هواگردهایی که ایران در عملیات «نصر ۲» نابود کرد
در جریان عملیات «نصر ۲» و حملات موشکی و پهپادی نیروهای مسلح ایران به مواضع آمریکا در منطقه، بخشی از تجهیزات هوایی مستقر در پایگاههای این کشور هدف قرار گرفت؛ در میان این اهداف، هواگردهایی قرار داشتند که هرکدام نقشی مهم در زنجیره عملیات هوایی، اطلاعاتی و پشتیبانی ارتش آمریکا ایفا میکنند.
به گزارش خبرنگار دفاعی خبرگزاری فارس، سردار محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با اشاره به عملیاتهای نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در جریان ۱۵ روز نبرد از ۱۷ تا ۳۱ تیر در قالب عملیات نصر ۲، اعلام کرد که ۱۱ فروند هواپیمای جنگنده و بالگرد آمریکایی در حالی که در پایگاههای نظامی این کشور در منطقه مستقر بودند، منهدم شدهاند.وی همچنین از انهدام ۱۷ فروند پهپاد شناسایی و عملیاتی آمریکا خبر داد و گفت که ۸ فروند از این پهپادها آکبند بودهاند. به گفته سخنگوی سپاه، در میان هواگردهای منهدمشده، یک فروند جنگنده F-15 که در داخل شلتر قرار داشت، یک فروند هواپیمای گشت دریایی P-8، یک فروند هواپیمای ترابری راهبردی C-17 و ۸ فروند هواپیمای سوخترسان قرار دارند.* انهدام آشیانه ها، پهپادها و باکس های MQ-9
بررسی ویژگیهای این هواگردها نشان میدهد که فهرست اعلامشده تنها شامل جنگندههای رزمی نیست، بلکه بخشهایی از شبکه پشتیبانی و اطلاعاتی نیروی هوایی آمریکا را نیز دربر میگیرد؛ شبکهای که واشنگتن برای حفظ حضور نظامی خود در غرب آسیا بر آن تکیه دارد.در معماری نظامی آمریکا، جنگندهها تنها یک بخش از قدرت هوایی محسوب میشوند. هواپیماهای شناسایی برای کشف و انتقال اطلاعات، سوخترسانها برای افزایش برد عملیات، هواپیماهای ترابری برای جابهجایی نیرو و تجهیزات و پهپادها برای مراقبت و عملیات مداوم، زنجیرهای بههمپیوسته را تشکیل میدهند که امکان اجرای مأموریتهای هوایی گسترده را فراهم میکند.از همین رو، هدف قرار گرفتن همزمان هواگردهای رزمی و پشتیبانی، علاوه بر خسارت تجهیزاتی، میتواند بر توان عملیاتی یک مجموعه هوایی اثرگذار باشد.* انهدام آشیانه آمادهسازی جنگندههای ارتش آمریکا – پایگاه الازرق (موفق السلطی)، اردن
جنگنده F-15؛ جنگندهای که نماد برتری هوایی آمریکا شددر میان هواگردهای اعلامشده، F-15 یکی از شناختهشدهترین جنگندههای آمریکایی است؛ هواپیمایی که از دهه ۱۹۷۰ وارد خدمت شد و طی نزدیک به پنج دهه، یکی از اصلیترین ستونهای قدرت هوایی آمریکا و متحدان این کشور بوده است.این جنگنده در ابتدا با هدف کسب برتری هوایی طراحی شد؛ یعنی ایجاد توانایی برای مقابله با جنگندههای دشمن و کنترل فضای نبرد. با گذشت زمان، نسخههای جدیدتر این هواپیما مانند F-15E Strike Eagle توسعه یافتند که علاوه بر نبرد هوایی، توانایی اجرای حملات دقیق علیه اهداف زمینی را نیز دارند.
جنگنده F-15 از دو موتور قدرتمند بهره میبرد و توانایی پرواز با سرعتی بیش از ۲.۵ برابر سرعت صوت را دارد. رادارهای پیشرفته، قابلیت حمل انواع موشکهای هوا به هوا و بمبهای هدایتشونده، این جنگنده را همچنان به یکی از مهمترین هواگردهای رزمی آمریکا تبدیل کرده است.استقرار F-15 در پایگاههای منطقهای آمریکا معمولاً با هدف ایجاد توان واکنش سریع، حفاظت هوایی از نیروها و اجرای عملیاتهای ضربتی انجام میشود. به همین دلیل، از دست رفتن یک فروند از این جنگندهها تنها به معنای کاهش یک هواپیما نیست، بلکه کاهش بخشی از ظرفیت رزمی یک یگان هوایی محسوب میشود.
