تیراندازی کاخ سفید؛ حادثهای واقعی یا سناریویی از پیش طراحیشده؟
تیراندازی شب گذشته در مراسم شام ترامپ برای خبرنگاران را میتوان در سه سناریو با شواهد مختلف بررسی کرد. سناریوهایی که در یک نقطه به اشتراک میرسند: عنصر «از پیش طراحی شده» بودن این حادثه، بسیار قویتر از آن است که بهعنوان یک توطئه ساده قلمداد شود.
گروه تحلیل بینالملل: در شامگاه ۲۵ آوریل ۲۰۲۶، در حالی که مراسم شام خبرنگاران کاخ سفید در هتل هیلتون واشنگتن در حال برگزاری بود، صدای تیراندازی سالن را فرا گرفت. دونالد ترامپ، مقامات کابینه و صدها مهمان توسط سرویس مخفی تخلیه شدند. مهاجم که یک مهندس مکانیک ۳۱ ساله از کالیفرنیا معرفی شده، با یک اسلحه شکاری به سوی مامور سرویس مخفی مستقر در بیرون از محل تیراندازی کرده و دستگیر شده است. اما این روایت رسمی، به هیچ وجه تنها روایت در افکار عمومی آمریکا نیست. ساعاتی پس از حادثه، شبکههای اجتماعی و حتی برخی رسانههای جریان اصلی، ابعاد عجیبی از ماجرا را برجسته کردند که پرسشهای جدی درباره «واقعی» بودن این رویداد ایجاد کرده است. گزارش پیش رو، با کنار هم قرار دادن قرائن موجود، سه سناریوی اصلی درباره ماهیت این حادثه را بررسی و تحلیل میکند.
سناریوی اول: تصادف یا حادثهای از پیش اعلامشده؟
۱. هشدارهای شباهتآمیزچیزی که این حادثه را از یک رویداد امنیتی معمولی متمایز میکند، انباشت عجیب «هشدارها» و «نشانیها»، درست پیش از وقوع آن است:الف) پیشگویی کارولین لویت: ساعاتی پیش از حادثه، کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، در مصاحبهای از سخنرانی پیشروی ترامپ تمجید کرد و گفت: «امشب در این سالن، تیراندازی خواهیم داشت» ("There will be shots fired in the room"). این عبارت اگرچه در زبان عامیانه آمریکایی به معنای «جروبحث داغ» یا «انتقاد تند» است، اما با توجه به وقوع تیراندازی واقعی، شباهتی نزدیک به یک پیشگویی پیدا کرده است. مخالفان در شبکههای اجتماعی این همزمانی را «بیش از حد عجیب» و نشانهای از «صحنهسازی» توصیف میکنند.ب) هشدار اسرارآمیز همسر سخنگو: در یک تماس زنده و پرماجرا، آیشا حسنی، خبرنگار فاکس نیوز (رسانهای که همواره حامی ترامپ بوده)، گفت که درست پیش از شروع مراسم، نیکولاس ریچیو، همسر کارولین لویت، در حالی که نگران به اطراف نگاه میکرد، به من گفته است: «باید خیلی مراقب خودت باشی» و سپس ناگهان صحبتش قطع شد و گفت: «افرادی هستند که...».
این صحبتها در شبکههای اجتماعی به سرعت دست به دست شد؛ اما جالب آنکه، دقایقی بعد، خودِ خانم آیشا حسنی در توییتی توضیح داد که قطع شدن تماس به دلیل «شلوغی شبکه و ضعف آنتن» بوده و هشدار همسر سخنگو یک «هشدار امنیتی خاص» نبوده، بلکه یک «نگرانی عمومی درباره وضعیت دیوانهوار جهان» بوده است. با این حال، بسیاری از کاربران این توضیح را قانعکننده نمیدانند و آن را نوعی «مدیریت روایت» میبینند.
ج) سابقه پیشبینی در فضای مجازی: همزمان با این حوادث، توییت یک چهره آمریکایی که دو هفته پیش از تیراندازی نوشته بود «ترامپ برای یک نمایش ترور تلاش خواهد کرد» دوباره پربازدید شده است. این همزمانی، محملی برای گمانهزنیهای بیشتر درباره طراحی از پیش تعیینشده فراهم کرده است.
