تونس میان فشار مهاجرت و سیاستهای مرزی اروپا
یک پژوهشگر حوزه مهاجرت میگوید تونس بهدلیل سیاستهای اتحادیه اروپا در مهار مهاجرت، در عمل به محل توقف و سرگردانی مهاجران آفریقای جنوب صحرا تبدیل شده است؛ در حالی که روایت «تهدید ترکیب جمعیتی» بیشتر از آنکه بر دادههای واقعی استوار باشد، از گفتمانهای ضد مهاجر در اروپا الهام گرفته است.
منیر حسن، پژوهشگر سیاستهای مهاجرت، تأکید میکند که اتحادیه اروپا با سیاستهای موسوم به «صادرات مرزها»، فشار کنترل مهاجرت را به کشورهایی مانند تونس منتقل کرده و همین مسئله این کشور را در موقعیتی پیچیده قرار داده است. به گفته او، روایتی که مهاجران آفریقای جنوب صحرا را تهدیدی برای بافت جمعیتی تونس معرفی میکند، از ادبیات جریان راست در اروپا وارد فضای سیاسی و اجتماعی تونس شده است.او میگوید تغییر ساختار جمعیتی هر جامعه فرآیندی بسیار بلندمدت است و در بازههای کوتاهمدت رخ نمیدهد. از این رو، ادعاهایی درباره افزایش چشمگیر زاد و ولد در میان مهاجران را نادرست میداند و میگوید واقعیت زندگی این افراد بیشتر با شکنندگی، بیثباتی و نیازهای انسانی تعریف میشود تا تهدید دموگرافیک. به باور او، برخورد با این موضوع باید انسانی و مبتنی بر حمایت باشد، نه بر پایه تحریک و نفرتپراکنی.این پژوهشگر همچنین هشدار میدهد که نباید تنها مهاجران آفریقایی را بهعنوان عامل تغییرات جمعیتی دید، در حالی که شمار مهاجران اروپاییِ ساکن تونس نیز قابل توجه است. او میپرسد چرا درباره این گروه، نگرانی مشابهی درباره «تهدید دموگرافیک» مطرح نمیشود و تأکید میکند که تکرار چنین روایتهایی میتواند به عادیسازی گفتمان نژادپرستانه در جامعه بینجامد.در سطح سیاسی نیز تونس و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۳ توافقی امضا کردند که بر اساس آن، در برابر دریافت ۱۰۵ میلیون یورو کمک مالی، تونس موظف به جلوگیری از عبور مهاجران غیرقانونی به سوی سواحل اروپا شد. همزمان، قیس سعید، رئیسجمهور تونس، خواستار بازنگری در شراکت با اتحادیه اروپا و برقراری رابطهای «متوازنتر و عادلانهتر» شده است.
در مجموع، این گزارش نشان میدهد بحران مهاجرت در تونس تنها یک مسئله انسانی نیست، بلکه به میدان رقابت سیاستهای مرزی اروپا، تنشهای داخلی تونس و نگرانیهای دموگرافیک تبدیل شده است.
19:49 - 18 مه 2026