هواپیمای P-8 Poseidon؛ چشم اطلاعاتی آمریکا بر فراز دریاهایکی دیگر از هواگردهای اعلامشده، هواپیمای P-8 Poseidon است؛ سامانهای که نقش مهمی در مأموریتهای شناسایی، گشت دریایی و جنگ ضدزیردریایی نیروی دریایی آمریکا دارد.این هواپیما که توسط شرکت بوئینگ ساخته شده، بر پایه هواپیمای مسافربری بوئینگ ۷۳۷ توسعه یافته اما به تجهیزات کاملاً نظامی مجهز شده است. P-8 دارای رادارهای پیشرفته، سامانههای جنگ الکترونیک، تجهیزات ارتباطی و حسگرهایی است که امکان پایش گسترده مناطق دریایی را فراهم میکند.
مأموریت اصلی این هواپیما کشف و رهگیری زیردریاییها، شناسایی فعالیتهای دریایی، پشتیبانی اطلاعاتی از ناوگانهای جنگی و مراقبت از مسیرهای دریایی است.اهمیت P-8 در منطقه غرب آسیا به دلیل حضور گسترده نیروی دریایی آمریکا در خلیج فارس، دریای عمان و اقیانوس هند افزایش یافته است. این هواپیما میتواند اطلاعاتی را تولید کند که مبنای تصمیمگیری برای عملیاتهای دریایی و هوایی قرار میگیرد.از این رو، هدف قرار گرفتن چنین سامانهای تنها حذف یک هواپیمای شناسایی نیست، بلکه کاهش بخشی از توان اطلاعاتی آمریکا در منطقه است.
هواپیمای C-17؛ هواپیمایی که توان لجستیکی آمریکا را حفظ میکندهواپیمای ترابری راهبردی C-17 Globemaster III یکی دیگر از هواگردهای مهم اعلامشده در این عملیات است. این هواپیما برخلاف جنگندهها برای حمله مستقیم طراحی نشده، اما نقش آن در عملیاتهای نظامی آمریکا بسیار حیاتی است.این هواپیما، توانایی انتقال سریع نیرو، تجهیزات، خودروهای نظامی و محمولههای سنگین را دارد و میتواند حدود ۷۷ تن بار را جابهجا کند. این هواپیما به دلیل توانایی فعالیت از باندهای کوتاهتر، امکان انتقال مستقیم تجهیزات به مناطق عملیاتی را نیز دارد.
ارتش آمریکا از C-17 برای پشتیبانی از عملیاتهای برونمرزی، جابهجایی نیرو میان پایگاهها و انتقال تجهیزات سنگین استفاده میکند.در منطقه غرب آسیا، این هواپیماها یکی از ابزارهای اصلی آمریکا برای حفظ جریان لجستیکی میان پایگاههای مختلف هستند؛ بنابراین آسیب به آنها میتواند بر سرعت انتقال نیرو و تجهیزات تأثیرگذار باشد.
سوخترسانها؛ حلقه پنهان قدرت هوایی آمریکایکی از مهمترین بخشهای شبکه هوایی آمریکا، هواپیماهای سوخترسان هستند؛ هواگردهایی که شاید کمتر از جنگندهها دیده شوند، اما نقش آنها برای انجام عملیاتهای دوربرد بسیار مهم است.با توجه به اعلام سخنگوی سپاه پاسداران مبنی بر انهدام ۸ فروند هواپیمای سوخترسان، در ادامه دو فروند از مهمترین انواع آنها را معرفی میکنیم.هواپیماهایی مانند KC-135 Stratotanker و KC-46 Pegasus وظیفه انتقال سوخت به جنگندهها، هواپیماهای شناسایی و سایر هواگردها را در آسمان بر عهده دارند.* هواپیمای سوخترسان KC-135
عملیاتهای هوایی آمریکا در منطقه به دلیل فاصله زیاد میان پایگاهها و مناطق مأموریت، وابستگی زیادی به سوخترسانی هوایی دارد. جنگندههایی مانند F-15، F-16 و F-35 برای حضور طولانیتر در منطقه عملیات، به پشتیبانی این هواپیماها نیاز دارند.از بین رفتن چند فروند هواپیمای سوخترسان میتواند باعث کاهش تعداد پروازهای قابل انجام، افزایش فشار بر هواپیماهای باقیمانده و محدود شدن توان عملیاتی یگانهای هوایی شود.* هواپیمای سوخترسان KC-46
پهپادها؛ بازوی دائمی شناسایی و عملیات آمریکادر کنار هواپیماهای سرنشیندار، پهپادها طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین ابزارهای نظامی آمریکا تبدیل شدهاند.بر اساس اعلام سپاه، ۱۷ فروند پهپاد شناسایی و عملیاتی آمریکا هدف قرار گرفتهاند. بخش مهمی از ناوگان پهپادی آمریکا در منطقه را سامانههایی مانند MQ-9 Reaper تشکیل میدهند؛ پهپادهایی که قابلیت پرواز طولانیمدت، جمعآوری اطلاعات، مراقبت و در برخی نسخهها اجرای حملات دقیق را دارند.