۲. رفتار غیرمنتظره ترامپ در لحظه حادثهویدئوهای منتشرشده از داخل سالن نشان میدهد که در لحظه شنیده شدن صدای اولیه تیراندازی، در حالی که جمعیت وحشتزده به دنبال پناهگاه میگشتند، ترامپ برای چند ثانیه کاملاً آرام و بیحرکت روی صندلی خود باقی ماند. این رفتار «غیر غریزی» برای یک رئیسجمهور مثل ترامپ، برای بسیاری از ناظران صحنهسازانه به نظر میرسد. رابرت اف. کندی جونیور، وزیر بهداشت، نیز رفتار مشابهی داشت.این آرامش در لحظه بحران، این سوال را ایجاد میکند که آیا تیم امنیتی و خود ترامپ از وقوع یک «رویداد امنیتی کنترلشده» آگاه بودند؟
۳. فرار فلاکتبار مقامات: نمایش باورپذیر ناامنیاما در نقطه مقابل این آرامش عجیب ترامپ، تصویری کاملاً متفاوت از سایر مقامات و مهمانان حاضر در مراسم منتشر شده است. ویدئوهای پخششده از داخل سالن، صحنهای از فرار چهار دست و پا، ولگردی و وحشت واقعی را نشان میدهد. وزرا، سناتورها، ژنرالها و چهرههای رسانهای که تا دقایقی پیش مغرورانه روی صندلیهای خود نشسته بودند، ناگهان با کفشهای گرانقیمت و کت و شلوارهای رسمی، خود را به زیر میزها میکشند، با وحشت به سمت درها میدوند و برخی حتی روی زمین غلت میخورند.این صحنهها از دو جهت قابل تحلیل است:اول: این وحشت ذاتی و فرار فلاکتبار، برخلاف آرامش ساختگی ترامپ، کاملاً حقیقی و باورپذیر به نظر میرسد. یعنی اگر سناریوی «صحنهسازی» در کار باشد، طراحان آن با هوشمندی تمام، اجازه دادهاند که «واکنش طبیعی» بقیه افراد، این ناامنی را برای افکار عمومی آمریکا و جهان ملموس و باورپذیر کند. تماشای فرار فلاکتبار قدرتمندترین مردان و زنان آمریکا از یک سالن، این پیام را با شدت بیشتری به ذهن مینشاند: «هیچکس در آمریکا، حتی در مرکز قدرت، در امنیت نیست.»
دوم: این تصاویر، به شکل مؤثری فضای روانی «ناامنی مطلق» را در جامعه آمریکا بازتولید میکند. رسانههای همسو با کاخ سفید، این ویدئوها را بارها و بارها پخش میکنند و بر این نکته تأکید میورزند که «حتی کاخ سفید هم امن نیست». چنین فضایی، بهترین بهانه برای اعمال محدودیتهای بیشتر، تعلیق برخی آزادیهای مدنی و مهمتر از همه، توجیه هرگونه اقدام نظامی تهاجمی تحت عنوان «برقراری امنیت» است. وقتی مردم ببینند که رهبرانشان در مرکز قدرت چهار دست و پا فرار میکنند، هر اقدامی از سوی دولت برای «مقابله با تهدیدات» را میپذیرند.
بنابراین، این تضاد رفتاری – آرامش ترامپ در برابر وحشت بقیه – میتواند یک «صحنهسازی دو لایه» باشد: لایه اول (واکنش ترامپ) ساختگی و آگاهانه، و لایه دوم (فرار فلاکتبار بقیه) کاملاً واقعی و فطری، که به واسطه واقعی بودنش، صحت کل سناریو را برای افکار عمومی باورپذیر میکند.
سناریوی دوم: بهانهای برای ادامه «جنگهای نامحدود»
چشمانداز تحلیلی این سناریو فراتر از مرزهای آمریکا و به میدان جنگ مربوط میشود.۱. ضرورت تغییر فضای رسانهایدر روزهای منتهی به این حادثه، اخبار رسانههای جهان نه به سود ترامپ، بلکه پر از گزارشهایی از شکست دیپلماتیک آمریکا در برابر ایران بود. گزارشهای پرشماری از اسلامآباد منتشر شد که نشان میداد ایران از موضع قدرت مذاکره میکند و کارتهای اصلی را در اختیار دارد و تیم ترامپ در موضع «طفره رونده» قرار گرفته است.این تیراندازی، به یکباره تیتر رسانههای جهان شد و توجهات را از ناکامیهای دیپلماتیک ترامپ در برابر تهران منحرف کرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند حادثه کاخ سفید سعی داشت معجزهوار عمل کند تا تصویر یک رئیسجمهور «قربانی» و «در معرض خطر»، جایگزین تصویر یک رهبر «شکستخورده» در عرصه بینالمللی شود.
