مغز متفکر بزرگترین عملیات هوایی جهان را بیشتر بشناسید
مغز متفکر بزرگترین عملیات هوایی جهان معروف به اچ۳، فرماندهای بود که باورهای او از آسمانها هم بلندپروازانهتر بود؛ مردی که با ایمان و تدبیر خود مسیر نبرد را تغییر داد اما داستان زندگیاش، فراتر از یک خلبان ساده بود.
۱۳ MB
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، امروز هفتم مهرماه سالروز شهادت امیر سرلشکر شهید جواد فکوری، فرمانده سابق نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و وزیر دفاع دولت شهید رجایی، یکی از تأثیرگذارترین چهرههای نظامی دوران دفاع مقدس است که نام او با اقتدار هوایی ایران، طرحهای بزرگ عملیاتی و روحیه انقلابی گره خورده است.
تولد، تحصیل و مسیر متفاوت زندگیشهید فکوری در ۱۷ دیماه ۱۳۱۷ در محله چرنداب کوی شرکت در تبریز متولد شد. اگرچه در سال ۱۳۳۸ در رشته پزشکی پذیرفته شد، اما مسیر زندگی او در جهتی دیگر رقم خورد. شهید جواد فکوری در سال ۱۳۳۸ در آزمون سراسری دانشگاهها شرکت کرد و در رشتهٔ پزشکی پذیرفته شد؛ اما با توجه به علاقه عمیق و همیشگیاش به حرفهٔ خلبانی، از ادامهٔ تحصیل در این رشته انصراف داد.
در مهرماه همان سال، به استخدام دانشکده خلبانی نیروی هوایی ارتش درآمد و رسماً مسیر خود را در عرصهٔ هوانوردی نظامی آغاز کرد.وی پس از طی موفقیتآمیز دورههای آموزشی مقدماتی، در خردادماه سال ۱۳۳۹ نخستین پرواز مستقل آموزشی خود را با یک فروند هواپیمای آموزشی T-33 به مدت یک ساعت و نیم بر فراز آسمان دوشانتپه انجام داد؛ پروازی که آغازی بر مسیر پرافتخار او در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بود.
او از همان ابتدا نشان داد که بیش از آنکه یک خلبان صرف باشد، مردی با هویت مستقل، باور دینی عمیق و رویکرد انقلابی است. نمونه بارز این روحیه، زمانی بود که فرمانده پایگاه شیراز او را در آستانه ارتقای درجه، به دفتر خود دعوت کرد و در ازای یک پذیرایی رسمی، خواستار نرمش در باورهایش شد؛ اما فکوری با صراحت پاسخ داد: «دینم را به درجه نمیفروشم».
پیش از انقلاب: تجربه و آموزش بینالمللیپیش از پیروزی انقلاب، فکوری در پایگاه شکاری مهرآباد و پایگاه هوایی شیراز خدمت کرد و برای دورهی آموزش تخصصی، به ایالات متحده آمریکا اعزام شد. در آنجا، دورههای تخصصی خلبانی جنگنده F-4 و فرماندهی پرواز را با موفقیت طی کرد و گواهینامه خلبانی شکاری دریافت نمود.او همچنین بهعنوان ناظر نظامی نیروی هوایی ارتش ایران در ویتنام، تجربیات عملیاتی ارزندهای را به دست آورد.
این همان ایرانی است که برایش رنج کشیدم؛ ایران را اینگونه میخواستمپس از پیروزی انقلاب اسلامی، فکوری که هنوز در دوره آموزش خارج از کشور بود، بلافاصله به ایران بازگشت. هنگام ورود، زمین فرودگاه را بوسید و خطاب به همسرش گفت: «این همان ایرانی است که برایش رنج کشیدم. من ایران را اینگونه میخواستم.»پس از بازگشت، بهدلیل پایبندی به انقلاب و تواناییهای علمی و عملیاتی، خیلی زود در جایگاههای کلیدی قرار گرفت و بهعنوان فرمانده نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.