پهپاد MQ-9 میتواند ساعتها در منطقه مأموریت باقی بماند و با استفاده از دوربینهای پیشرفته، سامانههای فروسرخ و رادار، اطلاعات لحظهای از میدان نبرد فراهم کند.آمریکا در سالهای گذشته بخش قابل توجهی از مأموریتهای شناسایی خود را به پهپادها منتقل کرده است؛ زیرا این سامانهها در مقایسه با هواپیماهای سرنشیندار هزینه عملیاتی پایینتر و ماندگاری بیشتری در آسمان دارند.
بالگردها؛ توان واکنش سریع نیروهای آمریکاییدر کنار هواپیماهای ثابتبال، بالگردها نیز بخش مهمی از توان هوایی آمریکا در پایگاههای منطقهای را تشکیل میدهند.با توجه به اعلام سخنگوی سپاه پاسداران مبنی بر انهدام تعدادی بالگرد آمریکایی در منطقه در ادامه دو فروند از مهمترین انواع آنها را معرفی میکنیم.* بالگرد AH-64 Apache
بالگردهای تهاجمی مانند AH-64 Apache برای پشتیبانی نزدیک از نیروهای زمینی و حمله به اهداف زرهی طراحی شدهاند. * بالگرد UH-60 Black Hawk
در مقابل، بالگردهایی مانند UH-60 Black Hawk و CH-47 Chinook وظیفه جابهجایی نیرو، انتقال تجهیزات و تخلیه مجروحان را بر عهده دارند.*بالگرد CH-47 Chinook
این بالگردها بهویژه در عملیاتهای زمینی و واکنش سریع اهمیت زیادی دارند، زیرا امکان انتقال نیرو در مناطقی را فراهم میکنند که استفاده از هواپیماهای بزرگ امکانپذیر نیست.
چرا انهدام هواگردها روی زمین اهمیت دارد؟در عملیاتهای هوایی، پایگاههای نظامی همواره یکی از اهداف مهم محسوب میشوند، زیرا هواگردها هنگام استقرار روی زمین در کنار تجهیزات دیگری مانند سوخت، مهمات، تجهیزات تعمیراتی و سامانههای پشتیبانی قرار دارند.آمریکا برای کاهش آسیبپذیری هواپیماهای خود از سازههایی مانند شلترهای بتنی، آشیانههای مقاوم و طرحهای پراکندهسازی استفاده میکند، اما هدف قرار گرفتن هواگردها در پایگاه میتواند علاوه بر حذف خود هواپیما، چرخه آمادهسازی و عملیات یک یگان را نیز مختل کند.* نمونهای از تلفات آمریکا طی جنگ چهل روزه پیش از تفاهمنامه آتشبس
ضربه به شبکه هوایی، نه فقط چند فروند هواپیماقدرت هوایی آمریکا در منطقه یک مجموعه بههمپیوسته است؛ جنگندهها برای اجرای مأموریت به سوخترسانها نیاز دارند، هواپیماهای رزمی برای تصمیمگیری به اطلاعات P-8 و پهپادها وابستهاند، و جریان نیرو و تجهیزات نیز به هواپیماهای ترابری متکی است.به همین دلیل، هدف قرار گرفتن همزمان جنگنده، هواپیمای شناسایی، هواپیمای ترابری، سوخترسان و پهپادها، در صورت صحت این اعلام، صرفاً کاهش تعداد چند هواگرد نیست، بلکه وارد شدن فشار به بخشهایی از زنجیره عملیاتی آمریکا در غرب آسیا است؛ زنجیرهای که طی دههها برای حفظ حضور نظامی واشنگتن در منطقه ایجاد شده است.
21:08 - 3 مرداد 1405