عراقچی: برخی عوامل در آمریکا نمیخواستند مذاکرات به نتیجه برسد
وزیر امور خارجه طمع و زیادهخواهی آمریکا را عامل به نتیجه رسیدن مذاکرات خواند و گفت: برخی عوامل در داخل آمریکا نمیخواستند که این مذاکرات به نتیجه برسد و همین باعث شد که مذاکرات به نتیجه نرسد.
گروه سیاست خارجی خبرگزاری فارس، سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه که هفته گذشته برای شرکت در مجمع مسقط سفری به عمان داشت، با برنامه «مع موسی الفرعی» گفتوگویی داشت.عراقچی نشست مسقط را بسیار مهم و جالب درباره موضوع میانجیگری خواند و گفت: سلطنت عمان امروز بهعنوان کشوری شناخته میشود که در عرصه میانجیگری بین کشورها وزن و صدای مهمی دارد. این یک سنت دیپلماتیک مهم و ریشهدار است که عمان سالهاست آن را دنبال میکند. وی افزود: ایران از جمله کشورهایی بود که از این ظرفیت عمان بهرهمند شد. در سال ۲۰۱۰ گفتوگوهایی را با طرف آمریکایی در عمان آغاز کردیم که بهصورت پنهانی و غیرعلنی برگزار میشد. آن گفتوگوها به آغاز مذاکرات مربوط به «برجام» منجر شد و نتیجه آن، شروع مذاکرات رسمی بر سر برجام بود و این روند در نهایت به حصول توافق انجامید.وزیر خارجه ادامه داد: سال گذشته نیز عمان دوباره نقش میانجی بین ایران و آمریکا را بر عهده گرفت. عمان مدیریت مذاکرات غیرمستقیم بین دو طرف را برعهده داشت. اما این بار، متأسفانه نتیجه موفقی حاصل نشد. پس از ۵ دور مذاکره، در حالی که برای دور ششم آماده میشدیم، طرف آمریکایی مسیر دیپلماتیک و تلاشهای میانجیگرانه را نقض کرد.وی همچنین گفت: روابط بینالملل از حالت مبتنی بر قانون، به روابطی مبتنی بر زور تغییر یافته و این موضوع در مداخلات نظامیِ دلخواه و اجرای عملیات ترور در هر نقطهای که اراده کنند، آشکار است. آنچه امروز شاهد هستیم موجب نگرانی جدی جهانی شده است.
* باب مذاکره و میانجیگری همیشه باز است
وزیر در بخشی از این برنامه و در پاسخ به سؤال مجری مبنی بر اینکه آیا اکنون بار دیگر باب میانجیگری بین ایران و طرفهای دیگر در حال گشوده شدن است؟ گفت: باب مذاکره و میانجیگری همیشه باز است و این امکان در هر زمان وجود دارد، مشروط بر آنکه قواعد رعایت شود.عراقچی ادامه داد: اصل نخست دیپلماسی و مذاکره این است که دو طرف با نیت واقعی برای تبادل منصفانه و برابر به میز مذاکره بیایند. اما اگر هدف یکی از طرفین تحمیل خواستههای خود باشد، چنین مذاکرهای شکل نمیگیرد و ثمری ندارد.وزیر امور خارجه یادآور شد: علت اصلی مشکل در روابط ایران و آمریکا، که مانع آغاز مذاکرات در حال حاضر است، رویکرد آمریکا مبتنی بر تحمیل خواستهها و زیادی خواهیهای آن است. متأسفانه ما بارها این رفتار را در تعاملاتمان با آنها دیدهایم. اگر طرف آمریکایی آمادگی خود را برای یک توافق عادلانه و متوازن، مبتنی بر منافع متقابل نشان دهد، جمهوری اسلامی ایران قطعاً موضوع را بررسی خواهد کرد. رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: ما هیچگاه میز مذاکره را ترک نکردهایم، زیرا دیپلماسی جزئی اصیل از رویکرد و اصول ماست.
* عدم موفقیت مذاکرات بهدلیل طمع و زیادهخواهی آمریکا بود
مجری از عراقچی پرسید که تفاوت بین مذاکرات ۲۰۱۰ و مذاکرات اخیر در مسقط چیست؟ در ۲۰۱۰ مذاکرات محرمانه بود و چیزی منتشر نشد، اما مذاکرات اخیر علنی و با جزئیات اعلام شد. چرا مذاکرات اخیر علنی بود؟ آیا همین علنی بودن باعث نتیجه نگرفتن آن شد؟ وزیر خارجه عنوان کرد: عدم موفقیت مذاکرات امسال به دلیل علنی بودنش نبود، بلکه بهدلیل طمع و زیادهخواهی آمریکا بود. عراقچی اضافه کرد: در سال ۲۰۱۰ مذاکرات پنهانی آغاز شد و سپس علنی شد و به مذاکرات بین آمریکا و ۱+۵ تبدیل شد. این روند در ۲۰۱۵ به توافق انجامید. مذاکرات اخیر نیز میتوانست همان مسیر را طی کند. گفتوگوها غیرمستقیم آغاز شد و اگر مسیر درست و متوازنی دنبال میشد، امکان رسیدن به توافق وجود داشت. رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: مشکل اصلی مذاکرات سالجاری، که موجب ناکامی آنها شد، گرایش آمریکا به تحمیل خواستههایش بود. آنها با سیاست «غنیسازی صفر» وارد مذاکره شدند. ما از ابتدا گفتیم چنین چیزی ممکن نیست و باید به راهحلی میانه رسید.
