قدرت را بگو؛ مسیر را نه
در شرایط کنونی جمهوری اسلامی ایران، که با پیچیدهترین اشکال جنگ ترکیبی و فشارهای حداکثری مواجه است، تولید خبر و روایتسازی رسانهای دیگر صرفاً یک فعالیت اطلاعرسانه ای تلقی نمیشود، بلکه بخشی از سازوکارهای امنیت ملی و قدرت نرم کشور بهشمار میرود. رسانهها، بهویژه رسانههای تولیدکننده خبر داخلی، در خط مقدم مواجهه با نظام سلطه جهانی قرار دارند؛ جایی که هر کلمه، هر تیتر و هر خبر ممکن است بستر تحلیل اطلاعاتی نهادهای رصدگر دشمن را فراهم کند. از این منظر، ضرورت دارد روزنامهنگاران، دبیران خبر، تحلیلگران و سردبیران رسانهای کشور با درک عمیقتری از پیامدهای امنیتی و راهبردی محتوای رسانهای، دست به انتخاب، پردازش و انتشار اخبار بزنند.بر اساس یافتههای نظریههای ارتباطی نظیر چارچوببندی و برجستهسازی، رسانهها نهتنها در تعیین موضوعات مهم نقش دارند، بلکه در نحوه درک و تفسیر مخاطب از واقعیت نیز اثرگذارند. از سوی دیگر، برخی صاحب نظران حوزه رسانه و ارتباطات معتقد هستند، شاخص"ابهام راهبردی" در روابط بینالملل، تأکید میکند که حفظ فضای نامشخص درباره روشها و توانمندیها، خود میتواند عنصری بازدارنده در مقابل تهدیدات خارجی باشد. با در نظر گرفتن این اصول، لازم است در انتشار اخبار مرتبط با دستاوردهای حساس، پروژههای محرمانه، ابتکارات پنهان یا هرگونه فعالیتی که از سطح عمومی به حوزههای امنیتی، اقتصادی یا فناورانه قابل پیوند است، حداکثر احتیاط لحاظ شود.
در شرایطی که دشمنان ایران با بهرهگیری از دادهکاوی پیشرفته، ابزارهای تحلیل متن، سامانههای رصد رسانهای و حتی تحلیل شبکههای انتقال محتوا به دنبال شناسایی الگوهای فعالیتهای کلان جمهوری اسلامی هستند، انتشار هرگونه اطلاعات ریز و قابل ترکیب با دادههای پیشین میتواند در عمل به افشای مسیرهای موفقیت و تخریب دستاوردها منجر شود. انتشار جزئیات مسیرها، نام کشورها، نهادهای واسطه، شیوه دور زدن تحریم یا ابعاد فنی اقدامات در برخی گزارشهای خبری، ولو به نیت برجستهسازی اقتدار ملی یا اطلاعرسانی مثبت باشد، ممکن است ابزار تحلیلی در اختیار دستگاههای متخاصم قرار دهد و عملاً نقاط قوت جمهوری اسلامی را به آسیبپذیری تبدیل کنداز این منظر، حرفهایگری رسانهای در این عصر، نه در شفافگویی کامل، بلکه در مرزشناسی دقیق میان آگاهیبخشی عمومی و محافظت از منافع ملی تعریف میشود. روایتسازی موفق در چنین شرایطی باید همزمان واجد سه ویژگی باشد:1. انتقال پیام موفقیت 2. حفظ ابهام راهبردی 3. خنثیسازی کنجکاوی دشمن.
بهعبارت دیگر، رسانه باید بتواند پیام توانمندی و ابتکار جمهوری اسلامی را بدون افشای سازوکار آن منتقل کند. این سبک روایت، نهتنها از نظر راهبردی مؤثرتر است، بلکه باعث تقویت قدرت نرم کشور و القای نوعی دستنیافتنی بودن در نگاه دشمن میشود. مقتضیات امروز ایجاب میکند که رسانهها در ایران، بهویژه در حوزههای راهبردی همچون اقتصاد مقاومتی، فناوریهای نو، امنیت حملونقل، انرژی، دستاوردهای نظامی، ارتباطات و دیپلماسی منطقهای، با حفظ هوشیاری کامل نسبت به حساسیتهای محیطی، خبر را نهفقط بهمثابه پیام، بلکه بهمثابه بخشی از معماری امنیت ملی و تقویت حکمرانی روایت تولید کنند. بدیهی است هرگونه غفلت در این زمینه میتواند ضمن افشای فرصتهای راهبردی، فشار مضاعفی بر کنشگران پنهان و شبکههای واسط وارد کند و ظرفیتهای تاکتیکی کشور را در معرض تهدیدهای آتی قرار دهد.در چنین شرایطی، انتظار میرود تحریریهها، خبرنگاران و تحلیلگران رسانهای ضمن تقویت آگاهی نسبت به نظریههای ارتباطی و الگوهای جنگ شناختی، در سطوح سازمانی نیز به بازتعریف اصول حرفهای و اخلاقی خود در نسبت با منافع عالی کشور بپردازند. چراکه در نهایت، رسانهنگاری امروز ایران، بیش از هر زمان دیگری به تلفیق آگاهی امنیتی و مهارت ارتباطی نیاز دارد. از نگاه کارشناسان جنگ رسانه ای، خبرنگار حرفهای کسی نیست که همه چیز را بداند و بگوید؛ بلکه کسی است که بداند چه چیزی را، کجا، چگونه و چهمقدار باید گفت. "روایت بسازیم، راه را نشان ندهیم "
23:37 - 7 مرداد 1404