ایران برای توافق همه کار کرد، اما آمریکا زیر میز زد
در یک سال گذشته، ایران تمام اقدامات لازم برای حصول توافق با آمریکا را انجام داد. حتی بعد از جنگ و فعال شدن مکانیسم ماشه، حسن‌نیت و تمایل نشان داد. اما آمریکا از رسیدن به هرگونه توافق خودداری کرد.
گروه تحلیل بین‌الملل: از آخرین دور مذاکره با آمریکا تاکنون، تلاش‌های فراوانی از سوی ایران برای دستیابی به توافق صورت گرفت. «لورا روزن»، خبرنگار حاضر در واشنگتن و فعال در حوزه روابط بین‌الملل، در خصوص روند مذاکره با آمریکا نوشت: «منابعی گفته‌اند که در روزهای گذشته(زمان نشست سالانه سازمان ملل)، ارتباطاتی بین دیپلمات‌های ایرانی و ویتکاف وجود داشته است. مقامات ایران گفته‌اند که در پنج دور مذاکره قبلی با ویتکاف(قبل از جنگ)، در هر دور، طرفین به تفاهم می‌رسیدند؛ اما دفعه بعد که ویتکاف حاضر می‌شد، موضع کاملاً جدیدی از سوی آمریکا ارائه می‌داد.»
بر اساس این روایت، ایران اقدامات لازم برای رسیدن به توافق را انجام می‌داد؛ اما آمریکا در هر دیدار، تفاهم‌های قبلی را با یک درخواست جدید، از بین می‌برد.
بعد از حمله اسرائیل به ایران، مشخص شد که روند مذاکره و درخواست‌های جدید در هر دیدار، برای فریب بود. در 5 دور مذاکره که حدودا 40 روز به طول انجامید، 10 بسته تحریمی جدید علیه ایران اعمال شد که تنها یکی از آن‌ها، 37 شخص و نهاد را در حوزه فروش نفت تحریم می‌کرد.
مذاکره و توافق بعد از جنگ
بعد از جنگ، ایران بازهم برای توافق و مذاکره تمام تلاش خود را به کار بست. باوجودآنکه بهانه حمله، گزارش دروغ آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود، عراقچی و گروسی با یکدیگر مذاکره و توافق کردند. ایران حضور مجدد بازرسان آژانس را پذیرفت. ولی درنهایت، مکانیسم ماشه فعال گردید.
تلاش برای توافق بعد از ماشه
حتی بعد از فعال شدن ماشه، ایران برای مذاکره و توافق تلاش کرد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری این وزارتخانه گفت: «در نیویورک پیشنهاد شد که در یک نشست چندجانبه با حضور نماینده آمریکا، موضوعات و ابتکارات مطرح شود. ما پذیرفتیم؛ ولی طرف‌های مقابل از برگزاری آن طفره رفتند.»عراقچی نیز در حاشیه نشست با سفرا تاکید کرد: «همه کشورها باید حقانیت ایران را می‌دانستند که ایران چگونه برای راه‌حل مذاکراتی منصفانه و متعادل تلاش کرده و این کشورهای غربی بودند که به دلیل زیاده‌خواهی پاسخ منفی دادند.»
تلاش ایران برای توافق و عدم انجام آن توسط آمریکا، فقط به یک سال اخیر محدود نمی‌شود. در ماجرا برجام با یک اختلاف ظاهری، همین ماجرا رقم خورد.
برجام از اول هم برای آمریکا توافق نبود
سال 94 که برحام امضا شد، ایران تمام تعهدات خود را عملی کرد. اما دولت اوباما که خود این توافق را امضا کرده بود، به آن عمل نکرد. «جولیا فریفیلد» مشاور امور حقوقی وزارت خارجه آمریکا در 19 نوامبر 2015 در نامه‌ای نوشت: «برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA)، یک معاهده یا توافق اجرایی و یک سند امضا شده نیست.» به‌عبارتی‌دیگر، آمریکا برجام را به‌هیچ‌وجه برای خود الزام‌آور نمی‌دانست و حتی ظریف هم به این موضوع مهم اعتراف کرده بود.
مایک پامپئو، وزیر خارجه دوره اول ترامپ در کتاب خود با عنوان «هرگز کوتاه نیا: جنگیدن برای آمریکایی که عاشقش هستم» نوشت: «افتخار می‌کنم که وزارت خارجه را مجبور کردم اعتراف کند که این توافق درواقع یک معاهده یا حتی یک فرمان اجرایی نیست؛ بلکه یک بیانیه مطبوعاتی است که توسط آمریکا و سایر کشورها تهیه شده است.» بنابراین، اولین نقض برجام به‌عنوان یک معاهده، این بود که دولت اوباما آن را برای آمریکا الزام‌آور قرار نداد.
مسئله بعدی که به ذات برجام بازمی‌گردد؛ لغو تحریم‌هاست. به گزارش بی‌بی‌سی در آذر 1395، «اوباما تمدید قانون تحریم‌های ایران را تایید کرد.» طبق این گزارش، «کاخ سفید می‌گوید باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا، مصوبه کنگره برای تمدید قانون تحریم‌های ایران را تایید خواهد کرد. محمدجواد ظریف، وزیر خارجه هم گفته است که تمدید تحریم‌ها مغایر برجام است.»
اولین توافقی که آمریکا انجام نداد
تاریخچه مذاکره با آمریکا به دهه 70 بازمی‌گردد. در آن زمان با نقش‌آفرینی هاشمی رفسنجانی، توافقی با آمریکا صورت گرفت تا در قبال آزادی سربازان آمریکایی از لبنان با میانجی‌گری ایران، آمریکا نیز دارایی‌های مسدود شده ما را آزاد کند.
ایران تمام آمریکایی‌ها را آزاد کرد اما آمریکا پول‌های ایران را آزاد نکرد. این اولین توافق و مذاکره شکست‌خورده با آمریکا بود. ظریف در آن مذاکرات نقش محوری داشت. فرستاده طرف مقابل در ایران ابتدا با ظریف دیدار کرد و بعد به دفتر هاشمی رفت. درنهایت هاشمی گفت که هیچ‌چیز عاید ایران نشد.
09:59 - 16 مهر 1404