* از حقوق اساسی خود چشمپوشی نمیکنیم
وی ادامه داد: هیچ کشوری را نمیتوان از حق مشروعش محروم کرد. البته میتوان شفافیت و اعتمادسازی را مطالبه کرد و ما آماده آن هستیم. اما چشمپوشی از حقوق اساسیمان هرگز مطرح نیست. عراقچی گفت: بنابراین تنها راه، رسیدن به راهحلی متوازن است که منافع همه طرفها را در نظر بگیرد. من آن روزها جملهای گفتم که امروز هم تکرار میکنم: «اگر غنیسازی صفر میخواهید، توافقی بین ما نخواهد بود». اما اگر «بمب صفر» میخواهید، ما توافق خواهیم کرد و امکان دستیابی به توافق کاملاً وجود دارد.وی افزود: با این حال، معتقدم برخی عوامل در داخل آمریکا نمیخواستند که این مذاکرات به نتیجه برسد و همین باعث شد که مذاکرات به نتیجه نرسد.
* خیلی به توافق نزدیک بودیم
سیدعباس عراقچی در ادامه گفتوگو با برنامه «مع موسی الفرعی» و در پاسخ به سؤال مجری مبنی بر اینکه بر اساس اطلاعات برخی از حاضران در آن مذاکرات، گفته شده که شما به توافقات پیشرفته و نزدیک به یک تفاهم رسیده بودید، بهگونهای که جلسه پیش از حمله به تهران، در آستانه اعلام توافق بود. آیا موضوع غنیسازی علت آن حمله نبود؟ گفت: ما خیلی به توافق نزدیک بودیم و در پنج دور مذاکرات به میانجیگری عمان، راهحلهای متعددی بررسی شد و به راهحلهایی رسیدیم که میتوانست مشکل را حل کند. وی یادآور شد: اما این راهحلها در واشنگتن رد شد و در نهایت نیروهای خواهان جنگ در آنجا غالب شدند و کشور و منطقه را به مسیر تأسفباری کشاندند. مجری پرسید که آیا ایران همچنان عمان را تنها میانجی معتبر برای گفتوگو با آمریکا میداند، با توجه به اینکه آن حمله، نه فقط به ایران، بلکه توهینی به عمان بهعنوان میانجی نیز بود؟ عراقچی پاسخ داد: ما عمان را بهدلیل سابقه درخشانش در میانجیگری انتخاب کردیم؛ عمان بارها این نقش را ایفا کرده و موفقیتهای ملموسی داشته است. ما کاملاً به حسن نیت برادرانمان در عمان و به خرد سلطان معظم اعتماد داریم و به همین دلیل این دور از مذاکرات را با میانجیگری آن آغاز کردیم. وزیر خارجه افزود: من معتقدم عمان همواره قادر به ادامه این نقش سازنده بوده و هست.
* توهینی آشکار به دیپلماسی، مذاکره و میانجیگری و عمان بود
رئیس دستگاه دیپلماسی اضافه کرد: در واقع مشکل اصلی بین ما و آمریکا نه در میانجی یا سازوکار میانجیگری، بلکه در ماهیت رویکرد آمریکا نهفته است. همانطور که اشاره کردید، ما در میانه مذاکرات بودیم که آمریکا و اسرائیل حمله را آغاز کردند. نخستین موشکی که اسرائیل شلیک کرد، عملاً «وسط میز مذاکره» فرود آمد. این رفتار، همانگونه که گفتید، توهینی آشکار به دیپلماسی، مذاکره و میانجیگری و البته به عمان بود و بسیار تأسفبار است.
* قانون جنگل
وزیر امور خارجه در ادامه گفتوگو با برنامه «مع موسی الفرعی» و در پاسخ به پرسش مجری مبنی بر اینکه اکنون نگاه شما به رویکرد کلی حاکم بر روابط بینالملل چیست؟ اکنون پس از این رخدادها در منطقه، گویی منطقه با «قانون جنگل» اداره میشود و رژیم اسرائیل دست بالا را در تصمیمات مربوط به منطقه دارد. اظهار داشت: بله، متأسفانه سیاستهای آمریکا واقعاً جهان را به چنین سمتی سوق میدهد و آنچه شما «قانون جنگل» نامیدید، دقیقترین توصیف وضعیت کنونی است، و عملاً به قاعده غالب تبدیل شده است. وی گفت: وقتی مفهوم «صلح از راه قدرت» مطرح میشود، معنایش این است که پیروز کسی است که قدرت بیشتری دارد، در حالی که قاعده درست آن است که صلح از راه دیپلماسی برقرار شود. اما اگر مقصود برقراری صلح از طریق قدرت باشد، نتیجهای جز جنگهای بیشتر و رویاروییهای مکرر نخواهد داشت، چون هر طرف تلاش میکند قویتر شود تا ارادهاش را تحمیل کند. این رویکرد آمریکا در عمل تمام دستاوردهای بشری از پایان جنگ جهانی دوم تاکنون را تضعیف میکند.
