از فتوای تحریم تا شکست استعمار
نهضت تنباکو به عنوان یکی از نخستین جلوههای مقاومت سازمانیافته مردم ایران در برابر نفوذ استعمار با فتوای تاریخی میرزای شیرازی و همراهی گسترده مردم و علما به لغو امتیاز تنباکو و ثبت یک نقطه عطف مهم در تاریخ بیداری ملی انجامید.
احمدعلی مقدم عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس با اشاره به سالروز لغو امتیاز تنباکو در ۲۴ اردیبهشت سال ۱۲۷۰ هجری شمسی، این واقعه را یکی از مهمترین نقاط عطف در تاریخ مبارزات مردم ایران علیه استعمار دانست و گفت: ماجرای تحریم تنباکو نشان داد هنگامی که مرجعیت دینی و مردم در کنار یکدیگر قرار میگیرند حتی بزرگترین قدرتهای استعماری نیز ناچار به عقبنشینی خواهند شد.وی افزود: در اواخر دوران قاجار واگذاری امتیاز انحصاری توتون و تنباکوی ایران به یک شرکت انگلیسی عملا استقلال اقتصادی کشور را زیر سوال برد. این قرارداد نهتنها اقتصاد ایران را وابسته میکرد بلکه نشاندهنده نفوذ گسترده بیگانگان در تصمیمگیریهای حاکمیتی بود. در چنین شرایطی مرجعیت شیعه با درک عمیق از خطرات این اقدام وارد میدان شد.مقدم ادامه داد: فتوای تاریخی میرزاحسن شیرازی مبنی بر تحریم استعمال تنباکو به سرعت در سراسر ایران منتشر شد و به یک حرکت فراگیر مردمی تبدیل شد؛ حرکتی که در آن از دربار گرفته تا بازار و خانههای مردم همه به آن پایبند ماندند. این انسجام اجتماعی و دینی در نهایت ناصرالدین شاه را مجبور کرد امتیاز تنباکو را لغو کند.عضو شورای مرکزی حزب موتلفه اسلامی تاکید کرد: اهمیت این رخداد تنها در لغو یک قرارداد اقتصادی نبود بلکه این واقعه به نوعی تمرین تاریخی برای ملت ایران در مسیر مطالبهگری و مقابله با نفوذ بیگانگان محسوب میشود. تجربه نهضت تنباکو بعدها در جریان انقلاب مشروطه و سپس در نهضت اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی(ره) الهامبخش شد.
این کارشناس سیاسی خاطرنشان کرد: نهضت تنباکو ثابت کرد که مرجعیت دینی میتواند محور وحدت ملی و عامل صیانت از استقلال کشور باشد. همان الگویی که در انقلاب اسلامی نیز مشاهده شد و مردم با تبعیت از رهبری دینی توانستند نظام وابسته پهلوی را سرنگون کنند.دبیر حزب موتلفه اسلامی استان کرمان همچنین با اشاره به نقش بازاریان، علما و اقشار مختلف مردم در این حرکت تاریخی گفت: یکی از ویژگیهای برجسته نهضت تنباکو حضور فعال و هماهنگ لایههای مختلف جامعه در دفاع از منافع ملی بود؛ بهگونهای که این همبستگی اجتماعی به الگویی موفق از مشارکت عمومی در مسائل سرنوشتساز کشور تبدیل شد و نشان داد که قدرت واقعی در اراده جمعی ملت نهفته است.
وی گفت: امروز نیز مرور چنین مقاطعی از تاریخ یادآور این حقیقت است که هرگاه مردم ایران با تکیه بر ایمان، وحدت و رهبری دینی در برابر زیادهخواهی قدرتهای خارجی ایستادهاند توانستهاند از منافع ملی خود دفاع کنند. نهضت تنباکو یکی از درخشانترین نمونههای این حقیقت تاریخی است.این فعال سیاسی در پایان از حضور و همراهی گسترده مردم در بیش از هفتاد روز گذشته تشکر و قدردانی کرد و نقش مشارکت مردمی، همبستگی اجتماعی و پایبندی به ارزشهای دینی و ملی را در تحولات تاریخی و اجتماعی کشور بسیار مهم دانست. وی همچنین با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری حضرت آیت الله سیدمجتبی خامنه ای بر ضرورت حفظ حضور مردم و تداوم ایستادگی در صحنه تا تحقق اهداف مورد نظر تاکید کرد.
12:51 - 23 اردیبهشت 1405