بازگشت به ایران و حضور در متن انقلابجواد فکوری پس از طی دورهٔ مقدماتی خلبانی در ایران، جهت تکمیل دورهٔ تخصصی پرواز به ایالات متحده آمریکا اعزام شد.وی در مدت ۸۷ هفته آموزش، موفق به گذراندن ۲۶۳ ساعت پرواز آموزشی با انواع هواپیماهای شکاری شد و در نهایت گواهینامهٔ خلبانی هواپیمای شکاری F-4 (فانتوم) را دریافت کرد. پس از بازگشت به ایران، با درجهٔ ستوان دومی در پایگاه یکم شکاری مهرآباد مشغول به خدمت شد.
پیش از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیتهایی چون: عملیات گردان ۱۰۲ شکاری، گردان یکم شکاری شعبه استاندارد، فرماندهی گردان پرواز کور، و عملیات تیپ سوم شکاری از جمله مناصب مهمی بود که شهید فکوری در آنها ایفای نقش کرد.وی با گذراندن دورههای تخصصی همچون آموزگاری پرواز، تیراندازی هوایی در شب، و فرماندهی ستاد، در مجموع با بیش از ۳٬۳۴۰ ساعت پرواز عملیاتی بر روی هواپیمای F-4، به عنوان یکی از خلبانان برتر و موفق نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران شناخته میشد.
مردی با ایمان، بیپیرایه، عاشق امامفکوری نهتنها فرماندهای کارآزموده، بلکه نمونهای برجسته از ایمان و ولایتپذیری بود. حتی زمانی که در آمریکا به سر میبرد، در جمع خلبانان ایرانی گفت: «اگر امام دستور دهد، با همین هواپیما، خود را به کاخ شاه میکوبم.»با وجود مسئولیت در بالاترین سطوح، هیچگاه خود را جدا از بدنه نیرو نمیدید. حتی پس از انتصاب به فرماندهی کل نیروی هوایی، بدون محافظ و تشریفات، شخصاً در محل خدمت حاضر میشد و میگفت: «نیروی هوایی، خانه من است.»
فرمانده نیروی هوایی ارتش در ابتدای دفاع مقدسشهید جواد فکوری پس از پیروزی انقلاب اسلامی، مسئولیتهای مهمی را در ساختار جدید نیروهای مسلح برعهده گرفت. وی ابتدا به عنوان فرمانده پایگاه دوم شکاری تبریز منصوب و پس از آن، مسئولیت فرماندهی منطقه هوایی مهرآباد را عهدهدار شد. در ادامه، به دلیل توانمندی و تعهد بالا، به سمت معاون عملیات نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران منصوب شد.
بهواسطه جدیت، پشتکار و شایستگی چشمگیر در انجام مأموریتها، شهید فکوری در تاریخ هفتم خرداد ۱۳۵۹ به عنوان فرمانده نیروی هوایی ارتش منصوب شد. عملکرد موفق او در این جایگاه، بهویژه در ارائه طرحهای منطقی و کاربردی برای ساماندهی و بازسازی ساختار نیروی هوایی پس از انقلاب، مورد توجه مسئولان عالیرتبه کشور قرار گرفت.در نتیجهٔ این شایستگیها، وی با حفظ سمت فرماندهی نیروی هوایی، در تاریخ بیستم شهریور ۱۳۵۹ به عنوان وزیر دفاع در کابینه شهید محمدعلی رجایی انتخاب شد.
وزیر دفاع دولت رجاییدر شهریورماه ۱۳۵۹، فکوری با حفظ سمت نظامی، به عنوان وزیر دفاع در کابینه شهید محمدعلی رجایی منصوب شد. این ترکیب مسئولیتهای سنگین، نشانهای از اعتماد نظام به تواناییهای چندوجهی این فرمانده انقلابی بود.
نقش راهبردی در دفاع مقدس و عملیاتهای بزرگ هواییبا آغاز جنگ تحمیلی، نقش سرلشکر فکوری در مدیریت و هدایت نیروی هوایی ارتش بسیار تعیینکننده بود. او طراح اصلی و فرمانده عملیاتهای مهمی چون عملیات کمان ۹۹ (اعزام بیش از ۱۴۰ فروند جنگنده به خاک عراق در پاسخ به حمله هوایی دشمن بعثی)، عملیات H3 (بزرگترین عملیات هوایی جهان) و عملیات اوسیراک (ضربه به راکتور اتمی اوسیراک عراق) بود که هر یک نقش مؤثری در تثبیت توان دفاعی کشور در روزهای نخست جنگ ایفا کردند.
