جنگ روایتها در میدانهای چندلایه
✍️دکتر محمدعلی رنجبر؛ مدیر گروه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)تحولات سالهای اخیر نشان میدهد که جنگها دیگر ماهیتی تکساحتی ندارند. آنچه امروز با آن مواجهیم، «جنگهای ترکیبی» است؛ جنگهایی چندلایه که در آنها ابعاد نظامی، اقتصادی، رسانهای، سایبری و شناختی بهصورت همزمان و درهمتنیده عمل میکنند. در این میان، یکی از مهمترین و تعیینکنندهترین ساحتها، «جنگ روایتها» است.در جنگ روایتها، مسئله صرفاً واقعیتهای میدانی نیست، بلکه «تفسیر واقعیت» و «معنا دادن به رخدادها» به میدان اصلی نبرد تبدیل میشود. هر طرف میکوشد تصویری از وضعیت ارائه دهد که نهتنها افکار عمومی، بلکه تصمیمگیران را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، روایتسازی دیگر یک فعالیت جانبی نیست، بلکه بخشی از طراحی کلان جنگ محسوب میشود.در چنین فضایی، حتی این ادعا که «کدام طرف در تله افتاده است» خود به یک ابزار جنگی تبدیل میشود. طرفین میکوشند با القای گرفتار شدن دشمن در یک دام راهبردی، ابتکار عمل را در سطح ادراکی به دست بگیرند و روحیه طرف مقابل را تضعیف کنند. این در حالی است که ممکن است واقعیت میدانی پیچیدهتر از این دوگانههای ساده باشد.بنابراین، درک جنگهای امروز بدون توجه به لایه روایتها، درکی ناقص و حتی گمراهکننده خواهد بود. هر تحلیلگری که بخواهد تصویری دقیق از صحنه ارائه دهد، ناگزیر است میان «واقعیت» و «روایت از واقعیت» تمایز قائل شود و بداند که گاهی خودِ این تمایز، اصلیترین میدان نبرد است.
13:56 - 26 فروردین 1405
