آسیبشناسی پیشرفت اقتصادی!
یک مساله اساسی در پیشرفت اقتصادی، داشتن انضباط و قاعده در هزینه کردن است.قرآن که میگوید: از رزق خدا انفاق کنید، شامل تولید و احسان و دستگیری و مصرف میشود:"أَنفِقُوا مِمَّا رَزَقْنَاكُم...!"(بقره۲۵۴) حکمتش این است که این اموال حقیقتا مال خداست و ما بهعنوان خلیفه خدا مجاز به تصرف در اموالیم:"أَنفِقُوا مِمَّا جَعَلَكُم مُّسْتَخْلَفِينَ فِيهِ!"(حدید۷).اما این انفاق شرایطی دارد:اولا درآمد و ثروت باید از راههای پاک بهدست بیاید:"أَنفِقُوا مِن طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ!"(بقره۲۶۷)ثانیا این هزینه کردن باید در راه خدا انجام شود و راه خدا؛ یعنی هر کاری که مطابق با فطرت ما باشد و به تقویت دین خدا و خلق خدا منتهی شود:"أَنفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ!"(بقره۱۹۵)یعنی مبدا و مقصد دارایی باید پاک باشد!یکی از آفاتی که هزینهکرد دارایی را تهدید میکند و فرد و خانواده و جامعه را در معرض فقر و اتلاف و عدم برکت (یعنی رشد دارایی) منابع قرار میدهد، اسراف است!اسراف؛ یعنی هزینه کردن غیربهینه بهگونهای که ارزش افزوده کمتر از هزینه پرداختی باشد:"لَا تُطِيعُوا أَمْرَ الْمُسْرِفِينَ!الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَ لَا يُصْلِحُونَ!"(شعراء۱۵۱_۱۵۲)اسراف، چهار حالت دارد:۱. هزینه، فایده ندارد (حماقت)!۲. هزینه، بیش از فایده است (سفاهت)!۳. هزینه، با وضع جیب هزینهکننده تناسب ندارد (بیفکری)!۴. هزینه، با وضع جیب دیگران تناسب ندارد (بیعدالتی)!امام سجاد علیهالسلام در فراز ۲۳ دعای مکارمالاخلاق به خطر اسراف برای رشد و رفاه هشدار میدهند و محفوظ ماندن از اسراف را از خدای متعال درخواست میکنند:
"اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ!وَ امْنَعْنِي مِنَ السَّرَفِ!وَ حَصِّنْ رِزْقِي مِنَ التَّلَفِ!وَ وَفِّرْ مَلَكَتِي بِالْبَرَكَةِ فِيهِ!وَ أَصِبْ بِي سَبِيلَ الْهِدَايَةِ لِلْبِرِّ فِيمَا أُنْفِقُ مِنْهُ!خداوندا!بر محمّد و خاندانش درود فرست!و مرا از اسرافكارى بازدار!و روزىام را از تلف شدن نگهدار!و دارايىام را با بركت، افزون ساز!و مرا در آنچه از آن دارايى انفاق مىكنم، به راه رستگارى برسان!"
14:12 - 12 آذر 1404
23٫3k بازدید