طراح بزرگترین عملیات هوایی جهانشهید جواد فکوری با آغاز تجاوز رژیم بعث عراق، به سرعت خلبانان شجاع و مجرب نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران را از پایگاههای مختلف فراخواند. به دلیل عدم حضور برخی از خلبانان، وی دستور داد تا بامداد روز بعد، تیمهای عملیاتی بر روی برنامهٔ پروازی، نوع مأموریت، و تعیین اهداف دقیق مورد نظر کار کنند. همچنین، فرمانده هر گروه پروازی از سوی شخص شهید فکوری تعیین شد و بمبهای متناسب با نوع هواپیما و نوع هدف به گردانهای فنی و نگهداری سفارش داده شد.
جزئیات عملیات، از جمله مسیرهای رفت و برگشت، باندهای فرعی برای فرود اضطراری، محلهای سوختگیری هوایی و شرایط فرود در وضعیت اضطراری نیز بهطور دقیق طراحی و مشخص شد. سرانجام، در بامداد روز ۱ مهر ۱۳۵۹، تنها ۱۰ ساعت پس از آغاز حمله رژیم بعث عراق به خاک ایران، نخستین عملیات بزرگ هوایی جمهوری اسلامی ایران با موفقیت به اجرا درآمد.
۹ MB
این عملیات که به نام «عملیات ۱۴۰ فروندی» شناخته میشود، از سوی تحلیلگران نظامی و سیاسی بهعنوان یکی از منحصر بهفردترین و موفقترین عملیاتهای تاریخ جنگهای هوایی ارزیابی شده است.
۸ MB
در این یورش گسترده، ۱۴۰ فروند جنگنده شکاری نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران، با تهاجمی برقآسا، به پایگاهها و اهداف حیاتی نظامی و اقتصادی در خاک عراق یورش بردند و پس از انجام موفق مأموریت، پیروزمندانه به پایگاههای خود در ایران بازگشتند.اهداف عبارتند از؛پایگاههای هوایی و نظامی: موصل، الرشید، سلیمانیه، کوت، شعیبیه، ناصریه، امالقصر و کرکوکزیرساختهای کلیدی: پالایشگاههای بصره و کرکوک، فرودگاههای حنانیه شمالی و المثنّیتأسیسات نفتی: چاههای نفت باباگرگر و موصلزیرساختهای ارتباطی: پلهای ارتباطی تنومه و بصره
این عملیات، اولین ضربهٔ قاطع و استراتژیک جمهوری اسلامی ایران به رژیم بعث عراق بود که نه تنها روحیه فرماندهان و نیروهای دشمن را در هم شکست، بلکه طراحان نظامی آنها را وادار به بازنگری در برنامهریزیها و اهداف خود کرد و در برخی مناطق باعث زمینگیر شدن یگانهای زمینی ارتش بعث شد.
شهادت در مسیر خدمتسرانجام در ۷ مهر ۱۳۶۰، پس از موفقیت عملیات شکستن حصر آبادان، سرلشکر فکوری بههمراه جمعی از فرماندهان نظامی سوار بر یک فروند هواپیمای C-130 هرکولس در حال بازگشت به تهران بود که به دلایل فنی، هواپیما در حوالی کرمان سقوط کرد و به شهادت رسید.
میراث ماندگار فکوریشهید فکوری، فرماندهی صرف نبود؛ او مدرسهای برای نسلی از فرماندهان پس از خود بود. با روحیهای مکتبی، نگاه بلندمدت به ساختار دفاعی کشور داشت و اعتقاد داشت که فرماندهی باید در تراز ایمان، تخصص و وطندوستی تربیت شود.
امروز نیز نام او در کنار دیگر شهدای والامقام نیروی هوایی، چون شهیدان ستاری، اردستانی، بابایی و دوران، بهعنوان پایهگذاران اقتدار هوایی ایران اسلامی ثبت شده است.
16:46 - 7 مهر 1404
0 بازدید