نسخه نجات محصول از هجوم آفات
گرمای تابستان فرصتی برای جولان آفات در مزارع و باغهاست؛ آفتهایی که در صورت غفلت میتوانند حاصل ماهها تلاش کشاورزان را تهدید کنند. کارشناسان، پایش مستمر، پیشگیری و مبارزه اصولی و بهموقع را کلید حفظ محصولات و کاهش خسارت میدانند.
خبرگزاری فارس_ ایلام؛ زهرا طیبی: تابستان برای کشاورزان فقط فصل رسیدن محصول و نزدیکشدن به برداشت نیست؛ فصل یک نبرد خاموش نیز هست؛ نبردی که در آن گرما، خشکی و تغییر شرایط اقلیمی میتواند زمینه را برای افزایش جمعیت برخی آفات و گسترش سریعتر خسارت در مزارع و باغها فراهم کند.در روزهای گرم سال، بسیاری از آفات با سرعت بیشتری چرخه زندگی خود را طی میکنند و در صورت نبود پایش مستمر، جمعیت آنها میتواند در مدت کوتاهی افزایش یابد. سازمان حفظ نباتات کشور نیز با اشاره به افزایش دما در مناطق مختلف، نسبت به کوتاهشدن دوره زندگی برخی آفات و افزایش تعداد نسل آنها هشدار داده و بر پایش مداوم مزارع و اقدام بهموقع تأکید کرده است.این شرایط نشان میدهد که مبارزه با آفات دیگر نمیتواند به چند نوبت سمپاشی محدود شود؛ بلکه مجموعهای از اقدامات پیشگیرانه، زراعی، مکانیکی، بیولوژیک و در صورت ضرورت شیمیایی باید در کنار یکدیگر قرار گیرد تا هم محصول حفظ شود و هم سلامت خاک، محیط زیست و مصرفکننده به خطر نیفتد. رویکردی که در ادبیات تخصصی حفظ نباتات با عنوان مدیریت تلفیقی آفات (IPM) شناخته میشود.گرما؛ زنگ خطر افزایش آفاتافزایش دما میتواند شرایط مناسبی برای فعالیت و تکثیر شماری از آفات ایجاد کند. در چنین شرایطی، فاصله میان نسلهای برخی آفات کاهش مییابد و در نتیجه کشاورز ممکن است با جمعیتی مواجه شود که اگر در مراحل اولیه شناسایی نشود، کنترل آن بسیار دشوارتر و پرهزینهتر خواهد بود.به همین دلیل، یعقوبی کارشناس حفظ نباتات همواره بر این نکته تأکید دارد که پیشگیری و شناسایی زودهنگام، کمهزینهتر و مؤثرتر از مبارزه دیرهنگام است.
بسیاری از خسارتها زمانی جدی میشوند که آثار آنها روی برگ، ساقه، میوه یا خوشه بهوضوح دیده شود؛ در حالی که جمعیت آفت ممکن است مدتها پیش از ظهور خسارت گسترده، در مزرعه مستقر شده باشد.پایش؛ نخستین خط دفاعی کشاورزنخستین و مهمترین اقدام در فصل تابستان، بازدید منظم از زمین است.کشاورزان باید بهصورت دورهای برگها، ساقهها، پشت برگها، سرشاخهها، گلها و میوهها را بررسی کنند و به نشانههایی مانند سوراخشدن برگ، پیچیدگی برگها، تغییر رنگ، وجود حشرات، تخم آفات، تارهای غیرطبیعی، فضولات حشرات و کاهش شادابی گیاه توجه داشته باشند.استفاده از تلههای مناسب و پایش جمعیت آفات نیز میتواند به شناسایی زودهنگام آلودگی کمک کند.بیگی کارشناس حفظ نباتات در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: در فصل گرما، مهمترین موضوع برای کشاورز این است که منتظر بروز خسارت شدید نماند. باید مزرعه بهصورت مستمر پایش شود و در صورت مشاهده آفت، ابتدا نوع آفت و میزان جمعیت آن مشخص شود و سپس درباره روش مبارزه تصمیمگیری شود.وی میافزاید: سمپاشی بدون شناسایی آفت و بدون توجه به میزان آلودگی، نهتنها ممکن است نتیجه مطلوب نداشته باشد، بلکه میتواند هزینه تولید را افزایش داده و به حشرات مفید و دشمنان طبیعی آفات آسیب وارد کند.مبارزه تلفیقی؛ نسخهای فراتر از سمپاشییکی از اصول مهم در حفظ مزارع، استفاده از مدیریت تلفیقی آفات است؛ روشی که در آن از مجموعهای از روشهای کنترل آفت استفاده میشود و مبارزه شیمیایی تنها در صورت نیاز و با نظر کارشناسی انجام میگیرد.سازمان حفظ نباتات نیز در رویکردهای جدید خود بر کنترل بیولوژیک و روشهای غیرشیمیایی در کنار مدیریت تلفیقی آفات تأکید دارد.
