گوهرهای نهفته در دل کویر
گنجینهای نهفته در دل کویر؛ گوهرسنگهای خراسان جنوبی نهتنها زیبایی و هنر را به نمایش میگذارند، بلکه مسیر توسعه پایدار و اشتغال برای هزاران هنرمند و کارآفرین استان را هموار میکنند.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، در دل کویری که چشم ناآشنا تنها خشکی و تفتیدگی میبیند، صنعتی آرام و پیوسته قد کشیده است؛ صنعتی که نه بر پایه نفت و فولاد، بلکه بر اساس گوهرسنگها و هنر گوهرتراشی شکل گرفته است. گوهرسنگها امروز دیگر یک هنر فراموششده نیستند و تبدیل به صنعتی راهبردی شدهاند که میتواند موتور محرک اقتصاد مرزی استان باشد. حسنعلی فولادی، معاون صنایعدستی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان جنوبی، در این خصوص گفت: گروه صنایعدستی سنگی با وجود عمر کمتر از دو دهه، به سرعت در مسیر رشد قرار گرفته و اکنون بر اساس تعداد مجوزهای صادره رسمی، در اولویت پنجم رشتههای شاخص صنایعدستی استان جای دارد.آمار رسمی و واقعیت میدانیبر اساس آخرین آمار ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی خراسان جنوبی بیش از یک هزار هنرمند فعال در حوزه گوهرتراشی فعالیت میکنند و تاکنون ۶۳۹ مجوز رسمی صادر شده است. شهرستان سرایان با ۲۰۵ مجوز پیشتاز این حوزه است و پس از آن شهرستانهای بیرجند با ۱۰۲ مجوز، خوسف با ۷۶ مجوز و زیرکوه با ۳۸ مجوز در رتبههای بعد قرار دارند.معاون صنایعدستی استان افزود: بسیاری از هنرمندان در روستاها و شهرهای مختلف استان، به ویژه روستاهای شهرستان فردوس به صورت اسمی در قالب کارگاههای خانگی مشغول به تولید هستند که آمار دقیقی از آنها در دسترس نیست، اما بر اساس برآوردهای میدانی تعداد این واحدها بیشتر از تعداد واحدهای دارنده مجوز است.
خراسان جنوبی؛ سرزمین گوهرسنگهاخراسان جنوبی با ذخایر معدنی و تنوع سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی، از فردوس تا نهبندان، به یک سرزمین گوهرسنگها تبدیل شده است. تاکنون پنج نشان جغرافیایی شامل سنگ گارنت نهبندان، سنگ فلورین خراسان جنوبی، سنگ عقیق بهاری فردوس، سنگ عقیق شجر زیرکوه و سنگ عقیق پاییزی سهقلعه ثبت شده و استان به عنوان پایلوت طرح زنجیره ارزش راهبردی گوهرسنگ کشور انتخاب شده است. استان پهناور خراسان جنوبی منبعی غنی از سنگهای خانواده کوارتز نظیر کالسدونی، عقیق، جاسپر، سیترین، اوپال و همچنین آندالوزیت، گارنت، تورمالین و کروندوم است. تنوع و کیفیت بالای این گوهرهای خدادادی، ظرفیت خراسان جنوبی را به سرمایهای ملی تبدیل کرده است که میتواند بازارهای داخلی و جهانی را تحت تاثیر قرار دهد.
زندگی در دل کویر با سنگ پیوند خوردهدر روستاهایی مانند بمرود، زرخیر و خور، زندگی مردم با سنگ گره خورده است. اهالی پیش از طلوع آفتاب با کلنگ و تیشه راهی کوهستان و بیابان میشوند و با کیسههایی پر از سنگ به خانه بازمیگردند. محمد بهرامنیا، یکی از فعالان حوزه سنگ شجر در شهرستان زیرکوه، به خبرنگار فارس گفت: سال ۱۳۹۷ از طریق میراث فرهنگی آموزش تراش سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی را فرا گرفتم و سپس کارگاه را راهاندازی کردیم. روزانه حدود ۳۰۰ نفر با طی کردن مسیر ۳۰ کیلومتری به معدن شجر مراجعه میکنند. اکثر اهالی فصل زمستان به سمت معدن و در اعماق هفت تا ۱۰ متری میروند چون به دلیل سردی هوا به دستگاههای برداشت فشار نمیآید و با فراق بال بیشتری به جستجوی شجر میپردازند.
