واکنشهای جهانی به یادداشت تفاهم اسلامآباد
امضای یادداشت تفاهم اسلامآباد برای خاتمه جنگ بین ایران و آمریکا با واکنشهایی همراه بود از استقبال کشورهای اروپایی و منطقه از این تفاهمنامه و نارضایتی اسرائیل که آن را توافقی «بد» توصیف کرد.
گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس؛ بامداد دوشنبه ۲۵ خردادماه بود که بعد از حدود سه ماه رایزنی یادداشت تفاهم اسلامآباد بین ایران و آمریکا برای خاتمه جنگ حاصل شد و چهار روز بعد پنجشنبه ۲۸ خردادماه این یادداشت تفاهم به امضای دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا و مسعود پزشکیان رئیسجمهور ایران و همچنین شهبار شریف نخستوزیر پاکستان به عنوان میانجی این مذاکرات رسید.
این یادداشت تفاهم در ۱۴ بند به تصویب رسید و قرار بود که امروز (جمعه) مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس در این خصوص آغاز شود که شب گذشته المیادین به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد که هیأت مذاکره کننده ایران، به دلیل ادامه حملات اسرائیل به جنوب لبنان، سفرش به سوئیس را به حالت تعلیق درآورد. وی عنوان کرد که ایران پیش از این به طرف آمریکایی و میانجیها اطلاع داده بود که در برگزاری، ادامه یا توقف مذاکرات، پرونده لبنان برای ایران، کلیدی است.از سوی دیگر یک دیپلمات آگاه از روند رایزنیها به سی.ان.ان اعلام کرد ایران پیش از بازگشت به مذاکرات با آمریکا در سوئیس، خواستار دریافت تضمینهایی درباره پایان یافتن درگیریها در لبنان شده و ایران تأکید کرده که توقف خصومتها در لبنان باید مطابق مفاد تفاهمنامه امضا شده اجرایی شود. وی افزود میانجیها در حال حاضر برای حل این موضوع و رفع اختلافات موجود تلاش میکنند. این دیپلمات عنوان کرد که این مذاکرات در پی حملات اخیر اسرائیل به لبنان «به طور موقت به تعویق افتاده است»، اما زمان مشخصی برای ازسرگیری گفتوگوها اعلام نکرد.
* اسرائیل: توافقی بد حاصل شد
این یادداشت تفاهم با واکنشهایی همراه بود.دنی دنون سفیر اسرائیل در سازمان ملل پس از این حصول این یادداشت تفاهم آن را توافقی بد برای این رژیم، آمریکا و کشورهای منطقه توصیف کرد و گفت: «رئیسجمهور ترامپ با تلاش برای پایان دادن سریع به روند مذاکرات، باعث شد که ایران موقعیت خود را بهبود ببخشد».سی.ان.ان هم در گزارشی نوشت: «نتانیاهو به ترامپ گفته که اسرائیل خود را ملزم به رعایت این توافق نمیداند.»آدام اسمیت عضو ارشد دموکرات کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا در مصاحبه با شبکه سیانان، در انتقاد از این تفاهم، گفت که برخلاف ادعای ترامپ، این توافق «تسلیم بیقیدوشرط» ایران نیست.
* واکنش اروپاییها
رهبران بریتانیا، فرانسه، آلمان و ایتالیا هم در بیانیه مشترکی از این یادداشت تفاهم استقبال کرده و اعلام کردند که این توافق فرصتی برای بازگرداندن ثبات منطقهای و حمایت از اقتصاد جهانی است. آنها در این بیانیه خواستار اجرای سریع و کامل توافق و تکمیل مذاکرات شدند.امانوئل ماکرون رئیس جمهور فرانسه هم بامداد پنجشنبه ضمن اشاره به امضای یادداشت تفاهم توسط ترامپ در کاخ ورسای، گفت: «این [تفاهم] امکان بازگشایی تنگه هرمز را فراهم میکند و به زودی منجر به کاهش قیمت انرژی خواهد شد».ژان نوئل بارو وزیر امور خارجه فرانسه هم روز پنجشنبه در گفتوگوی تلفنی با عراقچی همتای ایرانی ضمن اعلام حمایت کامل کشورش از روند دیپلماتیک و یادداشت تفاهم اسلامآباد، بر اهمیت بهرهگیری از این فرصت برای تقویت صلح، ثبات و امنیت پایدار در منطقه تأکید کرد.نخستوزیر انگلیس کییر استارمر هم با انتشار یک بیانیه یادداشت تفاهم اسلامآباد را «گام بسیار مهم رو به جلو» خواند.
* واکنش ناتو و گروسی
از سوی دیگر، مارک روته دبیرکل ناتو در واکنش به امضای تفاهمنامه پایان جنگ بین ایران و آمریکا، آن را گامی مثبت به سوی ثبات منطقهای توصیف کرد.کنستانتینوس کمبوس وزیر امور خارجه قبرس هم که کشورش ریاست دورهای شورای اروپا را بر عهده دارد روز پنجشنبه در گفتوگوی تلفنی با عراقچی با استقبال از نهایی شدن و امضای یادداشت تفاهم اسلامآباد، این توافق را گامی مهم در جهت تقویت ثبات منطقهای و توسعه همکاریهای کشورهای اروپایی با ایران در حوزههای مختلف خواند.رافائل گروسی مدیرکل آژانس نیز روز پنجشنبه ۲۸ خردادماه ضمن استقبال از امضای تفاهمنامه بین ایران و آمریکا، تأکید کرد که باید آنچه از این توافق به دست آمده، تثبیت شود. وی افزود: «اکنون زمان آن فرا رسیده که کار فنی را آغاز کنیم. حالا نوبت ماست که با همکاران آمریکایی و ایرانی خود بنشینیم و گامهای مشخص برای اجرا را تدوین کنیم.»
