حکومت داری امام حسنی اِمام شهید
✍ سید علیرضا آلداود حکومت و ولایت امام حسن مجتبی علیهالسلام در امتداد مستقیم حکومت خدا و ولایت امیرالمؤمنین علی علیهالسلام است؛ همان خطّی که اصلِ مشروعیت را از حق و تکلیف الهی میگیرد، نه از میلِ اکثریتِ متغیّر یا فشارِ جریانهای قدرت. در نگاه علوی، حکومت ابزار اقامه عدالت، پاسداری از کرامت مردم و حفظ دین از تحریف است؛ و امام حسن علیهالسلام نیز در همان مدار، مأمور به صیانت از حقیقت اسلام و نگهداشتن جامعه مؤمنان از فروپاشی بود، حتی اگر شکلِ اداره و تصمیمهای مقطعی، به اقتضای زمان، متفاوت جلوه کند.یکی از شباهتهای برجسته میان دوران امام حسن علیهالسلام و برخی مقاطع جمهوری اسلامی، بهویژه در دوره رهبری امامِ شهید حضرت آیتالله خامنهای، قرارگرفتن در میدانِ نبردِ ترکیبی است: جنگِ شناختی و روایتها، نفوذ، عملیات روانی، فشار اقتصادی و تهدید امنیتی، کنارِ اختلافافکنی داخلی. امام حسن علیهالسلام با جامعهای روبهرو بود که از جنگهای پیدرپی خسته، از شایعه و فریبِ دشمن متأثر، و دچار دوگانگی در تشخیص حق و باطل شده بود؛ در جمهوری اسلامی نیز بارها تجربه شده که دشمن بهجای مواجهه صرفِ نظامی، به فرسایش ایمان و امید، واژگونسازی ارزشها و دو قطبیسازی اجتماعی تکیه میکند. در هر دو دوره، حفظ ستونهای اصلی امت؛ امنیت، ایمان عمومی و انسجام اجتماعی به یک حکمتِ راهبردی نیاز داشته است.در سبک مدیریت، شباهت مهم در ترکیبِ صلابتِ اصولی و انعطافِ تاکتیکی دیده میشود؛ یعنی اصول تغییرناپذیر است، اما روشها متناسب با شرایط انتخاب میشود.
امام حسن علیهالسلام در عین پایبندی کامل به ولایت علوی و افشای ماهیت جریان اموی، تصمیمهایی گرفت که هدفش حفظ اصلِ جبهه حق و جلوگیری از نابودی سرمایه انسانی و معنوی شیعه بود؛ این نگاه، از جنس محافظهکاری یا عقبنشینی از حقیقت نبود، بلکه از سنخِ تدبیر برای نگهداشتن امکانِ ادامه مسیرِ ولایت در بلندمدت بود. در دوره امام شهید حضرت آیتالله خامنهای نیز میتوان مشابه این منطق را در تأکید بر اصول هویتساز استقلال، عدالتخواهی، حمایت از مظلوم، و حفظ بنیانهای دینی همراه با تدبیرهای متنوع در اداره کشور و مواجهه با فشارهای خارجی و چالشهای داخلی مشاهده کرد.همچنین در هر دو تجربه، برجستهسازی نقش مردم در کنار ولایت دیده میشود: ولایت برای اقامه حق، به آگاهی، بصیرت و ایستادگی جامعه نیاز دارد و وقتی بخشی از جامعه دچار تردید یا فریب میشود، بارِ رهبری سنگینتر میگردد. امام حسن علیهالسلام با بازسازی هویت جبهه حق، تربیت نیروهای وفادار و روشنگری مداوم، راه تداوم ولایت علوی را هموار کرد؛ در جمهوری اسلامی نیز تأکید مکرر امام شهید حضرت آیتالله خامنهای بر بصیرت، امید، مشارکت مسئولانه، و مقاومت در برابر جنگ شناختی، در همین چارچوب قابل فهم است: حفظ حاکمیتِ ارزشهای الهی بدون ارتقای فهم و استقامت عمومی ممکن نیست.در نهایت، شباهت اصلی در این است که هر دو دوره، میدان امتحانِ استقامت و تشخیصِ مصلحتِ جبهه حق بوده است؛ مصلحتی که نه به معنای معامله بر سر حقیقت، بلکه به معنای انتخابِ بهترین مسیر برای نگهداری دین، جانِ مؤمنان، و استمرار خط امیرالمؤمنین علیهالسلام در تاریخ است. اگر ولایت علوی معیار باشد،
آنگاه میتوان فهمید چرا امام حسن علیهالسلام با حکمت، صبر و شجاعتِ تدبیر، حقیقت را نگه داشت و چرا در جمهوری اسلامی نیز برجستهشدن حکومت خدا و مقاومت در برابر سلطه، در کنارِ مدیریتِ واقعبینانه و مرحلهبهمرحله، بهعنوان یکی از نقاط شباهت قابل طرح است؛ هر دو، تلاش برای رساندن جامعه به قله حق از مسیرِ دشوارِ فتنهها و فشارهاست.
12:08 - 14 اسفند 1404
