ماشالاه هنوز قدم از قدم برنداشته حرف از بودجه میزنید. شما لازم نیست باز برای جیب ملت کیسه بدوزید. تنها کار لازم تفکیک زباله است.سطلهای جداگانه برای شیشه، فلز، پلاستیک، کاغذ و زباله ارگانیک خشک و زباله ارگانیک مرطوب. در اینصورت حجم زباله مرطوب که مشکل اصلی محیط زیستی را دارد در حد زیادی کم میشود
دولت باید آغازگر سرمایهگذاری در فناوریهای نوین پسماند باشد
عضو هیأت امنای خانه محیط زیستِ همافزایی انرژی و آب با اشاره به تولید روزانه بیش از دو هزار تُن پسماند در شهر مشهد، تأکید کرد که مدیریت پسماند در ایران دیگر یک «مزیت اختیاری» نیست، بلکه «ضرورتی اجتنابناپذیر» برای بقا و اداره شهرهاست.نجمه رضازاده، مدرس دانشگاه و پژوهشگر ارشد حوزه محیط زیست، با تشریح وضعیت مدیریت پسماند در کشور و شهر مشهد، و نیز موانع توسعه این بخش، خواستار ورود جدی دولت به عرصه سرمایهگذاری اولیه در فناوریهای نوین مدیریت پسماند شد.زباله؛ از «تهدید» تا «طلای کثیف»رضازاده درباره ضرورت مدیریت پسماند گفت:«ما در ایران و بهخصوص در شهری مثل مشهد، عملاً ناگزیر از مدیریت پسماند هستیم. روزانه بیش از دو هزار تن پسماند در مشهد تولید میشود. اگر این حجم از زباله مدیریت نشود، در یک بازه کوتاهمدت، شهر زیر بار زباله دفن میشود؛ بنابراین حتی اگر هیچ مزیت اقتصادی و اجتماعیای هم در کار نباشد، ما مجبور به مدیریت پسماند هستیم.»او با اشاره به اصطلاح «طلای کثیف» برای زباله افزود:«اینکه به زباله میگویند طلای کثیف، بیدلیل نیست. بخش زیادی از مواد اولیه مورد استفاده در بسیاری از صنایع در دل همین پسماندها قرار دارد و با روشهای درست، قابل استحصال است. مزیتهای اقتصادی این حوزه دیگر چیزی نیست که برای کسی پوشیده باشد.»#محیط_زیست #پسماند #مدیریت_پسماند #طلای_کثیف #جامعه #مشهد #دولت #بودجه
مدیریت پسماند؛ از سنتی تا «پستمدرن»
به گفته این پژوهشگر، ابعاد اجتماعی و فرهنگی مدیریت پسماند نیز کاملاً حیاتی است:«اگر مدیریت پسماند جدی گرفته نشود، ما با یک بحران اجتماعی و زیستمحیطی روبهرو میشویم. موضوع فقط این نیست که در انتها با زباله چه کار کنیم؛ مدیریت پسماند از همان لحظه تولید زباله در خانه شروع میشود. اهالی خانواده باید در همان نقطه تولید، آموزش ببینند و در فرآیند جداسازی و کاهش تولید زباله مشارکت کنند.»رضازاده تأکید کرد:«نحوه جمعآوری، نحوه تفکیک، شیوه انتقال و در نهایت چگونگی پردازش و دفع یا بازیافت، همه جزء زنجیره مدیریت پسماند است. اینطور نیست که مدیریت پسماند فقط به مرحله آخر، یعنی تصمیمگیری درباره اینکه با زباله جمعآوریشده چه کنیم، محدود شود.»عضو هیأت امنای خانه محیط زیست خانه همافزایی انرژی و آب، درباره «شرایط مطلوب» در حوزه مدیریت پسماند در کشور گفت:«دنیای امروز و میزان جمعیت، دیگر به روشهای سنتی اجازه پاسخگویی نمیدهد؛ این محدود به مدیریت پسماند نیست. در حوزههایی مثل دامپروری، پرورش مرغ، گاو و گوسفند هم همین است؛ روشهای قدیمی، دیگر جوابگوی این حجم تولید و مصرف نیستند. ما باید در همه این حوزهها، از جمله مدیریت پسماند، از روشهای مدرن و حتی پستمدرن استفاده کنیم.»او افزود:«شرایط مطلوب در مدیریت پسماند، یعنی اینکه ما برای ورود فناوریهای نوین هزینه کنیم، تکنولوژیهای جدید را وارد کنیم و بهروز شویم. این حوزه هم مانند سایر بخشهای علمی و صنعتی از قاعده پیشرفت مستثنی نیست.»
