وزیر آموزش و پرورش: تعطیلی موجب افت تحصیلی دانشآموزان شد
وزیر آموزش و پرورش گفت: در امتحانات نهایی پایه دوازدهم، به دلایل متعددی از جمله تعطیلیهای ناخواسته ناشی از ناترازی انرژی و آلودگی هوا، اثر قابل توجهی بر عملکرد دانشآموزان گذاشت و این امر موجب افت تحصیلی به میزان ۴٫۳ درصد در سال ۱۴۰۴ شد.
به گزارش خبرنگار مجلس خبرگزاری فارس، علیرضا کاظمی وزیر آموزشوپرورش، امروز در صحن علنی مجلس در پاسخ به سؤال محمدرضا صباغیان بافقی نماینده مهریز، بافق و ابرکوه گفت: موضوع «افت تحصیلی» در واقع، چالش مزمن نظام تعلیموتربیت جمهوری اسلامی ایران در تمام دورهها بوده و همواره بهعنوان دغدغه وزرای آموزشوپرورش و نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی در ادوار مختلف مطرح بوده است.وی افزود: البته افت و رشد کیفیت آموزش در مدارس کشور، معمولاً تحتتأثیر سیاستها و برنامههای کلان و همچنین شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی در عرصههای گوناگون قرار داشته است.وزیر آموزشوپرورش خاطرنشان کرد: لذا لازم است در خصوص این موضوع، مطالبی را در سه بخش به استحضار نمایندگان عزیز برسانم: بخش نخست، آمار و اطلاعات؛ بخش دوم، دلایل افت و رشد آموزشی؛ و بخش سوم، اقدامات و برنامههای وزارت آموزشوپرورش در جهت بهبود کیفیت آموزشی در نظام تعلیموتربیت کشور.کاظمی تصریح کرد: در بخش نخست و در حوزه آمار، رشد علمی دانشآموزان از چند منظر قابل بررسی است. ظهور و بروزِ استعدادهای برتر دانشآموزی معمولاً با شرکت در المپیادهای علمی و کسب رتبههای برتر سنجیده میشود.وزیر دولت چهاردهم عنوان کرد: آمارها نشان میدهد که حضور دانشآموزان جمهوری اسلامی ایران در عرصههای بینالمللی با رشد قابل توجهی همراه بوده است.وی ادامه داد: همچنین آمار مدالهای کسبشده در سال ۲۰۲۳، ۳۲ مدال بوده و در سال ۲۰۲۵ با ۱۱ مدال طلا، ۱۹ مدال نقره و ۱۰ مدال برنز، مجموعاً به ۴۰ مدال رسیده است؛ موفقیتی که نسبت به سال گذشته ۴ مدال افزایش و صعود ۲۰ پلهای در رتبهبندی بینالمللی را به همراه داشته است.
کاظمی اظهار داشت: این دستاورد، ما را در جایگاهی بسیار قابل توجه قرار داد و در آغاز سال تحصیلی جاری، در سخنان مقام معظم رهبری مورد تمجید معظمله واقع شد.وزیر آموزش و پرورش در خصوص حوزه آموزش عمومی، بیان کرد: اگر در این حوزه، میانگین نمرات آزمونهای نهایی یا کل یک دوره تحصیلی را بر اساس جدول ۲۰ برنامه هفتم مدنظر قرار دهیم، آمارها نشان میدهد میانگین نمرات نهایی پایه دوازدهم نظری در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ حدود ۵۸ درصد افزایش داشته است. وی بیان کرد: همچنین میانگین نهایی نمرات پایه یازدهم نظری در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۰٫۶ درصد افزایش یافته است. معدل دوره دوم متوسطه نظری در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، طبق تکلیف جدول ۲۰ ماده ۷۸ قانون برنامه هفتم، از ۱۴٫۷۵ به ۱۵٫۳۲ رسیده و معادل ۰٫۵۷ درصد ارتقا داشته است.این وزیر گفت: با وجود این موارد، نباید فراموش کرد که در امتحانات نهایی پایه دوازدهم، به دلایل متعددی از جمله تعطیلیهای ناخواسته ناشی از ناترازی انرژی و آلودگی هوا، اثر قابل توجهی بر عملکرد دانشآموزان وارد شده و این امر موجب افت تحصیلی به میزان ۴٫۳ درصد در سال ۱۴۰۴ گردیده است.کاظمی در بخش دوم سخنان خود، افزود: طبیعتاً افت تحصیلی، فرآیندی زمانبر است و در یک سال نمیتواند تغییرات قابلملاحظهای ایجاد کند. ریشههای این پدیده را میتوان در چهار لایه مورد بررسی قرار داد.وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: نخست، بخش عوامل ساختاری و سیاستگذاریهای کلان کشور است؛ شکاف برنامهدرسی با نیازهای زمانه، برنامهدرسی کنونی مبتنی بر محفوظات و دور از نیازهای واقعی بازار کار و مهارتهای زندگی در قرن بیستویکم است؛ امری که منجر به کاهش انگیزهٔ درونی دانشآموزان میشود.
