درگذشت «عمار القاسمی»؛ صدای ماندگار موسیقی متعهد تونس
تونس با یکی از چهرههای شاخص و تأثیرگذار موسیقی خود وداع کرد. «عمار القاسمی»، نوازنده برجسته نی و از بنیانگذاران گروه مشهور «الحمائم البیض» (کبوتران سپید)، درگذشت. او هنرمندی بود که رابطهاش با ساز را فراتر از هنر میدانست و همواره میگفت: «من با نی نفس میکشم.»
عمار القاسمی تنها یک نوازنده ساده نبود؛ او بخشی از نسلی به شمار میرفت که معتقد بودند هنر باید موضعی در برابر جهان داشته باشد. او در سال ۱۹۸۰ به همراه دیگر هنرمندان، گروه «الحمائم البیض» را تأسیس کرد. در آن دوران، فضای فرهنگی و دانشگاهی تونس به دنبال موسیقیای بود که فراتر از سرگرمی، بخشی از گفتمان فکری و اجتماعی باشد. این گروه توانست سبکی نو خلق کند که ترکیبی از شعر، تئاتر و موسیقی بود و با زبان مردم کوچه و بازار و دردهای طبقات فرودست سخن میگفت.نی، ابزاری برای فریاد انسانیتآثاری همچون «الشیخ الصغیر»، «لذة القلق» و «صرخة عطش» در حافظه جمعی مردم تونس حک شدهاند. برای القاسمی، نی تنها یک ساز نبود، بلکه راهی برای بیان شکنندگی و رنجهای انسان بود. در اجراهای او، صدای نی چنان با کلام و ریتم گره میخورد که مخاطب احساس میکرد در حال شنیدن «سرود زندگی» یا یک نوستالژی جمعی برای جهانی عادلانهتر است.لقب «معلم کودکان» و وفاداری به هنر جمعیالقاسمی در محافل هنری به «معلم کودکان» (معلم الصبیان) شهرت داشت؛ لقبی که هم نشاندهنده نزدیکی او به نسلهای جوان بود و هم روحیه فروتنانه او را نشان میداد. او سازهایش را با دستان خودش میساخت و موسیقی را یک «حرفه معنوی» میدانست. در حالی که موسیقی عربی به تدریج به سمت فردگرایی و مصرفگرایی سریع حرکت میکرد، او تا آخرین لحظه به ایده «هنر جمعی» و رسالت اجتماعی هنرمند وفادار ماند.
خاموشی یک نسلدرگذشت القاسمی بار دیگر این پرسش را در محافل فرهنگی جهان عرب زنده کرد که سرنوشت «موسیقی متعهد» چه خواهد شد؟ گروههایی مانند «الحمائم البیض» در دهههای ۷۰ و ۸۰ میلادی بخشی از یک جنبش بزرگ بودند که به قدرت تغییردهنده هنر ایمان داشتند. با رفتن او، تونس نه فقط یک نوازنده، بلکه بخشی از خاطرات دورانی را از دست داد که در آن موسیقی با مفاهیمی چون آزادی، عدالت و رؤیاهای بزرگ گره خورده بود. هرچند او دیگر در میان ما نیست، اما صدای نی او به عنوان یادگاری از دوران خلوص و صمیمیت در موسیقی، ماندگار خواهد بود.
20:41 - 7 خرداد 1405
48٫5k بازدید
