منابع انرژی ایران سوپاپ اطمینان تاجیکها در شرایط کمبود و اضطرار
تصمیم روسیه برای ممنوعیت صادرات سوخت جت تا 30 نوامبر 2026، بار دیگر موضوع وابستگی کشورهای آسیای مرکزی به بازار انرژی این کشور را در کانون توجه قرار داده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه، روسیه صادرات سوخت جت (نفت سفید هواپیما) را تا پایان نوامبر سال 2026 متوقف کرده است. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که تاجیکستان بخش عمده نیاز خود به فرآوردههای نفتی را از روسیه تأمین میکند و هرگونه محدودیت صادراتی از سوی مسکو میتواند پیامدهایی برای بازار داخلی این کشور به همراه داشته باشد.وابستگی بالای تاجیکستان به فرآوردههای نفتی روسیهآمارهای رسمی نشان میدهد تاجیکستان در سال 2025 بیش از یک میلیون و 200 هزار تن فرآوردههای نفتی و گاز مایع از روسیه وارد کرده که نسبت به سال قبل حدود 17.5 درصد افزایش داشته است.در مجموع، 84 درصد کل واردات فرآوردههای نفتی تاجیکستان از روسیه تأمین میشود.این همکاری طی سالهای گذشته مزایای اقتصادی قابل توجهی برای دوشنبه داشته است. بر اساس توافق بیندولتی امضا شده میان دو کشور در سال 2013، تاجیکستان بخش مهمی از سوخت مورد نیاز خود را بدون پرداخت عوارض صادراتی از روسیه وارد میکند.با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده است که در مواقع کمبود یا نوسان در بازار داخلی روسیه، محدودیتهای صادراتی میتواند به سرعت اعمال شود.روسیه پیش از این نیز چندین بار صادرات بنزین و سوخت دیزل را محدود کرده بود و اکنون برای نخستین بار صادرات سوخت جت را نیز متوقف کرده است.پیامدهای احتمالی برای اقتصاد تاجیکستانکارشناسان معتقدند در کوتاهمدت احتمال بروز بحران در بازار سوخت تاجیکستان پایین است، زیرا ذخایر موجود و محمولههای وارداتی تحت توافقهای دولتی میتواند نیاز فعلی کشور را پوشش دهد.
با این حال، در میانمدت افزایش هزینه تأمین سوخت جت میتواند به رشد قیمت بلیت هواپیما، افزایش هزینههای حملونقل هوایی و در نهایت بالا رفتن هزینه برخی کالاها و خدمات منجر شود.اهمیت این مسئله برای تاجیکستان از آن جهت بیشتر است که حملونقل هوایی نقش مهمی در جابهجایی نیروی کار مهاجر و توسعه روابط اقتصادی این کشور با سایر کشورها ایفا میکند. از این رو، هرگونه اختلال در بازار سوخت جت میتواند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر زندگی هزاران شهروند و فعال اقتصادی اثرگذار باشد.ضرورت تنوعبخشی به منابع انرژیهمزمان با افزایش نوسانات در بازارهای جهانی انرژی، بسیاری از کشورها در تلاش هستند وابستگی خود به یک تأمینکننده یا یک مسیر مشخص واردات را کاهش دهند.کارشناسان معتقدند تنوعبخشی به منابع تأمین انرژی، یکی از مهمترین راهکارها برای افزایش تابآوری اقتصادی در برابر شوکهای خارجی است.در این چارچوب، تاجیکستان نیز به دنبال گسترش همکاری با شرکای جدید و استفاده از ظرفیت کشورهای منطقه برای تأمین پایدار نیازهای انرژی خود است.ایران؛ شرکی بالقوه برای تامین امنیت انرژی تاجیکستان در این میان، همکاریهای انرژی میان تاجیکستان و جمهوری اسلامی ایران اهمیت بیشتری پیدا کرده است. دو کشور طی سالهای اخیر تلاش کردهاند دامنه همکاریهای اقتصادی خود را گسترش دهند و بخش انرژی یکی از مهمترین محورهای این همکاریها به شمار میرود.در سپتامبر 2024، دیدار میان «دلیر جمعه»، وزیر انرژی و منابع آب تاجیکستان و «محسن پاکنژاد»، وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران، زمینه بررسی راههای توسعه همکاری در بخش نفت و گاز را فراهم کرد.
در این مذاکرات، موضوعاتی از جمله جذب سرمایهگذاری، تأمین نفت خام با شرایط ترجیحی و تبادل تجربیات فنی و تخصصی مورد بحث قرار گرفت.کارشناسان، تنوعبخشی به منابع تأمین انرژی، امکان واردات نفت خام برای فرآوری داخلی، جذب سرمایه و فناوریهای نفتی و همچنین کاهش هزینههای تأمین سوخت در آینده را از مهمترین مزایای گسترش همکاریهای انرژی میان تاجیکستان و ایران میدانند.در این میان، پروژه احداث پالایشگاه نفت در منطقه آزاد اقتصادی «دنغره» نیز بهعنوان یکی از طرحهای راهبردی برای تقویت امنیت انرژی تاجیکستان مورد توجه قرار دارد.اگرچه تصمیم روسیه برای توقف صادرات سوخت جت در کوتاهمدت تهدیدی جدی برای بازار انرژی تاجیکستان محسوب نمیشود، اما بار دیگر ضرورت کاهش وابستگی به یک منبع تأمین را آشکار کرده است.در چنین شرایطی، توسعه همکاریهای انرژی با شرکای منطقهای از جمله جمهوری اسلامی ایران، میتواند ضمن تقویت امنیت انرژی تاجیکستان، زمینهساز جذب سرمایه، توسعه زیرساختهای پالایشی و افزایش تابآوری اقتصادی این کشور در برابر تحولات بازارهای جهانی باشد.
11:29 - 28 خرداد 1405
1 إعادة النشر
29٫9k من المشاهدات