بودجه، مدیریت و بهرهگیری از متخصصان مثلثی الزامی برای بهبود مدیریت پسماند
رضازاده، مهمترین مانع تحقق این شرایط را «اقتصاد» دانست و توضیح داد:«در کشور ما اولین و جدیترین مانع، مسئله بودجه است. اگر بودجه فراهم شود، مرحله بعد، مدیریت درست آن، استفاده از افراد کارشناس و نخبه و برنامهریزی دقیق برای هزینهکرد این منابع است. بدون این سهگانه – بودجه، مدیریت و بهرهگیری از متخصصان – حرکت جدی در این حوزه سخت خواهد بود.»این پژوهشگر ارشد محیط زیست، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت مدیریت پسماند در ایران و شهر مشهد و همچنین تجارب بینالمللی بهویژه در حوزه پسماندهای ویژه، گفت:«از نظر تکنولوژی مدیریت پسماند، ما در ایران از دنیا عقب ماندهایم. شاید حدود ۱۵ تا ۲۰ سال پیش، قبل از اینکه مدیریت پسماند در سطح جهان بهعنوان یک علم تخصصی با فناوریهای خاص شناخته شود، ما همسطح کشورهای پیشرو بودیم؛ اما با توسعه فناوری و ورود دستگاهها و سامانههای مدرن، دنیا جلو رفت و ما جا ماندیم.»او ادامه داد:«در جهان امروز، دستگاههایی مانند زبالهسوزهای پیشرفته یا هاضمهای بزرگ بایوگاز، جزو ابزارهای معمول مدیریت پسماند شهری و صنعتی هستند. ما در ایران نتوانستیم خودمان را با سرعت توسعه این فناوریها هماهنگ کنیم و عقب افتادیم.»رضازاده در عین حال تأکید کرد که وضعیت شهرهای ایران یکسان نیست:«شهرها با هم تفاوت دارند. اگر بخواهم منصفانه بگویم، مشهد در بین شهرهای کشور در حوزه مدیریت پسماند نسبتاً پیشرو است و حتی میتوان برای آن رتبه اول در سطح ایران قائل شد. در برخی حوزهها از تهران و اصفهان جلوتر هستیم. اما باید توجه کنیم که این مقایسه درونکشوری است؛ در مقایسه با استانداردها و فناوریهای روز دنیا، همچنان سیستمهای ما قدیمی محسوب میشوند.»
مدیریت پسماند؛ «علم ناشناخته» و ترس سرمایهگذار
او به سابقه مشهد در این بخش اشاره کرد و گفت:«در مشهد از گذشته، سایتی برای بازیافت زباله ایجاد شد که کمپوست تولید میکرد و بخشی از ارزش افزوده را بازتولید میکرد. مشکل اینجاست که تقریباً در همان سطح باقی مانده و ارتقا و بهروزرسانی جدی نداشته است. حتی این پرسش وجود دارد که همین سایت امروز تا چه حد واقعی و مؤثر کار میکند و تا چه اندازه صرفاً جنبه فرمالیته و نمایشی دارد.»رضازاده در پاسخ به این پرسش که «چه حمایتهایی برای فعال شدن دستگاهها و شرکتهای متولی مدیریت پسماند لازم است؟» گفت:«یکی از چالشهای اصلی این است که مدیریت پسماند در کشور ما هنوز یک «علم ناشناخته» محسوب میشود. همین ناآشنایی باعث میشود سرمایهگذاران جرئت ورود به این حوزه را نداشته باشند.»او توضیح داد:«یا باید یک شخص آکادمیک و متخصص باشد که هم دانش این حوزه را داشته باشد، هم تجربه حضور در خارج از کشور و آشنایی با فناوریهای روز را، و هم سرمایه کافی برای اقدام اولیه؛ مثل کاری که در حوزه بازیافت الکترونیک، همکاران در دانشگاه قزوین انجام دادند. در غیر این صورت، معمولاً کسی حاضر به ریسک ورود به این بازار نمیشود.»این عضو خانه همافزایی انرژی و آب افزود:«در دورههایی که درباره زبالهسوزها با سرمایهگذاران مختلف صحبت میکردیم، علاقه وجود داشت، اما جرئت اقدام نه. چون برایشان روشن نبود شرایط اقتصادی، حقوقی و اجرایی پروژه چگونه خواهد شد. این حوزه مثل آسفالت کردن یک جاده نیست که مسیر و مدل بازگشت سرمایهاش روشن و تکرارشده باشد.»
