قمار بقا در بیروت: چرا یک نتانیاهوی گوشهگیر، خطرناکترین موجود منطقه است؟
امیر عسگر پژوهشگر حوزه امنیت ، استراتژیک مقدمه ؛ توافق در حال شکلگیری میان ایالات متحده و ایران، به منزله یک تهدید وجودی برای آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل است. در حالی که ائتلاف حاکم او در حال فروپاشی است و انتخابات زودهنگام نزدیک میشود، نتانیاهو نمیتواند از صلحی جان سالم به در ببرد که حزبالله را پابرجا نگه دارد و برنامه هستهای ایران را صرفاً به تعویق بیندازد. در شرایطی که واشنگتن، تلآویو را از میز مذاکرات کنار گذاشته است، تنها راهی که ممکن است آینده سیاسی نتانیاهو را زنده نگه دارد، از خاک لبنان میگذرد. این امر نشان میدهد که چرا او دقیقاً پس از اعلام دونالد ترامپ مبنی بر نهایی شدن توافق با ایران، دستور تشدید حملات به لبنان را صادر کرد.اندیشکده *ResponsibleStatecraft* در مقالهای به این موضوع میپردازد که در ادامه آن را بررسی میکنیم
نویسنده در این مقاله استدلال میکند که تشدید حملات اخیر اسرائیل به لبنان، بیش از آنکه حاصل یک ضرورت نظامی باشد، بازتابی از بحران سیاسی داخلی نتانیاهو است. سه ماه پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران (در اواخر فوریه)، تهران همچنان پابرجا است و توافق جدید دولت ترامپ با ایران، برخلاف اهداف حداکثرگرایانه نتانیاهو (مانند نابودی کامل توان هستهای و سرنگونی نظام ایران)، صرفاً بر بازگشایی مسیرهای کشتیرانی و پایان دادن به درگیریهای مستقیم متمرکز است. این موضوع موجی از خشم را در میان سیاستمداران اسرائیلی (از اپوزیسیون تا وزرای تندرو مانند بنگویر و اسموتریچ) برانگیخته است.نتانیاهو اکنون با چند بحران همزمان روبرو است:۱. بحران کارآمدی جنگ: طبق نظرسنجیها، تنها ۱۰ درصد از اسرائیلیها درگیری با ایران را یک موفقیت میدانند و انتخابات نیز احتمالاً در سپتامبر برگزار میشود.۲. تهدید تکنولوژیک حزبالله: استفاده حزبالله از پهپادهای مجهز به فیبر نوری که ضد جمینگ (غیرقابل اخلال فرکانسی) هستند، تلفات سنگینی به ارتش اسرائیل در منطقه حائل وارد کرده و خشم وزرای راست افراطی را برانگیخته است؛ تا جایی که آنها خواستار قطع برق لبنان و نابودی بیروت شدهاند.۳. شکنندگی ائتلاف: احزاب ارتدوکس (حریدی) به دلیل عدم تصویب قانون معافیت از سربازی، اعتماد خود را به نتانیاهو از دست دادهاند. از سوی دیگر، رقبای او یعنی نفتالی بنت و یائیر لاپید با تشکیل ائتلاف «بیاچاد»، مستقیماً بقای او را هدف گرفتهاند. در چنین بنبستی، لبنان برای نتانیاهو به یک ابزار چندمنظوره تبدیل شده است.
او با تشدید جنگ در لبنان، هم به شرکای تندروی خود باج میدهد، هم نارضایتی خود را از توافق ترامپ ابراز میکند و هم تلاش دارد با گروگان گرفتن امنیت لبنان، توافق واشنگتن-تهران را خراب کند یا دستکم امتیاز «آزادی عمل نظامی در لبنان» را در این توافق بگنجاند.تحلیل ؛ نگاهی عمیق به شطرنج کنونی خاورمیانه نشان میدهد که ما با پدیده «جنگ برای بقای شخصی» روبرو هستیم. بنیامین نتانیاهو در طول دوران سیاسی خود نشان داده که استاد بقا در شرایط بحرانی است، اما این بار او در کنج رینگ گیر افتاده است. خطرناک بودن وضعیت فعلی در این است که نه تنها امنیت منطقه، بلکه منافع رژیم صهیونسیتی هم به طور کامل گروگانِ «آینده سیاسی یک نفر» شده است. چند نکته کلیدی در تحلیل این وضعیت حائز اهمیت است:۱. عبور ترامپ از نتانیاهو: واقعیت تلخ برای تلآویو این است که دونالد ترامپ، علیرغم لفاظیهای دوجانبه، یک «معاملهگر» (Dealmaker) است. ترامپ تمایلی به غرق شدن در یک جنگ منطقهای فرسایشی به خاطر نتانیاهو ندارد. کنار گذاشته شدن اسرائیل از مذاکرات واشنگتن-تهران، بزرگترین ضربه حیثیتی به دکترین امنیتی نتانیاهو بود. او که سالها خود را تنها هادی سیاست آمریکا در قبال ایران میدانست، حالا خود را پشت درهای بسته میبیند.۲. لبنان به عنوان اهرم وتوی دیپلماتیک: زمانی که نتانیاهو ابزار دیپلماتیک برای تغییر رفتار واشنگتن ندارد، به «زبان آتش» متوسل میشود. از آنجا که ایران آتشبس در لبنان را شرط توافق با آمریکا قرار داده، نتانیاهو با شعلهورتر کردن آتش جنگ در بیروت و جنوب لبنان، در واقع میخواهد به ترامپ بگوید: «فرمول صلح تو بدون امضای من کار نخواهد کرد.» این یک وتوی غیررسمی از طریق ایجاد بحران انسانی و نظامی است.
۳. دوقطبیِ پهپادهای ارزان و بودجههای کلان: نکته بسیار ظریف مقاله، ورود پهپادهای فیبر نوری حزبالله است. این مسئله نشان میدهد موازنه وحشت در حال تغییر است. اسرائیل مجبور است ۷۰۰ میلیون دلار خرجِ دفاع در برابر پهپادهای ارزانقیمتی کند که به دلیل عدم استفاده از امواج رادیویی، عملاً گنبد آهنین و سیستمهای جنگ الکترونیک مدرن را ضربهفنی کردهاند. این استیصال تکنولوژیک، خشم کورِ وزرای افراطی مانند اسموتریچ و بنگویر را به همراه داشته که نتیجه آن، درخواست برای رفتار وحشیانه و قرونوسطایی (مانند قطع برق و نابودی زیرساختهای غیرنظامی لبنان) است.در پایان ؛نتانیاهو در ساختار داخلی، اسیر تندروهایی است که خود پدیدآورنده آنها بوده (فرانکنشتاین سیاسی) و در ساختار خارجی، طردشده از سوی متحد اصلیاش. در این میان، خاک و مردم لبنان دوباره به زمین بازی و قربانیِ این قمار بقا تبدیل شدهاند. یک نتانیاهویِ منزوی و زخمی که چیزی برای از دست دادن ندارد، ممکن است دست به انتحار بزرگتری بزند؛ چرا که برای او، پایان جنگ در منطقه به معنای آغاز محاکمه او در دادگاههای اسرائیل و پایان قطعی حیات سیاسیاش خواهد بود.
13:28 - 13 خرداد 1405