* رژیم صهیونیستی هیچ خط قرمزی را باقی نگذاشته
رئیس دستگاه دیپلماسی عنوان کرد: بیش از هشت دهه است که همه کشورهای جهان در تلاشند روابط بینالمللی مبتنی بر قانون را تثبیت کنند، اما این روابط متأسفانه امروز به سمت روابط مبتنی بر زور در حال حرکت است؛ چیزی که «قانون جنگل» نام دارد؛ جایی که هرکس زور بیشتری دارد، برای خود و برای کسانی که تحت حمایتش هستند، مصونیت ایجاد میکند و هر چه میخواهد انجام میدهد بدون اینکه کسی بتواند او را بازخواست کند. عراقچی اضافه کرد: متأسفانه در منطقه ما نیز شاهدیم که رژیم صهیونیستی هیچ خط قرمزی را باقی نگذاشته و همه را نقض کرده است. این رژیم به جنایتها و کشتارهای روزانه خود ادامه داده، بیمارستانها، مدارس، مساجد، کلیساها و همه مراکز را بمباران کرده است، و تنها خط قرمز باقیمانده، حمله به تأسیسات هستهای صلح آمیز بود،که آن را هم در ایران مرتکب شد. عراقچی گفت: این رژیم هر زمان و هر کجا که خواسته حمله کرده است. در دو سال گذشته به هفت کشور تجاوز کرده، و هماکنون نیز اراضی سه کشور را اشغال کرده است. با این حال، از مصونیت کامل آمریکا و برخی کشورهای اروپایی برخوردار است، که به او برای هر کاری که میخواهد پوشش میدهند.وزیر خارجه اظهار داشت: این وضعیت متأسفانه منطقه را دقیقاً به همان سمتی میبرد، که شما اشاره کردید و بهترین توصیف آن همان «قانون جنگل» است.
* هیچ مشروعیتی برای رژیم اسرائیل قائل نیستیم
مجری با بیان اینکه امروز دو قطب قدرت در منطقه وجود دارد، با پوزش که این دو را در یک سؤال کنار هم قرار میدهم، ایران و اسرائیل.آیا امکان طرح موضوع گفتوگوی مستقیم بین ایران و اسرائیل وجود دارد؟ سیدعباس عراقچی تصریح کرد: ما هیچگونه مشروعیتی برای رژیم صهیونیستی قائل نیستیم؛ این رژیم متعلق به این منطقه نیست و بر پایه غصب سرزمین ملت فلسطین شکل گرفته است و ادامه موجودیت خود را با جنایتها، کشتارها و نسلکشی حفظ کرده است.وی افزود: بنابراین ما هیچ مشروعیتی برای این رژیم قائل نیستیم.
* از نظر دفاعی در جایگاهی بهتر از پیش از ۱۳ ژوئن قرار داریم
مجری خطاب به عراقچی گفت که گفته میشود ضربهای که شما را نکشد، قویترتان میکند. اکنون حمله اسرائیل به ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟ و وزیر خارجه پاسخ داد: این واقعیت است؛ همانگونه که اشاره کردید، جنگ ۱۲ روزه بیتردید خسارتهای سنگین و هزینههای زیادی بر ما تحمیل کرد، اما در دل خود برکاتی نیز داشت.وی افزود: مهمترین آنها این بود که موشکها و سلاحهای ما برای نخستینبار در یک جنگ واقعی آزمایش شدند. این ظرفیتها را بهطور کامل به کار گرفتیم و همه نقاط قوت و ضعف برای ما آشکار شد، امروز میتوانم با اطمینان بگویم که از نظر دفاعی در جایگاهی بهتر از پیش از ۱۳ ژوئن قرار داریم، یعنی پیش از آغاز جنگ اخیر؛ چه از نظر کمیت و چه کیفیت تسلیحات و موشکهایمان. وزیر خارجه اضافه کرد: نقاط ضعف خود را شناختیم و همچنین نقاط ضعف دشمن را و بسیاری از آنها را برطرف کردیم. همچنین بسیاری از سیاستهایمان را بازنگری کردیم. عراقچی خاطرنشان کرد: بهنظر من امروز از نظر دفاعی در وضعیتی بهتر از قبل از جنگ اخیر هستیم و باور داریم کشورهای بزرگ، همچون انسانهای بزرگ، در سختیها شناخته میشوند. زیرا مشکلات هستند که کشورها را همچون انسان صیقل میدهند و نیرومندتر و استوارتر میسازند.
* نتیجهای جز شکست برایشان نخواهد بود
مجری عنوان کرد که با وجود قدرتی که ایران در جنگ علیه اسرائیل نشان داد، اما اسرائیل همچنان با کمک آمریکاییها تهدید به تکرار آن میکند. عراقچی در این باره بیان کرد: اسرائیل آن جنگ را نه فقط با حمایت آمریکا، بلکه با مشارکت مستقیم آمریکا آغاز کرد. رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، چند روز پیش اعتراف کرد که آمریکا همه چیز را برنامهریزی و اجرا کرده است و آن جنگ در درجه نخست، جنگ آمریکا بود. وی افزود: بنابراین در میدان نبرد، ما تنها با اسرائیل نمیجنگیدیم، بلکه با اسرائیل، آمریکا و چندین کشور دیگر که پشتیبانی دفاعی به آنها میدادند، روبرو بودیم. با اطمینان کامل میگویم، اگر آنها تصمیم به تکرار این تجربه شکست خورده بگیرند، نتیجهای جز همان شکست گذشته برایشان نخواهد داشت.
* فیلمهای تخیلی تماشا نمیکنم
مجری در ادامه با بیان اینکه در سریالی که اسرائیل در نتفلیکس با نام «تهران» ساخت، ادعا شده بود که اسرائیل توانسته در جامعه ایران نفوذ کند و از آن بهره ببرد. برخی تحلیلگران، بهویژه نزدیک به فضای سیاسی ایران میگویند ضعف ایران تا حدی ناشی از خیانت برخی عوامل داخلی بوده است. از عراقچی سؤال کرد امروز تا چه اندازه ایران میتواند «دشمن داخلی» را پیش از «دشمن خارجی» تعریف کند؟ عراقچی پاسخ داد: اولاً من فیلمهای تخیلی تماشا نمیکنم.این سریال نیز اثری تخیلی مبتنی بر روایتپردازی و داستانسازی است. اما وجود عناصر نفوذ و جاسوسی امری طبیعی است، در خود اسرائیل نیز همین وضعیت وجود دارد؛ اخیراً در اسرائیل اعلام شد شخصی در یک مرکز حساس دستگیر شده که اطلاعات در اختیار ایران قرار میداد، این یک واقعیت است نه فرضیه. وزیر خارجه بیان کرد: جنگ اخیر باعث شد بسیاری از شکافهای امنیتی را ببندیم، همانطور که گفتم، جنگ تجربههای ارزشمندی به ما داد، زیرا نقاط ضعفمان را آشکار کرد و ما آنها را برطرف کردیم.