۲. احتمال اتهامزنی به ایران: برگ برنده پایانی؟ترامپ چند ماه پیش و بدون ارائه مدرکی مدعی شده بود که ایران قصد ترور او را دارد و گفته بود: «اگر ایران رئیسجمهور ترامپ را ترور کند، امیدوارم آمریکا ایران را با خاک یکسان کند». این اظهارات در حالی مطرح میشود که آمریکا در باتلاق فرسایشی و پرهزینهای در غرب آسیا گرفتار شده و افکار عمومی خواهان خروج از آن هستند.بر اساس این سناریو، آمریکا ممکن است از این حادثه طراحیشده (یا حتی یک حادثه واقعی) برای اتصال آن به ایران استفاده کند. اگر تحقیقات (که ماهیت و جهت آن بسیار تعیینکننده است) به سمت ایران هدایت شود، ترامپ میتواند دو هدف راهبردی را محقق کند:۱. احیای افکار عمومی جنگزده: هدف قرار دادن یک «تهدید خارجی» برای ایجاد «وحدت ملی» حول ترامپ.۲. اخذ مجوز ادامه جنگ از کنگره: قانون اساسی آمریکا به رئیسجمهور اجازه حداکثر ۶۰ روز درگیری بدون مجوز کنگره را میدهد. با نزدیک شدن به پایان این ضربالاجل، یک «دلیل موجه» مانند «دفاع از جان رئیسجمهور در برابر ترور ایرانی» میتواند اهرم فشاری قدرتمند بر کنگره برای تمدید جنگ باشد.
سناریوی سوم: بحران مشروعیت داخلی و تلاش برای بقای سیاسی
۱. تورم، محاصره و فروپاشی محبوبیتآمریکا در بحران عمیقی به سر میبرد. بسته شدن تنگه هرمز (که قبلاً روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت از آن عبور میکرد) باعث شده قیمت نفت به بالای ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فشار تورمی بیسابقهای بر سفرههای آمریکایی وارد آید. نرخ رشد اقتصادی سهماهه اول ۲۰۲۶ به ۰.۵ درصد سقوط کرده و بیش از دو سوم آمریکاییها با ادامه جنگ مخالف هستند.
۲. خطر استیضاح قریبالوقوعهمزمان، زمزمههایی از استیضاح ترامپ در کنگره به گوش میرسد. نمایندگان دموکرات با ارائه ۱۳ ماده اتهام، خواستار مقابله با ترامپ به دلیل «جنگ غیرقانونی در ایران» و بیثباتی داخلی شدهاند. تحلیلگران معتقدند حتی جمهوریخواهان نیز به دلیل نزدیکی انتخابات میاندورهای، تمایلی به همراهی با جنگی که رأیآور نیست ندارند.در این وضعیت، یک «حمله تروریستی ساختگی» یا یک «سوءقصد نافرجام» کلاسیکترین ابزار برای «تغییر بازی» است. سیاستمدار گرفتار در بحران، با معرفی خود به عنوان «نجاتدهنده» و «قربانی»، هم مخالفان داخلی را سرکوب میکند و هم فضای سیاسی را از انتقادات اقتصادی به سمت امنیت ملی میبرد.این روند، مانند همان تروری خواهد بود که پیش از انتخابات 2024 آمریکا انجام شد و ترامپ از آن بهعنوان برگ برنده خود استفاده کرد.
در بررسی این سه سناریو، به نظر میرسد عنصر «طراحی شده» بودن این حادثه بسیار قویتر از آن است که به عنوان یک «تئوری توطئه» ساده قلمداد شود.آمریکای امروز کشوری است که برای بقای رئیسجمهور خود و خروج از بحران عمیق مشروعیت، دست به هر سناریویی میزند. تصاویر فرار فلاکتبار قدرتمندترین مردان این کشور از یک محل برگزاری مراسم، شاید صادقترین تصویری باشد که از وضعیت کنونی آمریکا میتوان ارائه داد: ابرقدرتی که رهبرانش برای نجات خود، حاضرند کشورشان را در ناامنی ساختاری فرو ببرند.
21:47 - 6 اردیبهشت 1405