روایتی تکاندهنده از تاختوتاز نیکوتین در مغز انسان
در حالی که دود سیگار و بخار قلیان همچنان در محافل عمومی و خصوصی پیچیده میشود، دانشمندان علوم اعصاب با قاطعیت اعلام میکنند که نیکوتین، این ماده اعتیادآور و موذی، نهتنها یک عادت ناپسند، که یک قاتل تمامعیار برای ساختار و عملکرد مغز و اعصاب است و ردپای مخرب خود را بر پردازش اطلاعات، حافظه و حتی شخصیت افراد بر جای میگذارد.
خبرگزاری فارس _ کرمان: این روزها بیش از پیش جوانان و نوجوانانی را میبینیم که با در دست داشتن سیگار از کنارمان عبور میکنند یا با حمل قلیان به سمت یک جای تفریحی در حرکتاند، یا در پارک نشستهاند و با قلیانهایی که جلویشان گذاشتهاند دود به هوا میفرستند و گاهی با دودها هنرهای خود را نیز به نمایش میگذارند، دود حلقهحلقهای از دهان خود بیرون میفرستند، غافل از اینکه همین دود قرار است گریبان تنفسیشان را بگیرد و کارکرد مغزشان مختل کند. در حالی که سالهای سال است که تاثیرات منفی این دو ماده دخانی گوشزد شده است اما دیگر کنترل آن از دست برخی خانوادهها خارج است. تصور عمومی بر این است که خطر اصلی استعمال دخانیات، تخریب ریهها و بیماریهای قلبی است، اما تحقیقات نوروساینس (علوم اعصاب) پرده از واقعیتی هولناکتر برمیدارد: میدان اصلی نبرد نیکوتین، مغز انسان است.نیکوتین، این آلکالوئید سمی که تنها در ۷ ثانیه پس از استنشاق دود سیگار یا قلیان خود را به گیرندههای مغز میرساند، در لباسی فریبنده از آرامش و تمرکز ظاهر میشود. متخصصان مغز و اعصاب تأکید میکنند که این ماده با تقلید از پیامرسانهای عصبی طبیعی بدن، بهویژه «استیلکولین»، سیستم پاداش مغز را گروگان میگیرد.نیکوتین با ترشح بیرویه دوپامین، احساس لذت کاذب و موقتی ایجاد میکند. مغز انسان برای حفظ تعادل، بهسرعت تعداد گیرندههای خود را افزایش میدهد و اینجاست که چرخه شوم اعتیاد آغاز میشود. فرد دیگر برای لذت بردن سیگار نمیکشد، بلکه برای فرار از علائم وحشتناک خماری و تحریکپذیری عصبی به آن پناه میبرد.
اوجگیری استرس با طعم نیکوتینبرخلاف باور عموم که سیگار را دشمن استرس میدانند، بررسیهای علمی نشان میدهد نیکوتین در عمل، سطح هورمون کورتیزول را در خون افزایش میدهد. فرد سیگاری در یک چرخه معیوب گرفتار میشود: استرس نکوتین میکشد و نیکوتین استرس بیشتری تولید میکند. این وضعیت، محور "هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال" (HPA) مغز را که مسئول واکنش به بحران است، دچار فرسودگی و اختلال در تنظیم میکند.حمله به نوجوانی و جوانیبحران زمانی عمیقتر میشود که بدانیم مغز انسان تا سن ۲۵ سالگی در حال رشد و تکامل است. نیکوتین در مغز نوجوانان، قشر پیشانی (PFC) را که مرکز تصمیمگیری، قضاوت و کنترل تکانههاست، هدف قرار میدهد. نتیجه این تخریب، افزایش رفتارهای تکانشی، کاهش تمرکز و افت شدید عملکرد تحصیلی و اجتماعی است. آمارهای غیررسمی از گرایش نگرانکننده نوجوانان به سمت سیگارهای الکترونیک و ویپ خبر میدهند؛ دستگاههایی که با طعمهای میوهای، کودکان را به دام اعتیادی عمیقتر میکشانند.زوال عقل، سوغات پیری زودرستحقیقات بلندمدت نشان میدهد مصرف مزمن نیکوتین با کاهش ضخامت قشر مغز و تسریع روند پیری سلولهای عصبی مرتبط است. این ماده با انقباض عروق خونی، اکسیژنرسانی به بافت مغز را مختل کرده و خطر ابتلا به زوال عقل عروقی و آلزایمر را بهطور قابلتوجهی افزایش میدهد. به زبان ساده، هر نخ سیگار، چند قدم به سوی فراموشی و ناتوانی ذهنی در کهنسالی است.
کارشناسان سلامت با هشدار نسبت به عادیانگاری مصرف قلیان و ویپ در خانوادهها، میگویند: مغز انسان تنها سرمایه غیرقابل جایگزین اوست. سم نیکوتین، این عضو شریف را نه بهیکباره، که قطرهقطره و پُکپُک ذوب میکند. ترک این ماده، تنها راه نجات سلولهای خاکستری مغز از این آخرالزمان شیمیایی است.
08:05 - 19 اردیبهشت 1405