* جنگی که اسرائیل آغاز کرد بر پایه سوءتفاهم و محاسبات اشتباه بود
رئیس دستگاه دیپلماسی اضافه کرد: آنها تصور میکردند اگر این جنگ آغاز شود، ملت ایران به خیابانها آمده و علیه دولت و نظام اعتراض میکند؛ اما آنچه رخ داد کاملاً برعکس بود، ملت به خیابان آمد تا از دولت و کشور حمایت کند. در نتیجه انسجام ملی ما تقویت شد. عراقچی گفت: آنها فکر میکردند اگر فرماندهان نظامیمان در ساعات نخست جنگ ترور شوند، نیروهای مسلح ما فرو میپاشند، اما بالعکس، فرماندهان جایگزین فوراً منصوب شدند، و نیروهای مسلح با روحیهای بالاتر جنگیدند. وی افزود: این جنگی که رژیم صهیونیستی آغاز کرد، بر پایه سوءتفاهم و محاسبات اشتباه بود، و همانطور که گفتم، تکرار این اشتباه نتیجهای جز شکست مشابه به همراه نخواهد داشت.
* تنها استثنا بنیصدر بود
مجری برنامه «مع موسی الفرعی» در ادامه گفت پوزش میخواهم اگر سؤال من کمی تند باشد، اما نکتهای که درباره ایران مشاهده میشود این است که از زمان بنیصدر در اواخر دهه ۷۰ میلادی و اوایل دهه ۸۰ و حتی تا دوره احمدینژاد، تقریباً هر رئیسجمهور یا مقام بلندپایهای که از دولت خارج میشود، خود را در جایگاه «اپوزیسیون» معرفی میکند و این موضوع گویی نشانهای از مشکلی در سازوکار اداره حاکمیت و تصمیمگیری در ایران است.عراقچی در این باره گفت: آنچه شما گفتید فقط مختص ایران نیست. میتوانم نمونههایی از کشورهای متعدد بیاورم که در آنها نیز چنین پدیدهای وجود داشته است؛ برخی افراد پس از پایان دوره مسئولیتشان به مخالفان تبدیل میشوند و مواضعی متفاوت اتخاذ میکنند و این امر طبیعی است. رئیسجمهور احمدینژاد و دیگر رؤسای جمهوری پس از ترک منصب، ممکن است دیدگاهها و مواضع خاص خود را داشته باشند و این دیدگاهها در داخل ایران قابل تحمل و قابل جذب است و بخشی از نظام موجود به شمار میرود.وی افزود: تنها استثنا بنیصدر بود که سرانجام کارش به خیانت کشید و از کشور گریخت. اما سایر مسئولان همه در چارچوب نظام باقی ماندهاند و نظرات خود را بیان میکنند. این در حقیقت نشانهای از پویایی، انعطافپذیری و گشودگی نظام است؛ زیرا اگر چنین نبود، آنگاه میشد مشروعاً درباره نقاط خلل و ضعف پرسش کرد.
* روابط مستحکمی با عربستان داریم
مجری با بیان اینکه مردم و ناظران عرب، و همچنین ایرانیان، پس از میانجیگری چین در مارس ۲۰۲۳ و نزدیکی ایران و عربستان بسیار امیدوار شدند. از عراقچی سؤال کرد که امروز این نزدیکی را چگونه ارزیابی میکنید؟وزیر خارجه پاسخ داد: ما برای ابتکار چین ارزش بسیاری قائل هستیم. روابط ایران و عربستان سعودی که با میانجیگری چین آغاز شد، اکنون مسیر بسیار مثبتی را طی میکند. امروز ما روابط مستحکمی با عربستان داریم. مشورتها بین ما ادامه دارد، رفتوآمدها برقرار است و قرار است معاون وزیر خارجه عربستان طی روزهای آینده به تهران سفر کند.وی افزود: نشستهای سهجانبه ایران، عربستان و چین نیز بهطور منظم برگزار میشود و قرار است نشست بعدی طی روزهای آینده تشکیل شود. ما خدا را برای این روند شکرگزاریم. رئیس دستگاه دیپلماسی عنوان کرد: ایران و عربستان دو کشور بزرگ منطقهاند و همکاری و تفاهم بین آنها نقش مهمی در تقویت صلح و ثبات منطقه دارد. ما قطعاً در همین مسیر حرکت میکنیم. البته برخی اختلافنظرها درباره موضوعات خاص وجود دارد و این طبیعی است، اما مهم آن است که این اختلافات را از طریق گفتوگو و مشورتهای سیاسی و دیپلماتیک حل کنیم. و من نسبت به آینده این روابط بسیار خوشبین هستم.