ضرورت «استارت دولتی» در پروژههای بزرگ پسماند
به گفته او، نوع قراردادهایی که برخی شهرداریها تعریف کردهاند نیز، ریسک را برای سرمایهگذاران بالا نگه میدارد:«مثلاً شهرداری مشهد در مقطعی قراردادهای موسوم به BOT تعریف کرده بود؛ یعنی شهرداری میگفت شما بیایید خودتان سرمایهگذاری کنید، خودتان دستگاه بیاورید، بسازید و بهرهبرداری کنید، و هرچه سود کردید برای خودتان باشد. این مدل، وقتی یک فناوری جاافتاده و اثباتشده وجود دارد، میتواند جذاب باشد؛ اما در شرایطی که هنوز پروژه نمونه موفقی اجرا نشده و کسی خروجی ملموس را ندیده، سرمایهگذار معمولی وارد نمیشود.»رضازاده با تأکید بر نقش دولت در کاهش ریسک سرمایهگذاری در مدیریت پسماند گفت:«به نظر من، دولت باید استارت پروژههای بزرگ را بزند. مثلاً در مورد زبالهسوز در مشهد، دولت باید هزینه اجرای اولین واحد را تأمین کند؛ یعنی سرمایهگذاری اصلی را خودش انجام دهد، یک پیمانکار متخصص آن را اجرا کند و زبالهسوزی راه بیفتد که واقعاً تولید برق و انرژی داشته باشد و خروجیاش قابل مشاهده باشد.»او ادامه داد:«وقتی یک نمونه موفق عملیاتی در مشهد یا هر شهر دیگری شکل بگیرد و مردم و سرمایهگذاران ببینند که این فناوری کار میکند، خروجی دارد، درآمد ایجاد میکند و مشکل زیستمحیطی را هم کاهش میدهد، آنوقت در شهرهای دیگر مثل اصفهان و حتی در خود مشهد برای سایر انواع پسماند، میتوان انتظار ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی را داشت.»
این پژوهشگر ارشد محیط زیست افزود:«در حال حاضر، نوعی تردید دوطرفه وجود دارد؛ سرمایهگذار تردید دارد وارد شود، چون نمونه عملیاتی و چارچوب روشن نمیبیند، و به نظر میرسد حتی خود دولت هم تا حدی مردد است که آیا باید هزینه کند یا خیر. نتیجه این میشود که گاهی طرحهایی در حد کاغذ و قرارداد مطرح میشوند، بدون اینکه عزم جدی برای اجرای کامل آنها وجود داشته باشد.»رضازاده در پایان تأکید کرد:«اگر اولین قدم جدی و عملی، با حمایت و سرمایهگذاری دولت برداشته شود، هم راه برای بخش خصوصی باز میشود، هم این تصور که مدیریت پسماند حوزهای پرریسک و مبهم است، بهتدریج اصلاح میشود. در غیر این صورت، نمیتوان انتظار داشت در حوزهای که هنوز برای اکثر فعالان اقتصادی ناشناخته است، سرمایههای بزرگ بهطور خودجوش وارد شوند.»
08:42 - 23 اردیبهشت 1405
1 التفاعل
36٫5k من المشاهدات