مردمان ایرانی تبار ن مردمان فارسی زبان !! لطفا از واژگان درست استفاده کنید ، شب یلدا توسط کردها ، اذری ها ، بلوچ ها و ... هم جشن گرفته میشه و ریشه در فرهنگ شان دارد
«شب چله» و طعم امید و زندگی در سرزمین تاجیکها
«شب یلدا» یا «شب چله» از کهنترین آیینهای فرهنگی مردمان فارسیزبان از جمله تاجیکها است که ریشههای آن به باورها و سنتهای باستانی بازمیگردد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در دوشنبه، آیین شب یلدا یا «شب چله» در گذشته در میان تاجیکها جایگاه ویژهای داشته و امروزه نیز در چارچوب سیاست احیای میراث فرهنگی، مورد توجه قرار گرفته است.بر اساس منابع تاریخی و روایتهای مردمشناسان، تاجیکها در گذشته با فرا رسیدن طولانیترین شب سال، یعنی شب یلدا، گردِ اجاق جمع میشدند، شمع میافروختند و با گردآوردن نور در فضای خانه میکوشیدند بر تاریکی غلبه کنند. باور عمومی بر این بود که ماندن در محیط روشن در این شب، نمادی از پیروزی نور، خیر و زندگی بر ظلمت و شر است.چله بزرگ و چله کوچک در تقویم مردمیاین جشن که «چله» نیز نامیده میشود، آغازگر شمارش «چله بزرگ» (چله کلان) است؛ دورهای چهلروزه که از اواخر دسامبر آغاز شده و تا اوایل فوریه ادامه مییابد. بر پایه تقویم سنتی ساکنان مناطقی مانند «کولاب»، «رشت»، «درواز» و «بدخشان»، چله بزرگ از سپیدهدم پس از شب یلدا آغاز میشود.پس از آن، «چله کوچک» (چله خرد) به مدت ۲۰ روز فرا میرسد که سردترین روزهای زمستان به شمار میرود و تقریباً از ۳۰ ژانویه آغاز میشود. همزمان با این دوره، جشن باستانی «سده» برگزار میشود؛ جشنی که یادآور باقیماندن ۵۰ روز و ۵۰ شب تا نوروز است و بنا بر باور برخی پژوهشگران، نام آن از واژه «صد» (سده) گرفته شده است.شب یلدا؛ جشن پایان برداشت و آمادگی برای زمستانبرخی پژوهشگران معتقدند که شب یلدا افزون بر جنبههای اسطورهای، کارکردی عملی نیز داشته است. این شب همزمان با پایان برداشت محصولات کشاورزی بوده و بهنوعی جشن شکرگزاری و آغاز دوره استراحت پس از کار سنگین کشاورزی نیز به شمار میآمده است.
خوراکیهای شب یلدا در تاجیکستان شامل میوههای تازه و خشکبار بوده که نشاندهنده توجه جدی کشاورزان به ذخیره آذوقه برای زمستانی طولانی است؛ فصلی که در آن، طبیعت بخشندگی کمتری دارد. در سفره شب چله، انار، هندوانه و خربزه جایگاهی ویژه داشتهاند و باور بر این بوده که این میوهها سلامت و برکت به همراه میآورند.برخی سالمندان یادآوری میکنند که خانوادهها هندوانه را بهطور ویژه برای شب یلدا نگه میداشتند تا در شبهای طولانی زمستان، هنگام گردهمایی خانوادگی از آن تناول کنند. به گفته تاریخپژوهان، هر یک از این میوهها نماد خاصی داشتهاند؛ هندوانه و خربزه یادآور گرمای تابستان و انار نماد تداوم نسل و باروری بوده است.حلوا هم از خوراکیهای اصلی این شب دانسته میشود، چرا که مقوی و گرمابخش است.پیوند با آیین مهر و تولد خورشیددر گذشته، با فرارسیدن شب یلدا، سفرهای نمادین پهن میشد که یادآور آیین مهر و زایش دوباره خورشید بود. پس از صرف غذای اصلی، در نیمهشب هندوانه را به دو نیم مساوی تقسیم میکردند؛ نمادی از خورشید، با شکلی گرد و رنگی سرخ.هرچند خوردن هندوانه در سرمای زمستان چندان خوشایند نبود اما از سر احترام به سنتهای کهن انجام میشد چرا که باور داشتند در همین لحظه، یعنی نیمهشب میلاد خورشید اتفاق میافتد.جایگاه شب یلدا در تاجیکستان امروزامروزه سنت برگزاری شب یلدا همچنان در میان بخشی از مردم تاجیکستان، بهویژه قشر فرهیخته و دانشگاهی، حفظ شده است.
این شب غالباً در فضای خانوادگی برگزار میشود تا اعضای خانواده در کنار یکدیگر، کوتاهی روز و درازی شب را با گفتوگو و همدلی سپری کنند.در سالهای اخیر، برگزاری شب یلدا در میان دوستان و همکاران نیز رواج یافته و رسانهها، بهویژه رادیو و تلویزیون، با پخش برنامههای ویژه به این مناسبت میپردازند. در این برنامهها، دانشمندان، شاعران، نویسندگان و هنرمندان حضور یافته و درباره ریشههای تاریخی و فرهنگی این آیین سخن میگویند.از دیگر رسوم این شب، تلاوت قرآن کریم و فال گرفتن با دیوان حافظ است؛ به این صورت که شرکتکنندگان نیتی در دل میگیرند و با گشودن تصادفی دیوان این شاعر بزرگ فارسیزبان، پاسخ خود را در ابیات آن جستوجو میکنند.چشمانداز آیندهبا وجود این، شب یلدا هنوز در تاجیکستان به گستردگی جشنهایی چون نوروز، مهرگان، سده و تیرگان برگزار نمیشود. با این حال، کارشناسان فرهنگی بر این باورند که با توجه به تلاشهای دولت تاجیکستان و بهویژه نقش رئیسجمهور «امامعلی رحمان» در احیای جشنها و سنتهای تاریخی و آریایی، این آیین کهن نیز در آیندهای نهچندان دور جایگاه شایستهتری در تقویم فرهنگی کشور خواهد یافت و با شکوه بیشتری برگزار خواهد شد.
10:17 - 21 دسامبر 2025
2 بازنشر
90٫5k بازدید
تازه ترین اخبار
- رجز خوانی حجت السلام هاشمی در اجتماع ۱۳ فروردین بندرعباس در محله کوی آیت الله غفاری
- تقدیر از مدافعان وطن با هدایای جهادی درشهر آبپخش
- با کاشت هر نهال یاد شهدا زنده و آینده ایران سبزتر میشود
- سرهنگ بزرگی: نیروهای امنیتی تا آخرین قطره خونشان از خاک ایران دفاع خواهند کرد
- فریادهای ترامپ دیگر بازارهای مالی را آرام نمیکند
- فیلم| هیدجیها هر شب پایکار انقلاب
- مردم اهر خستگی را در خیابان ها خسته کردند
- نماهنگ «فتح قله»
- کاروان خودرویی در محور بابل به آمل برای تجدید بیعت
- جزئیات تازه از مراسم تشییع شهید تنگسیری در آبادان