* آمریکا هرگز غرب آسیا را بهدرستی درک نکرده
مجری عنوان کرد: بهطور کلی، وقتی به منطقه نگاه میکنیم، خاورمیانه امروز شاهد تحولاتی است که زمانی کاندولیزا رایس با عنوان «خاورمیانه جدید» وعده داده بود. آنچه زمانی در محافل خصوصی اسرائیل گفته میشد، اکنون نتانیاهو آشکارا اعلام میکند؛ او درباره «اسرائیل بزرگ» سخن میگوید و با گستاخی از مرزهایی صحبت میکند که حتی کشورهای عربی دیگر را نیز در بر میگیرد. شما این وضعیت را چگونه ارزیابی می کنید و ایران تا چه اندازه این خطر را جدی میداند؟ آیا این «گلوله برفی» ممکن است به دیگر کشورهای عربی نیز برسد؟عراقچی اظهار داشت: بهنظر من، آمریکا هرگز غرب آسیا یا خاورمیانه را بهدرستی درک نکرده است. شواهد آن، همین طرحهایی است که طی سالهای گذشته ارائه داده است: طرح «خاورمیانه بزرگ»، «خاورمیانه جدید»، «اسرائیل بزرگ»، و سپس طرحهای مربوط به عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی و موارد مشابه. وی ادامه داد: همانگونه که گفتید، خاورمیانه منطقهای بسیار پویا و پیچیده است که مشکلات و بحرانهای متعدد دارد و با جنگها و تنشهای مختلف روبهرو بوده است.
* آینده منطقه به دست کشورهای منطقه
وزیر خارجه بیان کرد: ما باور داریم آینده این منطقه تنها به دست کشورهای منطقه ساخته میشود و امنیت آن نیز تنها از طریق همکاری کشورهای منطقه قابل تحقق است. در حالی که دخالتهای خارجی مانع دستیابی به امنیت و ثبات میشود. طبیعی است که قدرتهای خارجی برای حفظ حضور خود در منطقه بهانه میخواهند و به همین دلیل تلاش میکنند حالت همیشگی تنش را حفظ کنند.رئیس دستگاه دیپلماسی اضافه کرد: اما سیاست ما، که آن را با همه کشورهای خلیج فارس و غرب آسیا مطرح کردهایم، این است که ترتیبات امنیتی جدیدی باید فقط با مشارکت کشورهای منطقه و بدون حضور قدرتهای خارجی تشکیل شود. البته رسیدن به این مرحله نیازمند تلاشهای زیاد و مستمر است.
* تهدید واقعی «اسرائیل» است، نه ایران
مجری خطاب به عراقچی گفت: از امنیت منطقه که در دست کشورهای منطقه باشد سخن گفتید؛ اما خود منطقه گرایشهای متفاوتی دارد. برخی کشورها با شتاب بهسمت عادیسازی با تلآویو میروند؛ برخی دیگر با ایران اختلاف دارند و حضور ایران را نیز دخالت در امور عربی میدانند. شاید لازم است ابتدا مسائل داخلی حل شود؟عراقچی عنوان کرد: من فکر میکنم نتانیاهو جنایتهای بسیاری در منطقه ما مرتکب شده است، از نسلکشی گرفته تا اشغالگری، اما او یک کار انجام داده که میتوان آن را مثبت دانست: اینکه برای همه منطقه ثابت کرد تهدید واقعی «اسرائیل» است، نه ایران و نه هیچ کشور دیگری.وی ادامه داد: طی سال گذشته آشکارتر شد که کشورهای منطقه تنها خودشان میتوانند از خود دفاع کنند و در مواجهه با اسرائیل نمیتوان بر هیچ قدرت خارجی تکیه کرد. وقتی اسرائیل حمله کرد، هیچیک از سیستمهای دفاعی که از آمریکا خریداری شده بود نتوانست کمکی کند و حمله انجام شد. .
* ایران تهدیدی برای منطقه نیست
رئیس دستگاه دیپلماسی عنوان کرد: امروز این واقعیت روشن شده که ایران تهدیدی برای منطقه نیست، بلکه میتواند عاملی کمککننده برای صلح و امنیت منطقه باشد. ما نیز بخشی از این منطقهایم و راهی جز همکاری منطقهای برای صلح نمیبینیم. وی گفت: در منامه، برادر عزیزم وزیر خارجه عمان، آقای البوسعیدی، سخنان بسیار مهمی ایراد کرد که این حقیقت را با نهایت وضوح بیان کرد. من چیزی فراتر از آنچه ایشان فرمودند ندارم که اضافه کنم. بااینحال، مخالفتهای زیادی با این دیدگاه وجود دارد و اتهامهایی همچنان مطرح میشود و همان نوار تکراری همیشگی ادامه دارد.
* در منطقه از گروههایی حمایت میکنیم که کاملاً مستقل هستند
مجری گفت: آنچه ما در عمان میگوییم، دقیقاً همان است که شما نیز فرمودید: مشکل اصلی در تلآویو است و باید روی آن تمرکز کرد. و شاید این همان سؤالی است که لازم است نهادهای سیاسی و دیپلماتیک، بهویژه در تعامل بین ایران و عربستان سعودی، آن را جدی بگیرند؛ زیرا اگر راهحل و نزدیکی واقعی میان این دو کشور بهدست آید، بسیاری از مشکلات منطقه قابل حل خواهد بود.عراقچی بیان کرد: من با شما کاملا موافقم.مجری ادامه داد: اما اجازه دهید به آن اتهامی بپردازم که همواره مطرح میشود: اینکه ایران در منطقه «بازوهایی» دارد و جنگهای نیابتی را اداره میکند؛ چه در لبنان، یا سابقاً در سوریه و همچنین در یمن. این موضوع تا چه اندازه در جلسات سیاسی شما مطرح میشود و پاسخ ایران چیست؟وزیر خارجه بیان کرد: این موضوع، متأسفانه، دچار سوءتفاهمهای زیادی شده است. ما در منطقه از گروههایی حمایت میکنیم که کاملاً مستقل هستند و معتقدیم برای هدفی مشروع و مقدس مبارزه میکنند. به همین دلیل به آنها کمک میکنیم. رئیس دستگاه دیپلماسی ادامه داد: آنها کسانی هستند که برای آزادی سرزمینشان، فلسطین و دستیابی به آزادی خود میجنگند. حزبالله برای آزادسازی خاک لبنان جنگید و بعدها به بازیگری اساسی در صحنه لبنان تبدیل شد. همینطور یمنیها؛ کاملاً روشن است که آنها برای چه هدفی تلاش میکنند.