بهرامنیا افزود: ۹ سال است در این حرفه مشغول به کار هستم اما دریغ از بیمه صنعتگری. برای ذخیره سنگ و سرمایه در گردش نیاز به دریافت تسهیلات داریم، اما مبالغ ناچیز ۵۰۰ میلیون ریالی هیچ دردی از ما دوا نمیکند.او همچنین درباره مشکلات فروش و رقابت با سنگهای تقلبی گفت: اکنون فروش نگین یا سنگهای شجر تقلبی و چینی در فضای مجازی زیاد شده و مشکلات زیادی برای تولیدکنندگان ایجاد کرده است. محصولات خود را به صورت مجازی میفروشیم، اما افزایش بستههای اینترنت و فیلترشکنها نیز کار را سخت کرده است.تولید و آموزش؛ تکمیل زنجیره ارزشتعداد کارگاههای تجمیعی در استان ۱۵ واحد و کارگاههای انفرادی ۳۳۰ واحد است و بیش از ۳۴۰ نفر به صورت تخصصی در حوزه گوهرسنگها فعالیت دارند. تولید سال گذشته حدود ۲۰۰ هزار قطعه سنگ قیمتی و نیمهقیمتی به ارزش ۲۰۰ میلیارد ریال بوده است. معاون صنایعدستی استان تصریح کرد: «ر اساس برنامههای ملی توسعه صنایعدستی، ظرفیتهای معدنی و تنوع سنگهای نیمهقیمتی باعث شده تا خراسان جنوبی به عنوان پایلوت طرح زنجیرههای ارزش راهبردی گوهرسنگ کشور انتخاب شود.
ثبت روستای ملی گوهرسنگ خور در سال ۱۴۰۲ و احداث نخستین بازارچه تخصصی گوهرتراشی در این روستا، گامی مهم در مسیر تقویت تولید و صادرات استان محسوب میشود. برابادی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان در گفتوگو با فارس گفت: خراسان جنوبی سرشار از انواع گوهرسنگهایی است که میراثی ارزشمند در دل کویر به شمار میرود و با توجه به تنوع و کیفیت بالای این گوهر خدادادی در استان، با اقدامات موثر میتوان این استان را بهعنوان پایلوت گوهرسنگ کشور معرفی کرد.چالشها و فرصتها در مسیر جهانی شدنصادرات گوهرسنگهای استان عمدتاً به کشورهای ترکیه، قطر، عمان و امارات انجام میشود و تولیدکنندگان استان برای افزایش سهم خود در بازارهای جهانی نیازمند حمایتهای بازاریابی، مشوقهای صادراتی و ساختارهای بیمهای هستند. رهبر معظم انقلاب اسلامی در بازدید از نمایشگاه «پیشگامان پیشرفت» نیز سنگهای شجر استان را «تجلی خداوند» توصیف کردند و فرمودند: «جای این گوهرسنگها در بازارهای جهانی خالی است.
کارشناسان معتقدند که اگر بازاریابی بینالمللی، بستهبندی حرفهای، برندینگ واحد، صادرات رسمی و حمایت بیمهای به طور جدی اجرا شود، خراسان جنوبی میتواند از یک تولیدکننده خام به قطب فرآوری و صادرات گوهرسنگ منطقه تبدیل شود. ثروتی که امروز در دل خاک استان نهفته است، میتواند نه تنها اقتصاد استان بلکه بخشی از صادرات غیرنفتی کشور را متحول کند. صنعت گوهرسنگ خراسان جنوبی اکنون بر سر یک دو راهی مهم ایستاده است؛ یا با حمایت هوشمندانه به مرجعیت ملی و بازیگر منطقهای تبدیل میشود و یا درگیر خامفروشی و رقابت سنگهای تقلبی باقی میماند. روندهای موجود اما نشان میدهد گوهرسنگها قصد دارند موتور پیشران اقتصاد شرق کشور باشند و گنجینهای که کویر را دوباره معنا کرده است، در مسیر توسعه پایدار قرار دارد.
21:42 - 18 آذر 1404
1 إعادة النشر
17٫1k من المشاهدات