یک دنیا تاریخ در خطر جدی فاجعه فرونشست
فاجعه فرونشست در اصفهان را بیشتر از هرجا، در بنای تاریخی مسجد سید میتوان مشاهده کرد که ترکهای بزرگ در همه جای این مسجد تاریخی از کف دیوارها، سقفها و گنبدها توی ذوق هر بیننده میزند.
خبرگزاری فارس، اصفهان: چند سالی است اصفهان حال خوشی ندارد؛ اثرات خشکشدن زایندهرود و آبهای زیرزمینی در قالب آثار فرونشست مدتی است بر تن نحیف و رنجور آثار تاریخی اصفهان که خود از عدم تأمین بودجه کافی برای مرمت رنج میبرد، زخم نو میزند.از آبی گنبدهای فیروزهای مساجد اصفهان تا آبی آسمان راه عروج نزدیک است، گنبدهایی که نهتنها در دنیا حتی در کشور نظیری ندارد شاید ازاینرو است که نصف جهان را شهر «گنبدهای فیروزهای» نامیدهاند.بخشی از مسجد جامع اصفهان را شاید بتوان به مساجد دیگر شهرهای کشور شبیه دانست اما حقیقت این است که حتی مساجد نصف جهان نیز با دیگر شهرها متفاوت است و این شاید از دیدگاهی متفاوت به هنر و معنویت ناشی میشود، زیبایی معماری مسجد جامع یزد، مسجد تبریز و دیگر مساجد کشور با منارههای بلند و آجری بیبدیل است اما تصویری که نام مسجد در اصفهان به ذهن متبادر میکند در یک یا دو مناره خلاصه نمیشود، از دنیای کودکی تا بزرگسالی مردم اصفهان، مسجد را همیشه با گنبدهای فیروزهای و منارههای کاشیکاری آبی به یاد میآورند؛ گنبدهایی که بهوضوح خیلی کم میتوان در دیگر شهرهای کشور و دنیا یافت.
در حقیقت طبیعی است که در شهری که جهانگردان آن را نصف جهان نامیدند، مسجد با مناره آجری نیز یافت شود اما عجیب است که از هماهنگی و معنویت دو نمادِ معماری مسجد اصفهان یعنی گنبد و مناره در کنار هم یاد نکنیم؛ در این میان مسجد جامع اصفهان که همانند بسیاری از مساجد جامع دیگر بیشتر ساختار آجری دارد، فقط متعلق به یک دوره نیست بلکه نمادهایی از دوره سلجوقی، ایلخانی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار را در خود نهفته دارد.اصفهان شهری است که به گواه تاریخ و میراثفرهنگی، بیشترین آثار تاریخی را دارد؛ به گفته فریبا شرفخواه کارشناس میراثفرهنگی برای دیدن آثار کل شهر اصفهان جدای از میراث معنوی و طبیعی آن چندین روز زمان لازم است، این در حالی است که به گفته وی گاه یک روز برای دیدن آثار برخی استانهای بزرگ کشور کفایت دارد.وی افزود: بسیاری از استانها بیش از آثار تاریخی دارای بافت طبیعی هستند و در این راستا برای سفر به آنها گردشگران بهتر است با ماشین شخصی سفر کنند تا بتوانند علاوه بر مشاهده آثار تاریخی، برای استفاده بهینه از وقت خود از مناظر طبیعی بینظیر شهرهای اطراف مرکز استانها نیز استفاده کنند.
وی ادامه میدهد: در ارتباط با اصفهان این نکته حایز اهمیت است که علاوه بر مناظر طبیعی در کل استان و شهر اصفهان، آثار تاریخی در خود نصف جهان بیشمار است و اگر آثار تاریخی و طبیعی دیگر شهرستانها را به آن اضافه کنیم، یک هفته زمان برای مشاهده کل این آثار اندک است و اغلب گردشگران نیز با درک این تفاوت بهیکبار سفر به اصفهان بسنده نمیکنند.زبان تاریخ شاید جایی در نامگذاشتن بر یکی از زیباترین شهرهای جهان لکنت گرفته و شهری که سیاحان آن را تمام دنیا دانستهاند را «نصف جهان» نام نهاده است که 400 اثر تاریخی در جوار رودخانهای که تمدن اصفهان در کنار آن شکلگرفته است را به چشم دید.قطع شریان حیاتی نصف جهان و آثار فرونشست بر تن نحیف تاریخ اصفهاناکنون با قطع شریان حیاتی نصف جهان که زندگی و شغل مردم اصفهان و حیات طبیعی و میراثی نصف جهان به آن وابسته است، در یکروند طبیعی سفرههای آب زیرزمینی نیز خشک شده و ریزگردهای ناشی از خشکی رودخانه در استان اصفهان و ریزگردهای سمی تالاب گاوخونی نهتنها این تمدن کهن بلکه شهرهای اطراف را نیز در مخاطره جدی قرار داده است و مهمتر از همه اینکه آثار فرونشست مدتی است بر تن نحیف و رنجور آثار تاریخی اصفهان که خود از عدم بودجه کافی برای مرمت رنج میبرد، نیز زخم نو میزند.کارشناسان زمینشناسی فروریزیهای مختلف در نقاط مختلف اصفهان و ترک بر بدنه آثار تاریخی را از کنشهای مرتبط با فرونشست زمین میدانند، رسانهها در تلاش برای جلبتوجه ملی به این مشکل ساختاری هستند و در این میان انکار برخی مسؤولان و نسبتدادن فرو ریزشها به فرسودگی شبکه فاضلاب و پوشاندن ترکهای زمین با آسفالت تازه جای تعجب دارد.
