ارزش گرده‌افشانی ۹۰ برابر تولید عسل است

رئیس پژوهشکده زنبور عسل مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور با تشریح نقش اقتصادی و زیست‌محیطی زنبور عسل در کشاورزی، گفت: ارزش خدمات این حشره در افزایش تولید محصولات کشاورزی ایران، حدود ۹۰ برابر ارزش فرآورده‌های مستقیم زنبورداری است؛ ظرفیتی راهبردی که با وجود جایگاه بالای ایران در تولید عسل، همچنان نیازمند توجه به استانداردسازی، سلامت کلونی‌ها و توسعه بازارهای صادراتی است.
به گزارش خبرگزاری فارس از کرج، وقتی صحبت از صنعت زنبورداری به میان می‌آید، نخستین تصویری که در ذهن شکل می‌گیرد، کندوهای عسل و فرآورده‌های حاصل از فعالیت زنبور است؛ اما اهمیت واقعی این صنعت بسیار فراتر از تولید عسل، موم و سایر محصولات زنبورداری است. زنبور عسل با گرده‌افشانی گیاهان و محصولات کشاورزی، نقشی تعیین‌کننده در افزایش تولید، حفظ تنوع زیستی و پایداری امنیت غذایی ایفا می‌کند؛ نقشی که ارزش اقتصادی آن چندین برابر درآمد مستقیم این صنعت برآورد می‌شود.غلامحسین طهماسبی، رئیس پژوهشکده زنبور عسل مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور، در نشست خبری چهارمین کنگره بین‌المللی و دوازدهمین کنگره ملی زنبور عسل ایران که قرار است چهارم و پنجم آذرماه در این مؤسسه برگزار شود، با اشاره به اهمیت راهبردی زنبور عسل در چرخه تولید محصولات کشاورزی اظهار کرد: نباید این حشره را صرفاً از منظر تولید عسل مورد ارزیابی قرار داد؛ چراکه خدمات آن در گرده‌افشانی و افزایش تولیدات کشاورزی، ارزش اقتصادی بسیار بیشتری نسبت به محصولات مستقیم زنبورداری دارد.وی با بیان اینکه مطالعات انجام‌شده در برخی کشورهای جهان، ارزش خدمات گرده‌افشانی زنبور عسل را بیش از ۱۴۰ برابر ارزش فرآورده‌های مستقیم آن نشان می‌دهد، افزود: بررسی‌های صورت‌گرفته در ایران نیز حاکی از آن است که ارزش اقتصادی فعالیت زنبور عسل در افزایش تولیدات کشاورزی حدود ۹۰ برابر ارزش محصولات مستقیم این صنعت است.این آمار نشان می‌دهد زنبورداری صرفاً یک فعالیت اقتصادی مستقل نیست، بلکه بخشی از زیرساخت تولید در بخش کشاورزی محسوب می‌شود و هرگونه آسیب به جمعیت زنبورها می‌تواند پیامدهایی فراتر از کاهش تولید عسل داشته باشد.
ایران در جمع پنج کشور برتر جهان در صنعت زنبورداریرئیس پژوهشکده زنبور عسل مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور در ادامه با اشاره به ظرفیت تولیدی ایران گفت: براساس آخرین آمار منتشرشده از سوی وزارت جهاد کشاورزی، میزان تولید سالانه عسل در کشور از ۱۲۷ هزار تن فراتر رفته و تعداد کندوهای زنبور عسل نیز به بیش از ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار کندو رسیده است.طهماسبی با استناد به آمارهای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) اظهار کرد: ایران از نظر تعداد کلونی‌های زنبور عسل و میزان تولید عسل در میان پنج کشور نخست جهان قرار دارد و صنعت زنبورداری کشور طی دهه‌های گذشته از نظر تعداد کلونی‌ها توسعه قابل‌توجهی داشته است.وی با مقایسه وضعیت این صنعت پیش و پس از انقلاب اسلامی افزود: تعداد کلونی‌های زنبور عسل کشور از حدود ۸۵۰ هزار کلونی در سال‌های پیش از انقلاب به بیش از ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار کلونی در شرایط کنونی افزایش یافته است.با این حال، توسعه کمی این صنعت به معنای برطرف شدن تمام چالش‌های آن نیست. طهماسبی با اشاره به کاهش نسبی تعداد کلونی‌ها طی یکی دو سال اخیر خاطرنشان کرد: آمارهای سال گذشته نیز از کاهش تعداد کلونی‌ها نسبت به سال‌های قبل حکایت دارد و ضروری است در کنار توسعه کمی، موضوعاتی همچون ارتقای کیفیت تولید، سلامت کلونی‌ها و استانداردسازی فرآورده‌های زنبورداری با جدیت بیشتری دنبال شود.مصرف عسل در ایران چند برابر میانگین جهانی است
