کنفرانس بینالمللی فقه و حقوق حکمرانی جنگ در قم برگزار میشود
مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه با تأکید بر ضرورت تولید ادبیات علمی در حوزه جنگ گفت: این کنفرانس با مشارکت اساتید فقه و حقوق، قواعد اداره جنگ، حفظ کرامت انسانی، حکمرانی روایت و چالشهای فناوریهای نوین را بررسی میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از قم، حجتالاسلام والمسلمین محمداسماعیل عبداللهی ظهر امروز در جلسه رونمایی از پوستر کنفرانس بینالمللی فقه و حقوق حکمرانی جنگ که در مجتمع محمدیه قم برگزار شد، اظهار کرد: این نشست اگرچه از نظر زمانی جلسهای کوتاه محسوب میشود اما از حیث علمی نخستین جلسهای است که پس از جنگ با این ساختار برگزار شده و قرار است ادامه پیدا کند.وی با اشاره به شکلگیری ایده این کنفرانس گفت: این موضوع در قالب مکاتبهای از سوی ستاد کل نیروهای مسلح به برخی مراکز از جمله مدیریت حوزههای علمیه ارجاع شد و مجموعه ما مأمور پیگیری بخشی از این موضوع شد. البته نهادهای دیگری نیز در این مسیر فعال شدهاند و هر مجموعه متناسب با مأموریت خود باید نسبت به این مسئله ایفای نقش کند.مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه افزود: پس از جمعبندیهای اولیه تصمیم گرفته شد محفلی علمی شکل بگیرد تا اساتید حقوق، فقهای حوزه و متخصصان فقههای مضاف در کنار یکدیگر قرار بگیرند و درباره مسائل حکمرانی جنگ از منظر فقه و حقوق به گفتوگو و تولید نظریه بپردازند.وی ادامه داد: در کنار فعالیتهای این مجموعه، پژوهشگاه امام صادق(ع) نیز در حال گفتوگو با فقها و مجتهدان درباره این موضوع است و دانشکده حقوق دانشگاه تهران نیز اقداماتی را آغاز کرده است؛ مجموعه این فعالیتها قرار است در مراسم اختتامیه به میزبانی ستاد کل نیروهای مسلح ارائه و جمعبندی شود.
عبداللهی با بیان اینکه خروجی این فرآیند با پیام یکی از مراجع تقلید جمعبندی و به نهادهای علمی و بهرهبردار ارائه خواهد شد، گفت: علاوه بر برگزاری همایش، سفارش نگارش مقالات علمی مستند و مستدل به منابع فقهی به جمعی از اساتید سطوح عالی و اعضای بنیاد نخبگان حوزه داده شده و نتایج آن منتشر خواهد شد.وی یکی از محورهای اصلی این همایش را «قواعد اداره جنگ» عنوان کرد و گفت: مسئله اصلی این است که از آغاز جنگ تا اجرای آن، پایان جنگ و حتی دوران پس از جنگ برای بازگشت نظم و صلح پایدار چه قواعدی باید حاکم باشد.مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه اظهار کرد: در برخی حوزهها میان نگاه فقهی و حقوقی و در برخی موارد میان فقه و اخلاق چالشهایی وجود دارد و همین موضوع ضرورت ورود جدی علمی را دوچندان میکند.وی از طراحی کرسیهای درس خارج برای برخی از این مسائل در سال تحصیلی آینده خبر داد و گفت: هدف این است که این مباحث صرفاً محدود به همایش نباشد بلکه به یک روند پایدار علمی در حوزه تبدیل شود.عبداللهی در تشریح یکی از فرضیههای مطرح شده در جلسات علمی گفت: یکی از پرسشهای اصلی این است که برای حفاظت از کیان اسلام در چه شرایطی باید آغازگر جنگ بود و در چه شرایطی باید در موضع دفاع قرار گرفت و قواعد فقهی دفاع و مهار جنگ چگونه قابل تبیین هستند.وی افزود: اگر با رویکرد حکمرانی به مسئله نگاه شود، پرسش مهم این است که پس از وقوع جنگ چگونه باید آن را اداره کرد تا ضمن حفظ کیان اسلام، کرامت انسانی نیز قربانی نشود.
مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه با اشاره به نسبت امنیت و کرامت انسانی گفت: در برخی مباحث فقهی قاعده حفظ بیضه اسلام مطرح میشود اما در کنار آن اصل حفظ کرامت انسانی نیز وجود دارد و پرسش این است که آیا برای تأمین امنیت میتوان کرامت انسان را در مواردی نادیده گرفت یا خیر.وی تأکید کرد: فرضیهای که در جلسات علمی مطرح شده این است که بسیاری از احکام جنگ در حقیقت احکام محدودکننده قدرت هستند نه احکام توسعهدهنده جنگ؛ قدرت نیز مقید به عدالت و عدالت مقید به کرامت انسانی است.عبداللهی ادامه داد: حتی در شرایط جنگ نیز نمیتوان اخلاق، عدالت و کرامت انسان را تعطیل کرد؛ اسیر، مجروح، زن، کودک و سالمند همگی انسان هستند و باید در چارچوب قواعد اسلامی مورد توجه قرار گیرند.وی مشروعیت آغاز جنگ و مشروعیت اداره جنگ را دو موضوع متفاوت دانست و تصریح کرد: ممکن است اصل جنگ مشروع باشد اما نحوه اداره آن مشروع نباشد؛ به همین دلیل عنوان همایش به سمت «حکمرانی جنگ» سوق پیدا کرده است.عبداللهی با اشاره به مصادیق این مسئله گفت: آسیب به غیرنظامیان، تخریب اموال عمومی، تخریب محیط زیست، تحقیر اسرا یا قربانی شدن حقیقت در جنگ، همگی موضوعات قابل بررسی از منظر فقه و حقوق هستند.وی افزود: در سنت فقه اسلامی قواعدی همچون ممنوعیت کشتن غیرنظامیان، ممنوعیت خیانت، وفای به عهد، پذیرش صلح عادلانه، حمایت از اسیر و رعایت تناسب در برخورد وجود دارد.عبداللهی با اشاره به برخی دیدگاههای مطرح شده درباره تناسب در پاسخ به تجاوز اظهار کرد: برخی معتقدند معیار پاسخ صرفاً مقابله به مثل نیست بلکه باید بازدارندگی و حفظ کیان اسلامی تأمین شود؛ البته این مسئله همچنان نیازمند بحث و بررسی علمی است.
وی نتیجه اولیه برخی مباحث را اینگونه بیان کرد که فلسفه فقه جنگ در اسلام حرکت به سمت کاهش دامنه جنگ و مدیریت خروج از جنگ است نه ماندگاری در جنگ.مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه بخش دیگری از حکمرانی جنگ را «حکمرانی روایت» دانست و گفت: جنگ فقط میدان نظامی نیست؛ میدان اقتصادی و میدان روایت نیز وجود دارد و مدیریت روایت میتواند در پیروزی یا شکست اثر تعیینکننده داشته باشد.وی افزود: از لحظه صدور فتوای دفاع تا استقرار نظم و پایان مخاصمه، فقه به مسئله روایت توجه دارد و این موضوع بخشی از حکمرانی جنگ محسوب میشود.عبداللهی تأکید کرد: دفاع مؤثر و حفظ کیان اسلام به معنای برداشتن همه قیود شرعی نیست بلکه معیار، تحقق غرض مشروع و ایجاد بازدارندگی واقعی است.وی در ادامه به نسبت فقه جنگ با فناوریهای نوین اشاره کرد و گفت: اگر هوش مصنوعی مرتکب تجاوز شود مسئولیت فقهی آن بر عهده چه کسی است؟ اگر حمله سایبری موجب از بین رفتن بیماران یک بیمارستان شود آیا حکم حمله نظامی دارد؟ اگر دادههای مردم به ابزار جنگ تبدیل شود آیا موضوع حکم فقه قرار میگیرد یا خیر؟مدیر مجتمع عالی تربیت مجتهد مدیر محمدیه همچنین به برخی مسائل منطقهای اشاره کرد و گفت: اگر کشوری مسلمان به تجاوز علیه کشور اسلامی کمک کند، حدود دفاع مشروع چیست، قلمرو دفاع تا کجاست و استفاده از چه ابزارهایی مجاز است؛ اینها پرسشهایی است که نیازمند تبیین فقهی و حقوقی هستند.
وی با تأکید بر اینکه حفظ مصالح عالیه امت اسلامی و حفظ کیان اسلامی مهمترین اصل است، اظهار کرد: همه این مباحث در نهایت به مسئله امامت و ولایت جامعه بازمیگردد و هر رخدادی که پیوند میان امام و امت را تضعیف کند، چه در جنگ سخت و چه در جنگ نرم، مردود است و سایر قواعد ذیل این اصل کلان تفسیر میشوند.عبداللهی گفت: امیدوارم با برگزاری پیشنشستها، ورود پژوهشگران و اساتید دانشگاه و حوزه و تولید آثار علمی، زمینه برای شکلگیری ادبیات علمی فقه و حقوق حکمرانی جنگ فراهم شود.
20:10 - 10 تیر 1405
1 بازنشر
20٫1k بازدید