وی ادامه داد: حجم بالای کتابهای درسی و فشار زمانی، همراه با تمرکز بر ارزیابی کمی و کنکور و سایهٔ سنگین آن بر دورهٔ دوم متوسطه. ضعف تربیت در دورهٔ کودکی و پیشدبستانیِ یک و ۲، که باعث شکلگیریِ زیربنای علمی ضعیف برای دانشآموزان میشود. ما تقریباً در اکثر مناطق محروم، حاشیه و کمبرخوردار از داشتن پیشدبستانی و پوشش آن محروم هستیم.وزیر دولت چهاردهم عنوان کرد: تعطیلی ۲۴ روز مفید، معادل یک ماه کامل، به دلیل آلودگی هوا و ناترازی انرژی در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ ــ که خارج از اختیارات آموزشوپرورش بوده است ــ و نیز برگزاری آزمون سراسری در ۲ نوبت، با نوبت نخست در اردیبهشتماه، موجب عدم تمرکز جدی دانشآموزان پایهٔ دوازدهم بر مطالب و مفاهیم کتابهای درسی گردید.کاظمی بیان کرد: در بخش دوم، عوامل آموزشی و مدرسهای قرار میگیرد؛ این عوامل بیشترین نقش تعیینکننده را دارند. فقر امکانات و تجهیزات بسیاری از مدارس، بهویژه در حاشیهٔ شهرها و مناطق محروم، که از آزمایشگاه، کارگاه، کتابخانههای غنی و نیز فناوریهای بهروز بیبهره هستند؛ تراکم بالای دانشآموزان در کلاسهای درس؛ روشهای تدریس منسوخ؛ ضعف در جذب و نگهداری معلمان باانگیزه و کمبود منابع مالی و انسانی.وی ادامه داد: در طی ۱۰ سال گذشته، بودجهٔ آموزش تقریباً به میزان ۱۰ درصد از بودجهٔ عمومی کشور ثابت مانده است و سهم آموزشوپرورش از تولید ناخالص داخلی تنها ۲٫۹۳ درصد بوده، در حالیکه میانگین جهانی این سهم بین چهار تا پنج درصد است. در خصوص نیروی انسانی نیز، ذکر این نکته ضروری است که از سال ۱۳۸۸ تاکنون بیش از ۲۰۰ هزار نیرو خارج از آزمون استخدامی و دانشگاه فرهنگیان، از طرق مختلف وارد بدنهٔ آموزشوپرورش شدهاند.
وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد: البته بخشی از عوامل فردی و روانشناختیِ دانشآموزان برمیگردد به بحران هویت و آیندهنگری، مشکلات سلامتروان و ضعف مهارتهای فراشناختی است.کاظمی گفت: همچنین بخشی از عوامل به مشکلات خانوادگی و اجتماعی برمیگردند به شرایط کلان اجتماعی و اقتصادی کشور، فقر اقتصادی، بیکاریِ فارغالتحصیلان، کاهش انگیزهٔ تحصیلی در میان دانشآموزان، کاهش سرمایهٔ فرهنگی خانواده و آسیبهای مرتبط با فضایمجازی و آسیبهایاجتماعی.وی تأکید کرد: اما در بخش سوم و پایانی، لازم میدانم بخشی از برنامههای مهم آموزشوپرورش را در رابطه با ارتقای کیفیت آموزشی تقدیم کنم. همانگونه که پیشتر بیان شد، موضوع کیفیت، فرآیندی است که در طول سالها رقم میخورد؛ نه در یک سال یا چند ماه که یک فرد مسئولیت آن را برعهده دارد. ارتقای کیفیت را با ۲ نگاه برنامهریزی کردهایم: نخست، نگاه بلندمدت و دوم، نگاه و اقدامات کوتاهمدت.این وزیر دولت تصریح کرد: در نگاه بلندمدت، تحول در برنامهدرسی ــ که مهمترین و محوریترین برنامه وزارت آموزشوپرورش است ــ در دستور کار قرار گرفته و بر اساس برآوردهای ما، حداقل هفت سال طول خواهد کشید تا محتوای کتابهای درسی و برنامهدرسی، پایهبهپایه، تغییر کند. در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ توانستهایم برنامهدرسی پایهٔ اول ابتدایی و کتابهای این پایه را تدوین و بهصورت آزمایشی در هشت مدرسه کشور اجرا کنیم و طی سه سال آینده در تمام مدارس کشور به اجرا خواهیم رساند.
کاظمی تأکید کرد: موضوع دوم، ساختار نظام آموزشی کشور است؛ اصلاح این ساختار ــ که تحولی بنیادین در نظام تعلیموتربیت محسوب میشود ــ نیازمند حمایت همهجانبه، بهویژه نگاه بلند نمایندگان محترم در این حوزه است. ساختار غلط باعث شده امروز با انبوهی از فارغالتحصیلان بیکار و کمسواد مواجه باشیم. آموزشوپرورش و دانشگاههای ما به یک ساختار آموزشی یکپارچه و استعدادیاب متناسب با نیازهای جامعه نیاز دارند.وی افزود: در نگاه کوتاهمدت، چند اقدام اساسی را با حمایت همهجانبه پزشکیان رئیسجمهور آغاز کردهایم. آموزشوپرورش امروز اولویت نخست دولت جمهوری اسلامی ایران است. در ۲ بخش فعالیت داشتهایم.وزیر آموزش و پرورش گفت: بخش اول، توسعه عدالت آموزشی با محرومیتزدایی از فضاهایآموزشی؛ توانستهایم بیش از هفتهزار و ۷۰۰ پروژه را در دستور کار قرار دهیم و ۲هزار و ۴۰۰ پروژه را طی یک سال گذشته آمادهٔ افتتاح کنیم. همچنین استانداردسازی تجهیزات مدارس را پیش بردهایم.کاظمی خاطرنشان کرد: بخش دوم، کیفیتبخشی: یک، عنصر معلم و توانمندسازی معلمان؛ ۲، توانمندسازی مدیران مدارس بهعنوان ۲ رکن اساسی در ارتقای کیفیت نظام تعلیموتربیت. برای نخستینبار، آموزش و توانمندسازی معلمان را علاوه بر حوزههای تخصصی، در حوزهٔ توانمندسازی عمومی ــ یعنی مهارتهای معلمی و آشنایی با روشهای نوین و فعال تدریس ــ در دستور کار قرار دادهایم. بیش از ۸۰ درصد معلمان آموزش دیدهاند و آموزش با بهرهگیری از هوشمصنوعی، شامل ۲ میلیون دانشآموز و یک میلیون معلم را نیز در تابستان در دستور کار قرار دادهایم.
این وزیر اظهار داشت: همهٔ معلمان کشور را در یک شبکهٔ اجتماعیِ یادگیری بههم متصل کردهایم تا موضوع «ازهمآموزی»، «بههمآموزی» و «باهمآموزی»، همراه با «تجربهگردانی» و اشتراک دانش، جزو محورهای اصلی ارتقای کیفیت تعلیموتربیت قرار گیرد. کاظمی در پایان تأکید کرد: امروز استانداردسازی فضاهایآموزشی و مدارس کشور با فناوریهای نوین در دستور کار ماست. سامانهٔ مربوط به این حوزه طراحی و نیازهای آن آماده شده است و بنا داریم، انشاءالله، با استفاده از همهٔ ظرفیتهای کشور، مردم، بنگاههای اقتصادی و مسئولیتهای اجتماعی، این اقدام را به اجرا برسانیم.پایان پیام/#صحن#علنی#مجلس 08:44 - 7 اکتبر 2025