در این روش، اقدامات زراعی از اهمیت ویژهای برخوردارند؛ از جمله: حذف علفهای هرز میزبان آفات؛ رعایت تناوب زراعی در صورت امکان؛ استفاده از بذر و نهال سالم؛ رعایت تراکم مناسب کشت؛ مدیریت صحیح آبیاری و تغذیه گیاه؛جمعآوری و معدومکردن بقایای آلوده؛ حذف اندامهای آلوده در باغها؛ استفاده از تلههای مناسب برای رصد و کاهش جمعیت آفات؛ استفاده از دشمنان طبیعی و روشهای بیولوژیک و در نهایت استفاده هدفمند از سموم مجاز، در صورت ضرورت.چرا سمپاشی خودسرانه خطرناک است؟یکی از اشتباهات رایج در مقابله با آفات، تصور «هرچه سم بیشتر، محصول سالمتر» است؛ در حالی که چنین رویکردی میتواند پیامدهای نامطلوبی داشته باشد.مصرف بیرویه و غیراصولی سموم ممکن است به باقیماندن بقایای سم در محصول، آسیب به حشرات مفید، آلودگی محیط زیست و حتی افزایش مقاومت برخی آفات نسبت به سموم منجر شود.از سوی دیگر، انتخاب سم، میزان مصرف، زمان سمپاشی، تعداد دفعات و فاصله تا برداشت باید متناسب با نوع محصول و آفت باشد.به همین دلیل توصیه میشود کشاورزان از مصرف خودسرانه سموم خودداری کرده و برای انتخاب آفتکش و زمان مصرف، از کارشناسان جهاد کشاورزی و حفظ نباتات منطقه کمک بگیرند.آب و تغذیه؛ دو عامل مهم در مقاومت گیاهگرمای تابستان تنها بهصورت مستقیم بر آفات اثر نمیگذارد؛ تنش گرمایی و کمآبی نیز میتواند گیاه را ضعیف کرده و توان آن را برای مقابله با عوامل خسارتزا کاهش دهد.آبیاری باید متناسب با نیاز واقعی گیاه و شرایط خاک انجام شود و از آبیاری بیرویه یا ایجاد تنش شدید آبی جلوگیری شود.
تغذیه متعادل نیز اهمیت دارد. مصرف بیش از اندازه برخی کودها، بهویژه کودهای نیتروژنه، بدون نظر کارشناسی میتواند رشد رویشی نامتعادل ایجاد کرده و در بعضی شرایط گیاه را نسبت به برخی آفات حساستر کند.بنابراین حفظ سلامت عمومی گیاه، خود یکی از پایههای مهم مدیریت آفات محسوب میشود.کشاورزان؛ دیدهبانان نخست مزرعهمحمدی یکی از بهرهبرداران بخش کشاورزی نیز در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: در فصل تابستان اگر چند روز از مزرعه غافل شویم، ممکن است آفت خیلی سریع گسترش پیدا کند. برای همین بازدید مرتب از زمین اهمیت زیادی دارد. ما معمولاً ابتدا قسمتهایی را که علائم بیشتری دارند بررسی میکنیم و اگر نیاز باشد از کارشناس کمک میگیریم.وی با تأکید بر هزینههای بالای تولید میافزاید: برای کشاورز، از دست رفتن بخشی از محصول یعنی از بین رفتن بخشی از درآمد. به همین دلیل پیشگیری و مبارزه بهموقع خیلی بهتر از این است که وقتی خسارت شدید شد، تازه دنبال راه چاره باشیم.نقش جهاد کشاورزی در پیشگیریمبارزه موفق با آفات تنها وظیفه کشاورز نیست و شبکه کارشناسی بخش کشاورزی نیز نقش مهمی در این زمینه دارد.شبکههای مراقبت، پایش، ردیابی و اطلاعرسانی درباره آفات و بیماریها از ابزارهای مهم مدیریت خسارتهای گیاهی هستند. سازمان حفظ نباتات نیز بر استفاده از شبکههای مراقبت و پیشآگاهی و توسعه روشهای غیرشیمیایی و بیولوژیک تأکید کرده است.اطلاعرسانی بهموقع درباره زمان مناسب مبارزه، معرفی آفت، روش کنترل و توصیههای فنی میتواند از خسارتهای گسترده جلوگیری کند.
