که دشمن برای نقشهبرداری اطلاعاتی به آنها نیاز دارد.برای کاهش این خطر، رعایت چند توصیه ساده اما مؤثر ضروری است: • پیش از ارسال عکس، اطلاعات مکانی (Location Data) را حذف کنید. • از انتشار هرگونه تصویر یا پیام مرتبط با تحرکات امنیتی و نظامی خودداری کنید. • دسترسی دوربین، میکروفون و GPS اپلیکیشنهایی را که به آن نیاز ندارند غیرفعال کنید. • اپلیکیشنهایی که متادیتا را بیاطلاع کاربران جمعآوری میکنند مثل واتساپ و اینستاگرام را حذف یا محدود کنید. #تحلیل_کلان_داده #متادیتا #اخبار_جنگ #رژیم_صهیونیستی #اسرائیل #ایران #واتساپ 13:10 - 29 خرداد 1404