* تابع دستورات ایران نیستند
عراقچی گفت: حمایت ما از آنها برای تبدیلشان به ابزار ایران نیست؛ بلکه ما آنها را گروههایی مستقل میدانیم با هویت و شخصیت خاص خودشان، که برای هدفی شریف و رسالتی مقدس تلاش میکنند. عملکرد آنها ثابت کرده است که کاملاً مستقلاند و تابع دستورات ایران نیستند. جنبش حماس در عملیات ۷ اکتبر با هیچکس مشورت نکرد و از ایران نیز اجازه نگرفت. حزبالله نیز هنگام دفاع در برابر تجاوزات رژیم صهیونیستی از ایران اجازه نمیگیرد.وی افزود: بله، بین ما هماهنگیهایی وجود دارد، زیرا نگاه مشترکی نسبت به مسائل منطقه و دشمن مشترکی داریم، و طبیعی است که بین ما مشورت و تفاهم خوبی برقرار باشد. اما این موضوع کاملاً متفاوت است با آن تصویری که این گروهها را «نیابتی» یا «ابزار» توصیف میکند. آنها به هیچ وجه چنین نیستند.وزیر خارجه خاطرنشان کرد: ایران نه بهدنبال سلطه بر منطقه است و نه چنین چیزی را دنبال کرده است. همچنین ما قصدی برای گسترش مذهب شیعه نداریم و شاهد روشن آن این است که حماس، که از آن حمایت میکنیم، یک گروه شیعی نیست. ما به این دلیل از آن حمایت میکنیم که باور داریم برای هدفی مشروع و عادلانه میجنگد. مادامی که در این مسیر باقی بماند، حمایت ما نیز ادامه خواهد داشت.
* همیشه به دنبال سوریهای آرام و باثبات بودهایم
مجری برنامه «مع موسی الفرعی» خطاب به عراقچی گفت که کمتر از یک سال پیش در قلب دمشق بودید، و از آن زمان تاکنون شاهد تحولات بزرگی در سوریه بودهایم. راز این دگرگونی چشمگیر در نظام سوریه چیست؟ و امروز روابط شما با سوریه را چگونه میبینید؟عراقچی پاسخ داد: ما همیشه به دنبال سوریهای آرام و باثبات بودهایم، سوریهای که وحدت سرزمینی و حاکمیت کامل خود را حفظ کند و همچنان بر همین مسیر حرکت میکنیم، زیرا از صلح و ثبات در سوریه حمایت میکنیم. ارزیابی ما این بوده است که نظام رئیسجمهور بشار اسد توانمندترین طرف برای حفظ تمامیت ارضی سوریه و صیانت از انسجام ملی آن است.وزیر خارجه اضافه کرد: امروز شاهد تحولاتی سریع هستیم، جایی که شدت تجاوزات رژیم صهیونیستی در سوریه نسبت به گذشته افزایش یافته و اختلافات متعددی ظاهر شده است. ما از این اختلافات حمایت نمیکنیم، بلکه برعکس، اگر بتوانیم به حفظ وحدت و انسجام سوریه کمک کنیم، بدون تردید چنین خواهیم کرد. ما معتقدیم وحدت، حاکمیت و ثبات سوریه به سود کل منطقه است.وی گفت: در حال حاضر هیچ رابطهای بین ما و دولت کنونی سوریه برقرار نیست؛ اما وضعیت را از نزدیک دنبال میکنیم و برای ثبات سوریه و استقرار صلح در آن تلاش و دعا میکنیم، تا به کشوری بزرگ و اسلامی تبدیل شود که شایسته جایگاه خود باشد.
* عجلهای برای برقراری رابطه با سوریه نداریم
مجری گفت: وزیر خارجه سوریه دیروز اینجا بود و برخی حضور شما و حضور ایشان را به هم مرتبط میدانند، گویی تلاشی برای نزدیک کردن دیدگاهها یا میانجیگری در جریان بوده است. آیا میان دو کشور تماسی در این باره برقرار شده است؟عراقچی پاسخ داد: بین حضور من در عمان و سفر ایشان، هیچ ارتباط خاصی وجود نداشت. ما اکنون عجلهای برای برقراری رابطه با سوریه نداریم. دولت جدید سوریه، تا زمانی که خود به این نتیجه نرسد که رابطه با ایران میتواند برایش مفید باشد، در همین وضعیت باقی خواهد ماند. این واقعیتی است که وجود دارد. ما در گذشته یاری بزرگ برای مردم سوریه بودیم و همچنان قادر به کمک هستیم، اما این باید بر پایه اراده خود ملت سوریه باشد. به هر حال، ما عجلهای نداریم و منتظر زمان مناسب خواهیم ماند.مجری گفت: شاید موضع روسیه نسبت به موضع ایران درباره دمشق فعالتر باشد، اما روسیه دروازههای خود را به سوی سوریها گشوده است. وزیر خارجه افزود: هر کشور سیاستهای خود را دارد.
