پلی معلق بر فراز جنگ یا تفاهم
✍️احمد باقری مزینانی؛ استادیار دانشگاه🔻 بخش اول. تصاویر پیشرو مذاکره میدان سنجش نیات است به همین سبب شاهد حرکت بر لبهٔ تیغ مذاکرات هستیم، جایی که اعتماد به کمین نشسته و تفاهم گروگانِ «پیروزی نمادین» است، در چنین وضعیتی آینده در چهار قاب زیر قابل روایت است: 🔲 قاب ۱: خیلی دور (روزنهای به درون)این تصویر دستیابی به توافق را بسیار دور از دسترس میداند. پیشفرض آن این است که ترامپ به یک «پیروزی» قطعی و نمادین نیاز دارد و بدون آن، از میز مذاکره یا عرصهٔ فشار کنار نخواهد رفت. از آنجا که چنین پیروزیای بهسادگی در دسترس نیست، او عامدانه مسیر هرگونه توافق را مسدود نگه میدارد و فضا را در وضعیت بنبست و عدمتفاهم نگاه میدارد. در همین حال، همواره در کمین فرصتی تازه برای نفوذ به درون ایران است؛ خواه از طریق آشوبهای اجتماعی و شورشهای قومی باشد و خواه با کسب یک مزیت تبلیغاتی سریع نظیر ربایش یک شخصیت، تسخیر یک جغرافیای کوچک یا دستیابی به مواد غنیشده بدست آید. 🔲 قاب ۲: خیلی دورتر (آتشفشان فعال)بر اساس این سناریو، مشروط به دستیابی محور شرارت به اهداف جدید نظامی، اقدام تهاجمی سریع و پرشتاب آغاز میشود. تجاوزی که با پاسخ فوری محور مقاومت، زیرساختهای راهبردی، نظامی، اقتصادی و سیاسی همپیمانان آمریکا زیر ضرب میروند. مشخصهٔ اصلی این مسیر، تغییر ناگهانی از فشار به جنگ است. در فضای بیاعتمادی مطلق، کار ناگهان به یک حملهٔ برقآسا و همهجانبه میکشد؛ صدها موشک و جنگنده به طور همزمان زیرساختهای نظامی، تأسیسات هستهای، بنادر و شبکهٔ برق را هدف میگیرند و همهچیز ظرف چند روز، پیش از هرگونه واکنش یا دخالت بینالمللی، ویران میشود و بسیاری از مناسبات اقتصادی و معادلات سیاسی منطقه را
برای همیشه دگرگون خواهد کرد. 🔲 قاب ۳: خیلی نزدیک (قورباغهٔ پخته)بر اساس این سناریو، در شرایط موجود، هیچ نشانهای از نزدیکی مواضع مذاکراتی برای گشایش دیده نمیشود، اما از حملهٔ نظامی گسترده نیز خبری نیست. بنابراین منازعه همچنان در قالب جنگ شناختی و جنگ روایتها ادامه مییابد و آبِ دیگ تحریمها، فشار اقتصادی و انتقال انرژی به بازار جهانی، بهتدریج گرم و گرمتر میشود؛ فشاری چنان آرام و نامحسوس که کسی لحظهٔ خطر را حس نمیکند. این فشار ممکن است زندگی مردم و منابع انرژی را تحت تأثیر خود قرار دهد. وضعیتی که محصول آب پز شدن آرام و بیصدا است و مشروعیت و کارآمدی دولتهای منطقه و بسیاری از کشورهای جهان را به چالش خواهد کشاند. 🔲 قاب ۴: خیلی نزدیکتر (صلح مسلح)بر اساس این تصویر، دستیابی به تفاهم بسیار دشوار است، اما شرایط اقتصادی جهان امکان تاب یک جنگ بزرگ را ندارد. با این حال، در پی وقوع یک شوک ویرانگر در اقتصاد جهانی، ممکن است دو طرف که هیچ اعتمادی به یکدیگر ندارند، به یک تفاهم نیمبند تن دهند تا وضعیت موجود در شرایط سکون و آتشبس ادامه یابد. این وضعیت نه از سر رضایت، که از روی اجبار و وحشت منطقه و جهان از فروپاشی ساختارهای امنیتی و انتقال انرژی است. بهرغم توقف منازعهٔ بزرگ و جایگزینی آن با زدوخوردهای کوتاه و مدیریتشده، نگاهها همچنان سرشار از خصومت است و بیاعتمادی و حتی آمادگی رزمی پنهان همچنان باقی میماند. این یک صلح واقعی نیست؛ تنها مکثی کوتاه و شکننده میان دو نبرد است. البته اعلام پیروزی و اعلان پایان جنگ به صورت یک طرفه از سوی دولت ترامپ دور از انتظار نیست.
♻️ یافتههای راهبردیرقص شمشیرها و لغزش قلمها هنوز به پایان نرسیده است؛ آنچه امروز بر صفحهی تحولات نقش میبندد، نه پایان یک تراژدی و نه آغاز یک کوچهباغ آرام، بلکه منازعه نفسگیری در میانهی میدانی است. در این میان، «پل معلق بر فراز جنگ و تفاهم» تا زمانی که هوشیاری جمعی و اصول راهبردی پابرجا باشند، همچنان قابل عبور خواهد بود؛ مشروط بر آنکه نه فریب نقشههای سرابآمیز خورده شود و نه در بنبست مرداب گرفتار شویم. مهمترین توصیهها برای صیانت از این مسیر عبارت است از:۱· پرهیز از شوکهای هیجانی: از ماهیگیری در آب گلآلود بپرهیزید. در طوفان جنگ، لنگر بیندازید؛ در صلح بدون شرط، سکوت اختیار کنید.۲· صیانت از اصول بنیادین: به جای توجه بر مباحث حاشیهای بر موضوعات راهبردی تمرکز داشته باشید به جای سایش در فروع، همواره نگران سازش در اصول باشید.۳· پیوند راهبردی در منطقه: آتشبس ایران را به آتشبس لبنان و غزه گره بزنید تا یک «بدن واحد بازدارنده» شکل گیرد.۴· قطبنمای رهبری: تکیه بر رهبری به عنوان قطبنمای ثابت، باید در همه ابعاد به ویژه پروندهی هستهای و آمادگی برای ایستادگی همچنان در دستور کار همه باشد.
12:09 - 15 خرداد 1405
1 Reactions
18.5k Views