آتشبس «مرحلهای از نبرد»، نه «پایان نبرد»!
پذیرش آتشبس دو هفتهای با پیشنهادهای ایران توسط آمریکا پس از جنگ ۴۰ روز جنگ ترکیبی، اگرچه میتواند فرصتی برای توقف درگیریها باشد، اما از نظر راهبردی دلیل منطقی برای خوشبینی ندارد. آتشبس کوتاهمدت معمولاً پایان درگیری نیست مانند جنگ ۱۲ روزه و ایجاد شرایط مبهم نه جنگ نه صلح؛ بیشتر یک وقفه برای بازچینی نیروها، ترمیم آسیبها، جابهجایی ابزار فشار و آمادهسازی موج بعدیِ عملیات است. بنابراین نگاه واقعبینانه این است که آتشبس را «مرحلهای از نبرد» بدانیم، نه «پایان نبرد»!تجربه مذاکرات نشان داده دولت تروریست آمریکا بهخصوص در دوران ترامپ قماربازِ فاسدِ بدعهد بارها با منطق معامله لحظهای، تهدید همزمان با گفتوگو و تغییر قواعد در میانه مسیر عمل کرده است. از سوی دیگر، سگ وحشی نتانیاهو نیز سابقه طولانی در بازی دوگانه دارد: از یک طرف ژست دیپلماسی و از طرف دیگر فشار برای تشدید تنش، عملیات روانی و خرابکاری سیاسی. وقتی طرف مقابل، «تعهد» را ابزار تاکتیکی میبیند نه قاعده پایدار، خوشبینی به آتشبس دو هفتهای میتواند خطای محاسباتی ایجاد کند.همزمان با آتشبس، جنگ رسانهای و شناختی بر ضد ایران معمولاً نهتنها متوقف نمیشود، بلکه شدت میگیرد. در این دوره تلاش میکنند معنای جنگ را تغییر دهند؛ ضعف را بهجای تدبیر جا بزنند، مطالبهگری را به تفرقه تبدیل کنند و با بمباران اخبار بخصوص اخبار جعلی، شایعه و تحلیلهای جهتدار، تصمیمسازی داخل را دستکاری کنند. آتشبس کوتاه، بهترین زمان برای ساختن روایتهای جعلی و تزریق دوگانههای فرساینده است تا در دور بعدی فشار، جامعه دچار خطا و تردید شود.
از منظر جنگ شناختی، اعتماد به آمریکا اشتباه است چون اعتماد، یک وضعیت ذهنیِ کاهندهی هوشیاری میسازد؛ هزینه بدعهدیِ طرف مقابل را در ذهن کوچک میکند و سرعت واکنش را پایین میآورد. در جنگ شناختی، طرفی که بتواند طرف مقابل را به خوشبینیِ بیمحافظ وادار کند، قبل از شلیک گلوله برنده شده است. بنابراین حتی اگر مذاکره ادامه پیدا کند، باید بر پایه راستیآزمایی، ضمانتهای عملی و حفظ آمادگی میدانی و رسانهای باشد، نه بر پایه حسننیتِ ادعایی.توجه به موضوع تاریخیِ جنگ صفین و عبرت گرفتن از آن نیز به ما نشان میدهد؛ وقتی جنگ به نقطه حساس رسید، ماجرای سر نیزه کردن قرآنها فضا را عوض کرد و بخشی از جبهه حق دچار تردید و فشار روانی شد و مسیر به حکمیت کشیده شد؛ نتیجهاش فرسایش، دوپارگی و هزینههای بعدی بود. درس صفین این است که در لحظههای آتشبس، فریبِ نمادها و پیامها و تاکتیکهای روانی را نباید خورد. نگاه ایرانمحور یعنی مذاکره ممکن است، اما خوشبینی ممنوع؛ هوشیاری شناختی، انسجام داخلی، آمادگی همهجانبه و دست بر روی ماشه باید همزمان حفظ شود.
08:47 - 19 فروردین 1405