در این میان، آموزش کشاورزان و دسترسی آنان به کارشناسان متخصص نیز باید جدی گرفته شود؛ زیرا هر مزرعه، هر محصول و هر آفت شرایط خاص خود را دارد و نمیتوان یک نسخه واحد برای همه زمینها تجویز کرد.چند توصیه کلیدی برای تابستانکارشناسان برای کاهش خسارت آفات در فصل گرم سال بر چند اصل مهم تأکید دارند: نخست؛ مزرعه را مرتب بازدید کنید.تشخیص زودهنگام آفت، مهمترین فرصت برای کنترل آن است؛ دوم؛ نوع آفت را دقیق شناسایی کنید. هر حشره یا تغییر رنگ برگ الزاماً به معنای نیاز به سمپاشی نیست؛ سوم؛ از سمپاشی خودسرانه پرهیز کنید. نوع سم، دوز و زمان مصرف باید براساس توصیه فنی باشد؛ چهارم؛ دشمنان طبیعی آفات را حفظ کنید.هر حشرهای که در مزرعه دیده میشود، آفت نیست و برخی حشرات نقش مهمی در کنترل طبیعی آفات دارند؛ پنجم؛ بقایای آلوده و علفهای هرز را مدیریت کنید.این بقایا میتوانند محل مناسبی برای بقا و تکثیر برخی عوامل خسارتزا باشند؛ ششم؛ آبیاری و تغذیه را متعادل کنید.گیاه سالم و متعادل، توان بیشتری برای تحمل تنشهای محیطی دارد؛ هفتم؛ اطلاعیههای حفظ نباتات را جدی بگیرید.زمان مبارزه با بسیاری از آفات به شرایط منطقه، مرحله رشد محصول و میزان جمعیت آفت بستگی دارد.زمین کشاورزی در تابستان بیش از همیشه به مراقبت نیاز دارد؛ چراکه افزایش دما میتواند فرصت مناسبی برای رشد و تکثیر برخی آفات فراهم کند و غفلت چندروزه، خسارتی ایجاد کند که جبران آن برای کشاورز دشوار باشد.
با این حال، راه مقابله با این تهدید الزاماً افزایش مصرف سموم نیست؛ پایش مستمر، تشخیص بهموقع، رعایت اصول زراعی، حفظ دشمنان طبیعی، استفاده از روشهای بیولوژیک و غیرشیمیایی و در صورت نیاز مصرف هدفمند آفتکشهای مجاز میتواند مجموعهای مؤثر برای حفاظت از مزارع باشد.تجربه و توصیههای تخصصی حوزه حفظ نباتات نشان میدهد که مدیریت آفات باید از «مبارزه پس از خسارت» به سمت «پیشگیری و مدیریت هوشمند» حرکت کند. در چنین رویکردی، کشاورز تنها مصرفکننده سم نیست؛ بلکه نخستین دیدهبان مزرعه و یکی از مهمترین حلقههای زنجیره امنیت غذایی است.حفاظت از هر برگ، هر بوته و هر هکتار زمین در تابستان، در نهایت به معنای حفاظت از تولید، درآمد کشاورز، سلامت جامعه و امنیت غذایی کشور است.#کشاورزی#آفت#گیاهان#نباتاتاخبار دست اول استان ایلام را اینجا بخوانید 👇https://farsnews.ir/provinceilam/showcase
15:01 - 21 مرداد 1405