منبع: کتاب کاخ تنهایی نوشته ثریا اسفندیاری بختیاری
کودتا از زبان همسر شاه؛ روایت ثریا اسفندیاری از فرار محمدرضا به عراق و ایتالیا
ثریا اسفندیاری در خاطراتش از فضای پراضطراب آن روزها میگوید. آنها به سرعت با یک هواپیما دوموتوره به سمت عراق فرار کردند و پس از دو روز، در ۲۷ مرداد با یک هواپیمای اجارهای از بغداد راهی رم شدند؛ در حالی که شاه امید چندانی به بازگشت نداشت.
پس از شکست کودتا در ۲۵ مرداد ۱۳۳۲، محمدرضا شاه که همراه همسرش، ثریا اسفندیاری، در کلاردشت به سر میبرد، به سرعت راهی رامسر شد و از آنجا با یک هواپیمای دو موتوره به سمت بغداد پرواز کرد.ثریا در خاطرات خود از آن ساعات پراضطراب روایت میکند. آنها با عجله کلاردشت را ترک کرده بودند و حتی نمیدانستند سرنوشتشان چه خواهد شد. در هواپیما، ثریا تلاش میکرد شاه را آرام کند و حتی به او گفت که احساس میکند چند روز دیگر دوباره به تهران بازخواهند گشت.پس از رسیدن به بغداد، شاه و ثریا مدت زیادی در عراق نماندند. آنها در ۲۷ مرداد هواپیمای خود را در بغداد گذاشتند و با یک هواپیمای اجارهای، همراه چند نفر از نزدیکانشان، راهی رم ایتالیا شدند.در رم، شرایط برای آنها بسیار مبهم و پرتنش بود. اخبار تهران ضد و نقیض به گوششان میرسید؛ از ادامه درگیریها و اعتراضها تا آتش زدن تصاویر شاه و پایین کشیدن مجسمههای رضاشاه. محمدرضا شاه در این مدت تقریباً سکوت کرده بود و مشخص نبود سرنوشت سلطنت او چه خواهد شد.اما در بعدازظهر ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، خبری به هتل محل اقامت آنها رسید: دولت مصدق سقوط کرده و نیروهای طرفدار شاه کنترل تهران را در دست گرفتهاند و ژنرال فضلالله زاهدی به نخستوزیری رسیده است.در ابتدا، خبرها آنقدر ضد و نقیض بود که شاه و ثریا نمیتوانستند به آن اعتماد کنند؛ اما سرانجام خبر پیروزی کودتا تأیید شد.ثریا در خاطراتش مینویسد که با شنیدن خبر سقوط دولت مصدق، به شدت تحت تأثیر قرار گرفت و شاه نیز با هیجان از او پرسید که چگونه پیشبینی کرده بود دوباره به تهران بازخواهند گشت.
با این حال، شاه هنوز نسبت به وضعیت ایران مطمئن نبود. او به ثریا پیشنهاد کرد که در رم بماند و خودش به تنهایی به تهران بازگردد، زیرا هنوز امنیت و ثبات سیاسی ایران مشخص نبود.
10:44 - 24 مرداد 1405