* چین و ژاپن
چین هم روز پنجشنبه ۲۸ خردادماه از امضای این یادداشت تفاهم استقبال و بر حمایت خود از صلح و ثبات در غرب آسیا و منطقه خلیج فارس تأکید کرد. وانگ یی وزیر خارجه چین هم در گفتوگوی تلفنی با عراقچی با استقبال از یادداشت تفاهم اسلامآباد، از ایستادگی دولت و ملت ایران در برابر فشارها و سیاستهای زورگویانه تقدیر کرد و رویکر مسئولانه و دیپلماتیک ایران در مسیر حلوفصل مسائل و پیشبرد گفتوگوها را مورد تحسین قرار داد.توشیمیتسو موتگی وزیر خارجه ژاپن هم در گفتوگوی تلفنی با عراقچی ضمن استقبال از تفاهمنامه اسلامآباد، آن را گامی مهم در مسیر حلوفصل بحرانهای منطقهای توصیف و بر ضرورت اجرای دقیق مفاد آن تأکید کرد.
* واکنش ارمنستان و جمهوری آذربایجان
نیکول پاشینیان نخستوزیر ارمنستان هم با انتشار یک بیانیه درباره یادداشت تفاهم آمریکا و ایران، آن را «یک تحول مهم» خواند. در این بیانیه آمده است: «ما از توافق حاصل شده بین ایالات متحده و ایران استقبال میکنیم. ما از میانجیگری پاکستان، قطر، ترکیه و دیگران بسیار قدردانی میکنیم.» وزارت خارجه جمهوری آذربایجان هم در بیانیهای اعلام کرد: «ما امیدواریم که مذاکرات آینده، به تضمین صلح کمک کند. ما از توافق حاصل شده بین آمریکا و ایران استقبال میکنیم. ما از نقش مهم میانجیگری پاکستان در روند مذاکرات و همچنین مشارکت سایر شرکای منطقهای بسیار قدردانی میکنیم.»
* رایزنیهای تلفنی عراقچی
سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه هم پس از حصول این یادداشت تفاهم با تعدادی از همتایان در کشورهای مختلف تلفنی گفتوگو کرد و آنها را در جریان جزئیات این یادداشت تفاهم قرار داد.. رئیس دستگاه دیپلماسی دوشنبه ۲۵ خردادماه در گفتوگوی تلفنی با همتایان ترکیهای، عراقی و مصری با اشاره به مسئولیت آمریکا در قبال اجرای یادداشت تفاهم، بر لزوم توقف کامل تجاوزات و حملات بیثباتکننده رژیم صهیونیستی علیه لبنان تأکید کرد.او ظهر دوشنبه ۲۵ خردادماه با فیصل بن فرحان وزیر امور خارجه عربستان سعودی تلفنی گفتوگو کرد. وزیر امور خارجه ایران در این گفتوگوی تلفنی همتای عربستانی خود را در جریان مفاد و آخرین تحولات مرتبط با یادداشت تفاهم اسلامآباد قرار داد.وزارت خارجه قطر هم در بیانیهای اعلام کرد که این کشور از «امضای یادداشت تفاهم و توقف عملیات نظامی و تضمین آزادی دریانوردی استقبال میکند». در این بیانیه آمده است که تفاهمنامه مذکور، زمینهای مستحکم برای آغاز مرحله بعدی مذاکرات بین ایران و آمریکا محسوب میشود و قطر از تلاشهای پاکستان و طرفهای منطقهای و بینالمللی برای کاهش تنش قدردانی میکند.
عراقچی دوشنبه شب ۲۵ خردادماه و پس از حصول این یادداشت تفاهم در گفتوگوی تلفنی با جوزف عون رئیسجمهور و نبیه بر رئیس مجلس لبنان با اشاره به اهتمام ایران به خاتمه جنگ و تجاوز در لبنان، بر مسئولیت آمریکا در قبال حسن اجرای بندهای تفاهم و ضرورت توقف کامل حملات اسرائیل علیه لبنان تأکید کرد. مقامات لبنانی نیز با استقبال از مفاد یادداشت تفاهم اخیر، بر ثبات و امنیت لبنان به عنوان بخش جداییناپذیر هر تلاش جدی برای برقراری ثبات در منطقه تاکید و از گنجانده شدن موضوع خاتمه جنگ علیه لبنان در متن یادداشت تفاهم قدردانی کردند.نبیه بری پیش از این هم در بیانیهای از توافق اولیه حاصل شده بین ایران و آمریکا استقبال و از گنجاندن لبنان در این توافق قدردانی کرد.عراقچی و سید بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه سلطنت عمان سهشنبه ۲۶ خردادماه در یک تماس تلفنی، درباره یادداشت تفاهم اسلامآباد به گفتوگو و تبادل نظر پرداختند.
عراقچی و آنتونیو تاجانی وزیر خارجه ایتالیا تیز چهارشنبه ۲۷ خردادماه در تماسی تلفنی با اشاره به اهمیت حفظ ثبات و امنیت منطقه، بر بهرهگیری از فرصت ایجاد شده در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد برای تحکیم صلح و تقویت همکاری بین کشورهای منطقه تأکید کردند.عراقچی و شیخ جراح جابر الأحمد الصباح وزرای امور خارجه ایران و کویت هم پنجشنبه ۲۸ خردادماه طی یک تماس تلفنی در خصوص یادداشت تفاهم اسلامآباد، تحولات منطقهای و روابط دوجانبه گفتوگو و رایزنی کردند. عراقچی در این گفتوگو همتای کویتی خود را در جریان مفاد و آخرین تحولات مرتبط با تفاهمنامه اسلامآباد قرار داد.
14:14 - 29 خرداد 1405