* اسرائیل در پی بیثباتسازی منطقه و تقسیم آن به واحدهای کوچک
مجری پرسید: آیا پیامی برای طرف سوری و دولت کنونی سوریه، دارید؟عراقچی گفت: پیام ما این است که ما خواهان سوریهای متحد، بدون اشغال هستیم جایی که مردم آن در رفاه، آرامش و اطمینان زندگی کنند. امیدواریم این امر بهزودی محقق شود. ما به هیچوجه خواهان تجزیه سوریه به بخشهای متعدد یا بروز جنگ داخلی در آن نیستیم و نمیخواهیم شاهد اشغالگری صهیونیستی در خاک آن باشیم. اگر بتوانیم کمک کنیم، حتماً خواهیم کرد؛ اما این امر بستگی به اراده دولت و ملت سوریه دارد. در حال حاضر صبوری پیشه میکنیم.مجری گفت: در موضوع وحدت سوریه آیا خوانش ایران این است که اسرائیل اکنون در سوریه در حال توسعه اشغال است؟ یا عملاً سوریه را تحت تصرف گرفته است؟عراقچی اظهار داشت: میزان سرزمینهایی که رژیم صهیونیستی پس از سقوط بشار اسد در سوریه اشغال کرده است، از مساحت کل نوار غزه بیشتر است و تأسفبارتر آنکه شاهد طرحهایی برای تقسیم سوریه به چندین بخش هستیم و جزئیات این طرحها برای شما کاملاً شناخته شده است و نمیخواهم اکنون وارد آنها شوم. اما این موضوع را ما بسیار خطرناک میدانیم، خطری برای کل منطقه، زیرا میتواند ثبات آن را بهطور کامل نابود کند. رژیم صهیونیستی در پی بیثباتسازی منطقه و تقسیم آن به واحدهای کوچک و دولتهای پراکنده است.
* تقریب مذاهب
مجری گفت: امروز با نگاهی به شبکههای اجتماعی درمییابد که چیزی وارد پیکر امت اسلامی شده، نه تنها در پیکر عربی و متأسفانه میبینیم که فرقهگرایی ویرانگر، مردم را به سنی و شیعه و… تقسیم کرده است. این فضای ملتهب، درگیریهای فکری و گاه اجتماعی ایجاد میکند و بین ملتها شکاف میافکند. آیا این موضوع در نشستهای سیاسی بیان شما هم مطرح میشود؟ آیا تلاشی برای آرامسازی فضا و رساندن این پیام به افکار عمومی صورت میگیرد که طرف مقابل، با وجود اختلاف اعتقادی، برادر مسلمان است؟عراقچی بیان کرد: این امر جدیدی نیست، بلکه سیاستی قدیمی و شناخته شده است که از گذشته با عنوان «تفرقه بینداز و حکومت کن» به کار گرفته شده است. این سیاست در کشورهای اسلامی اجرا شده و هنوز از سوی برخی طرفها که نمیخواهم نام ببرم به کار گرفته میشود.وی افزود: اما سیاست ما پس از پیروزی انقلاب اسلامی همواره «تقریب مذاهب» بوده است، بهویژه تقریب بین اهل سنت و شیعه، که آن را بسیار ضروری میدانیم. ما تمام تلاش خود را در این مسیر صرف کردهایم و هر سال «کنفرانس وحدت اسلامی» را در ایران برگزار میکنیم. علمای اهلسنت، شیعه و دیگر مذاهب را دعوت میکنیم تا درباره تفاهم مشترک، وحدت امت و شناخت دشمن مشترک رایزنی کنند. به گفته وزیر خارجه دشمنانی که در کمین امت اسلامیاند و در رأس آنها رژیم صهیونیستی، تنها زمانی موفق میشوند که اختلاف و تفرقه در درون جهان اسلام شعلهور شود. وظیفه ماست که این حقیقت را دریابیم و اجازه ندهیم این شکافها شکل بگیرد.
* تقویت سطح اعتماد بین ایران و کشورهای منطقه
مجری گفت: باز به خلیج فارس برگردیم. شاید فرصت زیادی نمانده باشد. بسیار شنیده میشود که تماسها یا همکاریهای نظامی بین ایران و برخی پایتختهای خلیج فارس در حال شکلگیری است و حتی به توافقاتی در حال بررسی اشاره میشود. آیا در آینده نزدیک میتوان شاهد یک «ترتیبات امنیتی مشترک» اعلام شده بین ایران و کشورهای خلیجفارس بود؟عراقچی بیان کرد: این یکی از مهمترین آرزوهای ماست و در همین راستا کار کردهایم و در آینده نیز جدیتر ادامه خواهیم داد. شرط نخست، تقویت سطح اعتماد بین ایران و کشورهای منطقه است و اکنون در این مرحله قرار داریم. هر چه اعتماد بیشتر شود، همکاری جدیتر خواهد شد و حتی ممکن است در نهایت به همکاری نظامی نیز بینجامد.
* تلاش برای تقویت گفتوگو بین منطقه، ایران و شورای همکاری
وی افزود: ما اکنون در تلاش برای تقویت گفتوگو بین کشورهای منطقه و بین ایران و شورای همکاری خلیج فارس هستیم. سپس میتوان دامنه همکاری اقتصادی را گسترش داد. یقین دارم که اگر اعتماد تقویت شود و کشورهای منطقه و ایران به درک مشترکی برسند که بهطور مسالمتآمیز در کنار هم زندگی کنند، این امر امنیت و ثبات را در سراسر منطقه تقویت خواهد کرد. همکاری نظامی نیز میتواند در پایان این مسیر شکل گیرد.وزیر خارجه عنوان کرد: در حال حاضر، مانورهای مشترک و جلسات آموزشی مشترکی در حال برنامهریزی است. همچنین روابطی بین نیروهای مسلح ما و کشورهای شورای همکاری برقرار است. وابستگان نظامی دو طرف نیز در پایتختها حضور دارند. ما نهایت تلاش خود را برای افزایش اعتماد در منطقه انجام میدهیم و امیدواریم با سیاست مشابهی از سوی کشورهای منطقه روبرو شویم، چنانکه تا این لحظه نیز چنین بوده است.