وی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت مصرف عسل در کشور اشاره کرد و گفت: سرانه مصرف عسل در ایران بیش از یک‌هزار و ۳۰۰ گرم است، در حالی که متوسط مصرف جهانی این محصول حدود ۲۶۰ تا ۲۷۰ گرم برآورد می‌شود.رئیس پژوهشکده زنبور عسل مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور افزود: سرانه مصرف عسل در کشورهای توسعه‌یافته نیز بیش از یک‌هزار گرم است و ایران از نظر میزان مصرف این محصول در وضعیت مطلوبی قرار دارد.این اختلاف آماری از یک سو نشان‌دهنده ظرفیت بازار داخلی برای عرضه محصولات زنبورداری است و از سوی دیگر، ضرورت توجه به کیفیت، سلامت و اصالت عسل عرضه‌شده به مصرف‌کنندگان را برجسته می‌کند.طهماسبی با اشاره به ظرفیت‌های صادراتی صنعت زنبورداری کشور اظهار کرد: در دهه‌های گذشته صادرات سالانه عسل ایران در مقاطعی به حدود پنج‌هزار تن می‌رسید، اما این میزان در سال‌های اخیر کاهش یافته و در سال‌های مختلف بین یک‌هزار و ۵۰۰ تا یک‌هزار و ۷۰۰ تن در نوسان بوده است.وی یکی از موضوعات مهم در توسعه بازار عسل را ضرورت تعیین ضوابط کیفی و نظارت مؤثر بر محصولات عرضه‌شده دانست و گفت: طی سال‌های گذشته موضوع اجباری شدن استاندارد عسل در کشور پیگیری شد و این طرح تا مراحل پایانی پیش رفت، اما در نهایت به تصویب و اجرا نرسید.رئیس پژوهشکده زنبور عسل تأکید کرد: اجباری شدن استاندارد عسل می‌تواند امکان نظارت دقیق‌تر بر محصولات موجود در بازار و برخورد با فرآورده‌های غیراستاندارد را فراهم کند.به گفته وی، اجرای چنین سازوکاری از یک طرف به تولیدکنندگان واقعی کمک می‌کند محصولات خود را بر اساس معیارهای مشخص عرضه کنند و از طرف دیگر، اعتماد مصرف‌کنندگان به کیفیت و اصالت عسل افزایش می‌یابد.
طهماسبی با اشاره به ضرورت تقویت جایگاه عسل ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی، پایش باقی‌مانده سموم در محصولات کشاورزی، کنترل کیفیت عسل، استانداردسازی فرآیند تولید، بهبود بسته‌بندی و ایجاد برندهای معتبر را از الزامات توسعه صادرات این محصول برشمرد.تغییرات اقلیمی؛ تهدیدی برای سلامت و پایداری زنبورستان‌هارئیس پژوهشکده زنبور عسل مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور در بخش دیگری از این نشست به تأثیر تغییرات اقلیمی بر فعالیت زنبورداران اشاره کرد و گفت: زنبور عسل به دلیل وابستگی مستقیم به شرایط محیطی، در مقایسه با بسیاری از فعالیت‌های کشاورزی به تغییرات آب‌وهوایی حساسیت بیشتری دارد.وی با بیان اینکه تغییر دما و الگوی بارش می‌تواند بر چرخه فعالیت زنبورها و میزان تولید عسل اثر بگذارد، افزود: زنبور عسل موجودی خونسرد است و در دمای کمتر از هشت درجه سانتی‌گراد فعالیت آن متوقف می‌شود؛ بنابراین تغییرات ناگهانی دما ضرورت مدیریت دقیق‌تر تغذیه، مراقبت از کلونی‌ها و کنترل آفات و بیماری‌ها را افزایش می‌دهد.
طهماسبی همچنین با اشاره به پیامدهای تغییر الگوی بارش اظهار کرد: افزایش بارندگی در برخی مناطق می‌تواند زمینه بروز سیلاب، آسیب به کندوها و افزایش رطوبت نسبی هوا را فراهم کند؛ شرایطی که در گسترش برخی بیماری‌های زنبور عسل نیز تأثیرگذار است.وی بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های مدیریت زنبورستان‌ها متناسب با شرایط اقلیمی جدید تأکید کرد.امنیت غذایی بدون حفاظت از زنبور عسل پایدار نمی‌ماندبه گزارش فارس، آمارهای ارائه‌شده از وضعیت زنبورداری کشور، از جایگاه قابل‌توجه ایران در تولید عسل و تعداد کلونی‌ها حکایت دارد، اما کاهش اخیر تعداد کلونی‌ها، افت صادرات نسبت به دوره‌های گذشته و اجرایی نشدن استاندارد اجباری عسل نشان می‌دهد توسعه این صنعت با چالش‌هایی جدی روبه‌رو است.از سوی دیگر، ارزش ۹۰ برابری خدمات زنبور عسل در افزایش تولیدات کشاورزی نسبت به محصولات مستقیم آن، ضرورت تغییر نگاه به این صنعت را دوچندان می‌کند؛ به این معنا که حمایت از زنبورداران تنها حمایت از تولیدکنندگان عسل نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای حفظ ظرفیت تولید کشاورزی و تقویت امنیت غذایی کشور محسوب می‌شود.در چنین شرایطی، حفاظت از سلامت کلونی‌ها، مقابله با آثار تغییرات اقلیمی، کاهش مواجهه زنبورها با سموم کشاورزی، ارتقای استانداردهای تولید و تقویت زنجیره صادرات باید در کنار افزایش تولید مورد توجه قرار گیرد؛ چراکه ارزش واقعی زنبور عسل نه فقط در محصولی است که از کندو برداشت می‌شود، بلکه در نقشی است که برای تداوم حیات و تولید در بخش کشاورزی ایفا می‌کند.
18:01 - 26 آبان 1405
اقتصاد
استان ها
البرز

1 بازنشر
6220 بازدید