قبة الهواء؛ نگین سپید مدیترانه و قصری که برای لبخند یک ملکه بنا شد
در حاشیه نیلگون سواحل «المرسی» در شمال تونس، بنایی با گنبدهای سپید و معماری خیره‌کننده قد برافراشته است که بیش از یک اثر تاریخی، نمادی از یک داستان عاشقانه سلطنتی در قرن نوزدهم محسوب می‌شود. قصر «قبة الهواء» (گنبد باد)، که روزگاری خلوتگاه اختصاصی ملکه تونس بود، امروز به عنوان یکی از برجسته‌ترین نمادهای معماری اندلسی-تونسی، روایتگر پیوند هنر، قدرت و عاطفه در تاریخ این کشور است.
داستان این قصر به دوران حکومت «علی‌بای سوم»، یکی از قدرتمندترین حاکمان خاندان حسینی در تونس بازمی‌گردد. او که به هنر و معماری علاقه وافری داشت، تصمیم گرفت بنایی بی‌نظیر را در لبه صخره‌های ساحلی المرسی بنا کند. اما انگیزه او تنها ساخت یک بنای حکومتی نبود؛ او این قصر را به عنوان هدیه‌ای ویژه برای همسر محبوبش، «ملکه جنینه» (Lalla Genina) ساخت. در آن زمان، حضور زنان در فضاهای عمومی با محدودیت‌های سختی همراه بود و ملکه نمی‌توانست به راحتی از زیبایی‌های دریا بهره‌مند شود. علی‌بای با ساخت «قبة الهواء»، فضایی را طراحی کرد که ملکه بتواند بدون آنکه دیده شود، از نسیم دریا لذت برده و در آب‌های ساحلی که مستقیماً به طبقه زیرین قصر راه داشت، شنا کند.معماری؛ رقص باد و نورنام «قبة الهواء» به خوبی بیانگر هویت معماری این بناست. معماران آن زمان با بهره‌گیری از سبک اندلسی و تونسی، تالارهایی را طراحی کردند که با استفاده از گنبدهای بلند و ایوان‌های باز، جریان مداوم هوای خنک دریا را در تمام فصول سال به داخل هدایت می‌کرد. کاشی‌کاری‌های ظریف (زلیج) با رنگ‌های فیروزه‌ای و لاجوردی، در کنار گچ‌بری‌های هنرمندانه، این قصر را به موزه‌ای از هنرهای دستی تونس تبدیل کرده است. ویژگی منحصر‌به‌فرد این قصر، پلکان اختصاصی آن بود که مستقیماً به دریا می‌رسید و به ملکه اجازه می‌داد از اتاق‌های خود به درون آب‌های مدیترانه قدم بگذارد؛ تجربه‌ای از آزادی و آرامش که در آن دوران برای یک زن سلطنتی، فراتر از تصور بود.
از قصر سلطنتی تا نماد گردشگریبا پایان دوران سلطنت و ملی شدن بسیاری از ابنیه تاریخی در تونس، قبة الهواء نیز تغییر کاربری داد. این بنا برای سال‌ها به عنوان یکی از مجلل‌ترین رستوران‌ها و کافه‌های تونس فعالیت کرد و پذیرای شخصیت‌های برجسته بین‌المللی بود. اگرچه امروز کاربری آن تغییر یافته، اما همچنان به عنوان یک میراث ملی ملی ثبت شده و تحت حفاظت است.امروز، گردشگرانی که به منطقه المرسی سفر می‌کنند، در کنار تماشای غروب خورشید، دقایقی را به تماشای دیوارهای سپید این قصر می‌گذرانند؛ دیوارهایی که پس از گذشت بیش از یک قرن، هنوز بوی عشق علی‌بای و نجوای نسیمی را که ملکه جنینه در انتظارش بود، در خود جای داده‌اند. قبة الهواء تنها یک ساختمان نیست، بلکه سندی از احترام به حریم خصوصی و هنر زندگی در تونس قدیم است.
16:58 - 30 اردیبهشت 1405
24٫4 هزار بازدید