* جامعه ایران جامعهای پویا، زنده و رو به پیشرفت
مجری گفت: اجازه دهید کمی به داخل ایران بپردازیم، نه از باب دخالت، بلکه برای نزدیکتر شدن به درک صحنه داخلی. دیدیم که گرایشی برای اعطای برخی آزادیهای فردی، بهویژه درباره موضوع حجاب، در حال شکلگیری است. آیا این بخشی از پاسخ ایران به نسل جدید است که شاید با برخی رویکردهای دینی سختگیرانه موافق نباشد؟عراقچی عنوان کرد: جامعه ایران جامعهای پویا، زنده و رو به پیشرفت است. جهان جدید نیز چالشهای خود را دارد. از سوی دیگر ما یک امت مسلمان هستیم و قوانین ما براساس شریعت اسلامی تدوین شده و با آن هماهنگ است. رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: امروز بحثهای جدی و مهمی در جامعه جریان دارد درباره اینکه چگونه میتوان قوانین مبتنی بر شریعت را با نیازها و واقعیتهای نسلهای جدید هماهنگ کرد. این مسیر در ایران با آرامش، تدبیر و گامهای سنجیده پیش میرود و فکر میکنم، آیندهای بسیار امیدوارکننده در پیشرو دارد.
* روابط ایران و عمان در مسیر بسیار مثبت
مجری پرسید: در خصوص روابط ایرانی و عمانی، آیا پروژهها یا گشایشهای اقتصادی جدیدی در راه است؟عراقچی اظهار داشت: باید تأکید کنم که روابط ما در مسیر بسیار مثبتی قرار دارد. در سطح سیاسی، مشورتهای نزدیک و مستمری داریم و فکر میکنم در یک سال و اندی که وزیر خارجه هستم، بیشترین سفر خارجی من به عمان بوده است. در حوزه اقتصادی نیز روابط در مسیر مطلوبی است. گرفتن ویزا برای شهروندان دو کشور، بهویژه فعالان اقتصادی، بسیار آسان شده است.رئیس دستگاه دیپلماسی عنوان کرد: رفت و آمد بین دو کشور پر رونق است، پروازهای متعدد برقرار است، خطوط دریایی فعالاند و تجارت در حال رشد است. همچنین تعداد کارشناسان و پزشکان ایرانی در عمان هر روز بیشتر میشود. در مجموع از این روند کاملاً خرسندیم و فکر میکنم مسیر بسیار خوبی طی میشود.
* با ترکیه در صلح و برادری زندگی کنیم
مجری با بیان اینکه پس از سفر اردوغان به واشنگتن، ترکیه نقش پررنگتری در منطقه یافته است، از عراقچی پرسید که رابطه ایران و ترکیه، با وجود اختلافنظر در برخی پروندهها چگونه است؟وزیر امور خارجه بیان کرد: ترکیه کشوری بزرگ و تأثیرگذار در منطقه است. رئیسجمهور اردوغان پیش از سفر به واشنگتن نیز نقش مهمی در منطقه داشت. ما دو همسایه باسابقه هستیم که صدها سال در کنار هم زیستهایم و صدها سال دیگر نیز چنین خواهد بود. نقاط مشترک فراوانی داریم و البته در برخی مسائل منطقهای اختلافنظرهایی هم هست که همواره از طریق گفتوگوی سازنده حلشده است. رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: هیچ اختلافی بین ایران و ترکیه وجود نداشته که از چارچوب گفتوگوی مستقیم خارج شود.وی افزود: رابطه آقای دکتر مسعود پزشکیان با آقای اردوغان، رابطهای خوب است و من هم در تماس منظم تلفنی با وزیر خارجه ترکیه هستم. در هر نشستی که شرکت کنیم، معمولاً دیداری بین ما انجام میشود. منتظر سفر آقای هاكان فیدان وزیر خارجه ترکیه به تهران در روزهای آینده هستم. اراده ما بر این است که با ترکیه در صلح و برادری زندگی کنیم و در این مسیر ثابتقدمیم.
* دعوتی باشد به بیروت میروم
مجری در پایان پرسید: درباره وضعیت حزبالله در لبنان و ارتباط شما با دولت لبنان چه میفرمایید؟وزیر خارجه گفت: حزبالله بازیگری مهم در صحنه سیاسی لبنان است و گروهی مستقل است که سیاستهای خود را تعیین و اجرا میکند. روابط ما با حزبالله همواره خوب بوده است. روابط ما با دولت لبنان نیز همواره دوستانه بوده و آماده گسترش روابط با دولت لبنان هستیم بدون هرگونه دخالت در امور داخلی آن.وی افزود: وزیر خارجه لبنان چند روز پیش اعلام کرد که مایل به گفتوگو با ایران است. من بیدرنگ استقبال کردم و گفتم در هر زمان که ایشان مایل باشند، از سفرشان به تهران استقبال میکنیم. اگر هم دعوتی باشد، حتماً به بیروت سفر خواهم کرد. رئیس دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: ما آماده گفتوگو درباره مسائل دوجانبه هستیم، اما امور داخلی لبنان، مسئلهای داخلی است.
21:24 - 10 آذر 1404