بحران ریاضی در تونس؛ سقوط «دروازه طلایی» نخبگان در عصر هوش مصنوعی
در حالی که جهان به سمت اقتصاد دانشبنیان، هوش مصنوعی و امنیت سایبری حرکت میکند، تونس با پدیدهای نگرانکننده روبروست: رویگردانی گسترده دانشآموزان از رشته ریاضی. این رشته که تا دو دهه پیش «دروازه طلایی» نخبگان و ضامن پیشرفت علمی تونس بود، اکنون با کاهشی بیسابقه مواجه شده که آینده فناوری و مهندسی این کشور را به شدت تهدید میکند.
طبق دادههای وزارت آموزش و پرورش تونس، داوطلبان رشته ریاضی در آزمون بکالوریا (دیپلم) امسال تنها ۵ درصد از کل شرکتکنندگان را تشکیل میدهند. این در حالی است که ۲۵ سال پیش، بیش از ۲۲ درصد دانشآموزان در این رشته تحصیل میکردند. در مقابل، رشته اقتصاد با جذب بیش از ۳۰ درصد داوطلبان، به محبوبترین انتخاب تبدیل شده است. این تغییر مسیر معنادار نشاندهنده ترجیح دانشآموزان برای انتخاب مسیرهای تحصیلی سادهتر با تضمین موفقیت بالاتر است.تبعیض علیه نخبگان و کمبود معلمسلیم قاسم، رئیس انجمن کیفیت آموزش تونس، معتقد است که سیاستهای آموزشی، جذابیت رشته ریاضی را از بین برده است. او میگوید: «ریاضیدانان جوان تونس قربانی نوعی تبعیض شدهاند؛ از یک سو آزمونهای نهایی این رشته به طرز دشواری طراحی میشود و از سوی دیگر، سهمیه صندلیهای دانشگاهی در رشتههای برتر برای فارغالتحصیلان ریاضی کاهش یافته است.» علاوه بر این، سیستم آموزشی با کمبود حاد دبیر ریاضی مواجه شده، تا جایی که مدارس ناچار شدهاند از معلمان فیزیک برای تدریس ریاضی استفاده کنند؛ اقدامی که به کیفیت آموزشی هر دو درس آسیب جدی وارد میکند.
هشدار نسبت به فقر استعداد در بازار فناوریکارشناسان هشدار میدهند که ریشه این مشکل به دوران ابتدایی بازمیگردد؛ جایی که ریاضی به جای «لذت کشف»، با «ترس و فشار» به کودکان آموزش داده میشود. معز خذر، استاد دانشگاه، تأکید میکند که کاهش نخبگان ریاضی به معنای کاهش مهندسان توانمند در آینده است. این وضعیت، قدرت رقابت اقتصاد تونس را در حوزههای استراتژیک مانند برنامهنویسی و تحلیل دادهها تضعیف میکند؛ آن هم در شرایطی که تونس با موج گسترده مهاجرت مهندسان خود به اروپا و کانادا روبروست.بدون اصلاحات عمیق در ساختار آموزشی و ایجاد انگیزههای مالی و شغلی، تونس در آستانه از دست دادن سرمایه انسانی متخصص خود در بازار پرشتاب فناوریهای نوین جهانی است.
20:21 - 21 May 2026
9900 Views