شناختنماها و سبک زندگی شیطانی!
شناخت، مبدأ شکلگیری سبک زندگی است و نباید آن را ساده و سرسری گرفت؛ زیرا گاه شناختنماها باعث انحراف از سبک زندگی الهی به سبک زندگی شیطانی میشود!درباره شناخت مسائلی وجود دارد که آن را تبدیل به یک چالش و مساله اساسی در اصلاح سبک زندگی میکند!چهار مساله و چالش شناختی را با هم مرور میکنیم: ۱. ممکن است انسان دچار جهل مرکب یا علم ناقص یا علم فاقد اولویت باشد!مثلا این دانش که "اطاعت از پدر لازم است!" یک دانش ناقص و فاقد اولویت است. دانش کامل این است: "اطاعت و راضی کردن پدر در امور مباح واجب است!"دانش دارای اولویت این است: "اطاعت امام معصوم و حجت خدا بر هر اطاعتی مقدم است!"وقتی شخصی چون امفضل نوه هارون و دختر مامون و همسر امام جواد علیهالسلام پدر و پدربزرگش را بر امامش ترجیح میدهد، علم ناقص فاقد اولویت را گرفته و علم کامل اولویتدار را رها کرده است!۲. این درست است که تحقق هر رفتاری باید مبتنی بر دانش درست و کامل و دارای اولویت باشد و انجام فعل ناشی از جهل مرکب یا شناخت ناقص و درجه چندم نباشداما در عمل هر رفتاری براساس باوری که فاعل آن دارد، آن را کافی میداند و به آن التفات دارد، رخ میدهد!اینجا سروکله خودخواهی و لجاجت و توجیه پیدا میشود و دیوار حاشا بلند و بلندتر میشود!اینجا در آشفته بازار سبک زندگی، هیچ بقّالی نمیگوید: ماست من ترش است!چه بسیار محصولات فاسد تاریخگذشته که رسانهها با رنگ و لعابی مسموم بنام سبک زندگی جدید به خورد مردم میدهند!منافع و مطامع، مانع پذیرش حق میشود:"إِنَّ كَثِيرًا لَّيُضِلُّونَ بِأَهْوَائِهِم بِغَيْرِ عِلْمٍ!"(انعام۱۱۹)
۳. شناختی کافی است که متکی به بیشترین قرائن شرعی و روشنترین شواهد تجربی و متقنترین اسناد تاریخی باشد!۴. توجه بیشتر نسبت به یک شناخت، لزوما ناشی از این نیست که آن شناخت از سایر شناختها اهمیت بیشتری دارد!بسیاری از شناختهای فاقد اولویت میتواند مورد اهتمامترین شناختها باشد!التفات و توجه، ناشی از تبلیغات و یادآوری است.فرض کنید فرد دو شناخت داشته باشد که اولی ۱۰۰ درجه و دومی ۱ درجه اهمیت در سرنوشت وی دارد.اگر عوامل گوناگون محیطی شناخت دوم را بیش از شناخت اول به وی یادآور شود، بیشتر توجه شخص به شناخت دوم خواهد بود!مثلا شناخت «خدا» و شناخت «خوراک»، دو شناخت واقعی است که درجه اهمیت اولی در بینهایت است اما شناخت دومی با اینکه مهم است اما نسبت به شناخت اول واجد درجه اهمیت ناچیزی است.اگر عوامل محیطی گوناگون مثل خانواده، رسانهها، مدرسه، دوستان و غیره بیشترین یادآوری را به لذّت خوراک داشته باشد و یادآوری محدود و بیرمقی به «خدا» داشته باشد، طبیعتا دانش وی نسبت به لذت خوراک در شکلگیری سبک زندگی وی موثر خواهد بود:"مَن تَوَلَّىٰ عَن ذِكْرِنَا!وَ لَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا!ذَٰلِكَ مَبْلَغُهُم مِّنَ الْعِلْمِ!"(نجم۲۹_۳۰)
06:51 - 2 دسامبر 2025
29٫8k بازدید
