نگاهی به نقش پاکستان و چین در رفع تنشها و جنگ در خاورمیانه
چین و پاکستان ابتکار مشترکی را برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه ارائه کردند که خواستار توقف فوری خصومتها، مذاکرات صلح، حفاظت از تأسیسات غیرنظامی و انرژی، امنیت مسیرهای تجاری و پایبندی به منشور سازمان ملل متحد بود.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در تاشکند، چین و پاکستان ابتکار مشترکی را برای پایان دادن به جنگ در خاورمیانه ارائه کردند که خواستار توقف فوری خصومتها، مذاکرات صلح، حفاظت از تأسیسات غیرنظامی و انرژی، امنیت مسیرهای تجاری و پایبندی به منشور سازمان ملل متحد بود. «اسلامخان غفاروف» کارشناس ازبک با اشاره به این ابتکار چین و پاکستان گفت: بیانیه مشترک چین و پاکستان شامل پنج نکته اصلی بود.وی اظهار داشت: در نکته اول، آنها از طرفین خواستند که فوراً خصومتها را متوقف کنند. محتوای اصلی این ایده مربوط به مسئله نفت است. میتوان فرض کرد که لزوم حفاظت از جریان نفت از ایران به چین و حفظ امنیت آن، اساس این فراخوان بوده است.در نکته دوم، بر لزوم شروع فوری مذاکرات صلح تأکید شده بود. در عین حال، آنها اظهار داشتند که از تمامیت ارضی ایران به عنوان یک یادداشت جداگانه حمایت میکنند. این گفته بیدلیل نیست، زیرا وقتی عملیات نظامی در اطراف ایران آغاز شد، رژیم صهیونیستی از عباراتی مانند «آذریهای آزاد» و «بلوچهای آزاد» استفاده کرد و تلاشهایی برای تحریک احساسات جداییطلبانه در داخل ایران صورت گرفت.
غفاروف ادامه داد: پاکستان و ایران حدود 900 کیلومتر مرز مشترک دارند. این منطقه عمدتاً محل سکونت قوم بلوچ است. برخی از آنها در ایران، برخی در افغانستان و بخش عمدهای در پاکستان زندگی میکنند. اگر جنبشهای جداییطلبانه در میان بلوچها تشدید شود، این وضعیت قطعاً پیامدهایی در خاک پاکستان خواهد داشت. زیرا آنها در اینجا نسبتاً قویتر هستند و برخی از تشکلهای مسلح را دارند.بنابراین، چنین درخواستهایی از سوی رژیم صهیونیستی ممکن است تهدیدی برای تمامیت ارضی پاکستان نیز باشد. بنابراین، بیانیه حمایت از تمامیت ارضی ایران به این نگرانیها مربوط میشود.در بند سوم بر لزوم عدم حمله به تأسیسات غیرنظامی و انرژی تأکید شده بود. یعنی حتی اگر درگیری ادامه یابد، تأکید شد که غیرنظامیان و زیرساختهای راهبردی باید محافظت شوند. در اینجا، به ویژه، منافع اقتصادی چین به وضوح قابل مشاهده است.در بند چهارم موضوع تضمین امنیت مسیرهای تجارت و حملونقل دریایی مطرح شد. یعنی تأکید شد که علیرغم هرگونه تشدید نظامی، مسیرهای تجارت جهانی، به ویژه سیستم حملونقل دریایی بار باید بدون وقفه فعالیت کنند.بیانیه مشترک با بند پنجم به پایان رسید که بر اولویت منشور سازمان ملل متحد تاکید شده است.
این کارشناس خاطرنشان کرد: اگر به نقش و انگیزههای پاکستان در این بیانیه نگاه کنیم، این کشور در تلاش است تا خود را به عنوان یک میانجی بالقوه در زمینه این درگیری معرفی کند. از یک سو، آمریکا پاکستان را به عنوان متحد اصلی خارج از ناتو میبیند. این جایگاه به ویژه در دوران «دونالد ترامپ» تقویت شده است. سفرهای «شهباز شریف» نخستوزیر پاکستان و «عاصم منیر» فرمانده ارتش به آمریکا نیز روابط دوجانبه را تقویت کرده است. از سوی دیگر، پاکستان نیز روابط همکاری نزدیکی با ایران دارد. به ویژه، ایران در مورد مسئله کشمیر از پاکستان حمایت میکند. در عوض، پاکستان در مورد مسئله فلسطین موضع مشترکی با جهان اسلام دارد، اما رژیم صهیونیستی را به عنوان یک کشور به رسمیت نشناخته است. وی همچنین گفت: در این راستا، پاکستان این فرصت را دارد که به عنوان یکی از معدود کشورهایی که همزمان با دو طرف مخالف رابطه دارد، میانجیگری کند. این امر با تمایل به تقویت جایگاه خود به عنوان یک «قدرت میانه» در روابط بینالملل توضیح داده میشود.غفاروف افزود: با این حال، در اینجا یک پارادوکس وجود دارد، یعنی خود پاکستان یکی از کشورهایی است که به یک میانجی نیاز دارد. به عنوان مثال، سال گذشته هنگامی که تنشهایی بین هند و کشمیر به وجود آمد، «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران سعی کرد بین دهلی و اسلام آباد میانجیگری کند. همچنین، در درگیری افغانستان و پاکستان کشورهایی مانند قطر یا ترکیه به عنوان میانجی ظاهر میشوند. بنابراین، وضعیتی در حال ظهور است که در آن میانجی نیز به یک میانجی نیاز دارد.
وی یادآوری کرد: این بیانیه پاکستان میتواند تا حدودی یک سیگنال سیاسی نیز باشد. یعنی خود را به عنوان یک قدرت منطقهای نشان میدهد و نشان میدهد که آماده فشار یا تهدیدهای احتمالی است.این از یک سو با هدف محافظت از خود و از سوی دیگر با هدف افزایش جایگاه خود در عرصه بینالمللی است.ترکیه نیز پیشتر موضع مشابهی را مطرح کرده بود. به ویژه، مقامات این کشور احتمال افزایش قدرت راهبردی کشور از جمله توسعه پتانسیل هستهای را رد نکردند. این کارشناس اظهار داشت: اگر در مورد موضع چین حرف بزنیم، این کشور مدت زیادی سکوت کرد و سرانجام بر اساس منافع خود، بیانیهای محتاطانه صادر کرد.این بیانیه همچنین میتواند به عنوان یک سیگنال دیپلماتیک مهم در آستانه سفر «دونالد ترامپ» به پکن که قرار است در ماههای آینده انجام شود، تلقی شود که ممکن است که چین از طریق این پنج نکته خواستههای اصلی خودرا در مذاکرات از پیش تعیین کرده باشد.
10:32 - 19 فروردین 1405