روایت هزارچهره از بیماری خاموش زنان جوان
مولتیپل اسکلروزیس یا «اماس»، این روزها دیگر فقط یک اصطلاح پزشکی نیست؛ این بیماری خودایمنی که سیستم دفاعی بدن را علیه مغز و نخاع میشوراند، حالا به کابوسی برای ۱۰۰ هزار ایرانی تبدیل شده و در این میان، تیر خاموش آن بیشتر بدن زنان جوان را نشانه میگیرد.
خبرگزاری فارس _ کرمان: تصور کنید در یک سنگر، سربازان خودی ناگهان به فرماندهانشان حمله کنند. این شاید سادهترین توصیف از اتفاقی باشد که در بدن یک مبتلا به «اماس» رخ میدهد. مالتیپل اسکلروزیس (Multiple Sclerosis) یک بیماری مزمن و خودایمنی است که در آن، گلبولهای سفید که باید حافظ بدن باشند، به اشتباه به غلاف چربی به نام «میلین» که مانند عایقی دور تارهای عصبی مغز و نخاع پیچیده شده، یورش میبرند. تخریب این عایق، سرعت انتقال پیامهای عصبی را مختل میکند و بسته به محل حمله، علائمی از تاری دید و بیحسی دست و پا گرفته تا اختلال در تعادل و خستگی مفرط را پدید میآورد.دلیل لقب «هزارچهره» برای این بیماری نیز همین گستردگی علائم است که گاه پزشکان را در تشخیص اولیه به اشتباه میاندازد. این بیماری واگیردار نیست، ریشه ژنتیکی قطعی هم ندارد، اما ردپای عوامل محیطی، کمبود ویتامین D و استرس در آن پررنگ دیده میشود. نکته نگرانکننده در ایران، زنانه شدن چهره این بیماری است؛ به طوری که زنان ۲۰ تا ۴۰ ساله، یعنی مادران و دختران در سنین باروری و فعالیت اجتماعی، ۳ تا ۴ برابر بیشتر از مردان در تیررس این حمله اشتباهی قرار میگیرند. اما آیا این حمله خودایمنی به معنای پایان زندگی فعال است؟ پزشکان و بیمارانی که سالهاست با این مهمان ناخوانده سر میکنند، پاسخ دیگری برای این پرسش دارند.در این گزارش مطالب مهمی توسط، رئیس انجمن اماس رفسنجان مطرح شده که به آن میپردازیم.تأکید بر اهمیت آگاهی، تشخیص و درمان بهموقع دکتر علیرضا وکیلیان، متخصص مغز و اعصاب و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان به مناسبت روز جهانی اماس (مولتیپل اسکلروزیس) ضمن اشاره به ماهیت این بیماری اظهار داشت:
اماس یک اختلال خودایمنی است که در آن سیستم دفاعی بدن به اشتباه به پوشش محافظ اعصاب (میلین) حمله کرده و موجب اختلال در انتقال پیامهای عصبی میشود.نشانههایی که نباید نادیده گرفتوکیلیان در تشریح علائم این بیماری که به «بیماری هزار چهره» شهرت دارد، گفت: تظاهرات بالینی اماس در هر فرد متفاوت است، اما تاری دید، بیحسی یا گزگز اندامها، ضعف عضلانی، اختلال در تعادل، سرگیجه، دوبینی، اختلال در راه رفتن و در برخی موارد مشکلات ادراری یا حافظه، از شایعترین علائم هشداردهنده این بیماری بهشمار میروند.عوامل محیطی و ژنتیکی در بروز اماساین متخصص مغز و اعصاب در پاسخ به پرسشی درباره علت بروز این بیماری اظهار کرد: هنوز علت دقیقی برای ابتلا به اماس شناسایی نشده است، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، اختلالات سیستم ایمنی، کمبود ویتامین D، عفونتهای ویروسی، استرسهای مزمن و استعمال دخانیات در ابتلا به آن نقش بسزایی دارند.عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان در خصوص نحوه تشخیص بیماری نیز تصریح کرد: تشخیص قطعی بر عهده پزشک متخصص است که با بررسی علائم بالینی، تصویربرداری MRI از مغز و نخاع، بررسی مایع نخاعی و انجام آزمایشهای اختصاصی برای رد سایر بیماریهای مشابه صورت میگیرد.۴۷۰ بیمار در رفسنجان تحت مراقبت هستندوکیلیان با بیان آماری از وضعیت مراجعان در رفسنجان گفت: در حال حاضر بالغ بر ۴۷۰ بیمار مبتلا به اماس تحت پوشش و مراقبتهای ویژه انجمن ام.اس شهرستان رفسنجان هستند.
این پزشک در پاسخ به این پرسش که آیا اماس درمان قطعی دارد، تأکید کرد: اگرچه اماس در حال حاضر درمان قطعی ندارد، اما داروهای کنترلکننده بسیار مؤثری وجود دارند که میتوانند از حملات بیماری جلوگیری کرده و روند پیشرفت آن را متوقف کنند.وی ضمن اشاره به رویکردهای درمانی چندجانبه شامل دارودرمانی، کورتونتراپی در زمان حملات، فیزیوتراپی، ورزشهای اصولی و رعایت تغذیه سالم، افزود: خواب کافی، کاهش استرس و ترک سیگار نیز نقش مهمی در کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.وکیلیان خاطرنشان کرد: بسیاری از مبتلایان به اماس با تشخیص بهموقع، پیگیری درمان و رعایت توصیههای پزشکی میتوانند سالها زندگی فعال، طبیعی و موفقی داشته باشند.اماس نسبت به گذشته قابلکنترلتر شده استوکیلیان گفت: میتوان این نویدها را داد که اماس نسبت به گذشته قابلکنترلتر شده است و درمان زودهنگام آن میتواند از بروز ناتوانیها جلوگیری کند. بسیاری از بیماران امروز زندگی فعال، شاد و باکیفیتی دارند و در این میان، استرس، سیگار و کمبود ویتامین D اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
همچنین ورزش و سبک زندگی سالم جزئی از روند درمان محسوب میشوند و داروهای جدید نیز توانستهاند به کاهش حملات و پیشرفت بیماری کمک کنند.وی در پایان ضمن تأکید بر ضرورت آگاهی عمومی گفت: در صورت مشاهده هرگونه علائم مشکوک، مراجعه زودهنگام به متخصص مغز و اعصاب اهمیت زیادی دارد؛ چرا که تشخیص و درمان بهموقع، نقش تعیینکنندهای در کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن خواهد داشت.امیدواریم این مهمان ناخوانده ردپایش در زندگی شما پیدا نشود.
16:24 - 9 خرداد 1405