فرونشست، ترکخوردگی آثار تاریخی و شکستن لولههای فاضلابدراینارتباط محمد اسلامی، کارشناس حوزه زمینشناسی در گفتوگو با خبرنگار فارس اظهار میکند: اینکه شرکت آب منطقهای اصفهان نشست زمین در نقاط مختلف اصفهان را فروریزش نامیده و با فرونشست بیارتباط دانسته است نیازمند بررسی کارشناسانه است؛ در حقیقت این شرکت به علت اصلی فرو ریزش نپرداخته است.وی با بیان اینکه ما با یک پدیده فرونشست نامتقارن روبرو هستیم، تأکید کرد: در حقیقت نرخ فرونشست در کوه صفه و دانشگاه صنعتی ارغوانیه تقریباً حدود صفر است ولی در مناطقی دیگر مثل دشت حبیبآباد، نرخ فرونشست حدود ۱۸ سانتیمتر است که این اختلاف نشست سبب بروز یک سری آسیبهای شدید به تأسیسات داخلشهری یعنی لولههای فاضلاب، آب و گاز میشود و آن را تحتتأثیر خود قرار میدهد.این کارشناس زمینشناسی تأکید کرد: این اثرگذاری عاملی میشود که یا اتصال لولهها از هم جدا شود و نشتی رخ دهد و در پی آن فرو ریزش پدیده آید و یا اینکه شکستگی در لوله ایجاد شود و مجدداً نشتی و فروریزش را به وجود آید؛ پس نمیتوان الزاماً گفت که این پدیدهای مستقل و بدون ارتباط با فرونشست است چراکه فروریزش به شکل مستقل و مستقیم ایجاد نمیشود بلکه به شکل اثرات اولیه و ثانویه از فرونشست و آسیب به لولهها حادث میشود.مسجد سید، عمیقترین زخم اصفهان از فرونشستوی تأکید کرد: متأسفانه بناهای تاریخی اصفهان از فرونشست بینصیب نبودهاند و بیشترین فاجعه فرونشست را در بنای تاریخی مسجد سید میتوان مشاهده کرد که ترکهای بزرگ در همه جای این مسجد تاریخی از کف دیوارها، سقفها و گنبدها توی ذوق هر بیننده میزند.
اسلامی با بیان اینکه مسجد علیقلی آقا، مسجد جامع عتیق، مسجد حکیم، مسجد جامع عباسی و میدان نقشجهان همگی دارای ترک هستند و فرونشست بر جان آنها نشسته است، تأکید کرد: ناگفته نماند که در بخش مرکزی یا شمال شهر کمتر سازهای هست که از دست فرونشست جان سالم برده باشد و اثر مخرب بر روی آن نباشد.احیای زایندهرود، تنها راه نجات از بحرانوی گفت: در حقیقت برداشتهای غیرمجاز از منابع آبی زیرزمینی، بهویژه در نواحی تاریخی مانند میدان نقشجهان، به طور مستقیم با تخریب بناهای تاریخی مرتبط است؛ در زیر میدان نقشجهان، تعداد زیادی چاه عمیق وجود دارد که به طور پیوسته آبهای زیرزمینی را برای مصارف مختلف پمپاژ میکنند و این برداشتهای بیرویه باعث کاهش سطح آبهای زیرزمینی و تشدید فرونشست شده است.به عقیده کارشناسان، خطر فرونشست برای اصفهان بسیار جدی است، طغیانی نماینده مردم اصفهان در مجلس در گفتوگویی بیان داشته که با ادامه این روند چارهای جز تخلیه اصفهان تا حداکثر 9 سال آینده وجود ندارد، تنها چاره قطعی احیای دایمی زایندهرود و کمک به بازاحیای سفرههای آب زیرزمینی است، موضوعی که متأسفانه در سطح ملی و استانی نه در ظاهر اما در باطن بسیار راحت از کنار آن رد میشویم.#فرونشست #اصفهان #مسجدسید #مسجد #زایندهرود
11:06 - 18 شهریور 1403
0 بازدید
1 پاسخ