از توسعه بخش خصوصی در فناوری هسته ای نباید غفلت کرد. بخش عمده سرریزهای فناوری هسته ای باید از طریق بخش خصوصی وارد صنعت و جامعه شود.
برنامه مجلس برای بهرهبرداری صلحآمیز از فناوری هستهای
در «طرح توسعه بهرهبرداری صلحآمیز از فناوری هستهای» که اخیر در مجلس اعلام وصول شده، دولت موظف شده اقداماتی مانند ایجاد حداقل هفت هزار مگاوات ظرفیت برق هستهای را انجام دهد.
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، «طرح توسعه بهرهبرداری صلحآمیز از فناوری هستهای ایران» هفدهم مهرماه ۱۴۰۳ در صحن علنی مجلس شورای اسلامی اعلام وصول شد.این طرح توسط برخی از اعضای کمیسیون انرژی مجلس از جمله روحالله متفکرآزاد، مصطفی نخعی و حاجیدلیگانی تدوین شده است، که البته حاجی دلیگانی از طراحان اصلی این طرح است. در این طرح دولت موظف شده از طریق سازمان انرژی اتمی ایران اقداماتی مانند ایجاد حداقل هفت هزار مگاوات ظرفیت برق هستهای را انجام دهد.
بررسی طرح در کمیته هستهای، انرژیهای نو و تجدیدپذیر
روحالله متفکرآزاد عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس راجعبه این طرح گفت: این طرح به کمیسیون انرژی ارجاع شده است. بنده و برخی از اعضای کمیسیون انرژی از جمله آقای مصطفی نخعی از امضاکنندگان طرح هستیم. آقای حاجیدلیگانی نیز جز طراحان اصلی این طرح هستند و طرح را بارگزاری کردند.وی گفت: این طرح در کمیته هستهای، انرژیهای نو و تجدیدپذیر درحال بررسی است.
طرحی برای استفاده بیشتر از انرژی هستهای صلحآمیز
حسینعلی حاجیدلیگانی نیز به خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس، گفت: این طرح در دوره یازدهم مجلس شورای اسلامی ارائه شده بود، اما مجالی برای رسیدگی پیدا نکرد. در دوره دوازدهم مجدداً طرح را مطرح کردیم.وی افزود: طرح پس از جمعآوری امضا به کمیسیون مربوطه ارجاع شده تا رسیدگی شود. پس از بررسی کمیتهها در نوبت رسیدگی کمیسیون قرار میگیرد.این نماینده مجلس عنوان کرد: هدف این طرح این است که بتوانیم از انرژی هستهای استفاده بیشتری کنیم. وی ادامه داد: باتوجهبه شرایط حاکم بر جهان طبیعتاً سوختهای فسیلی نمیتواند نیاز بشریت را برطرف کند. از طرفی سوختهای فسیلی آلایندگی دارند، اما انرژی هستهای این طور نیست. حاجیدلیگانی با اشاره به اهداف طرح توسعه بهرهبرداری صلحآمیز از فناوری هستهای ایران، گفت: ضمن اینکه سوختهای فسیلی اتمامپذیر هستند، لذا عقلانی است که به سمت سوختهای جایگزین حرکت کنیم. بنابراین ما باید از این انرژی صلحآمیز استفاده بیشتری کنیم. کمااینکه بسیاری از کشورها در حال استفاده گسترده از این انرژی هستند.
چرا نمایندگان مجلس این طرح را نوشتند؟
حجتالاسلام علیرضا سلیمی سخنگوی هیئترئیسه مجلس شورای اسلامی ضمن اشاره به رویکرد مجلس در قبال انرژی هستهای هم در گفتوگو با فارس گفت: مجلس برای اینکه دست دولت و مسئولین را در استفاده از فناوری صلحآمیز هستهای باز کند از هر ابزار قانونی استفاده خواهد کرد. کمااینکه در گذشته نیز در قانون راهبردی مجلس دست دولت را باز کرد و قدرت چانهزنی دولت افزایش پیدا کرد.
وی افزود: طرح توسعه بهرهبرداری صلحآمیز از فناوری هستهای ایران هم به دنبال این است که دست دولت را در عرصههای مختلف باز کند و توانایی چانهزنی دولت را افزايش دهد. به همین علت در قانون راهبردی نیز مقام معظم رهبری فرمودند که کشور نباید در بلاتکلیفی و سردرگمی باشد. سخنگوی هیئترئیسه مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: فناوری هستهای برای استفاده صلحآمیز حق و سیاست قطعی ما بوده است. هیچکس هم جلودار ما نخواهد بود. در هر عرصهای که ما بتوانیم از فناوری صلحآمیز هستهای استفاده کنیم حتماً این کار را انجام خواهیم داد. سلیمی در خاتمه گفت: در ابعاد مختلف پیشرفتهای فوقالعادهای در زمینه هستهای داشتهایم. تواناییهای ما در این حوزه تواناییهای ویژهای است.
این طرح چه میگوید؟
در ماده ۱ طرح توسعه بهرهبرداری صلحآمیز از فناوری هستهای ایران دولت موظف شده است از طریق سازمان انرژی اتمی ایران اقداماتی را پیگیری کند.ایجاد حداقل هفت هزار مگاوات ظرفیت برق هستهای از طریق بخش خصوصی، تأمین مطمئن سوخت هستهای و توسعه تمام مراحل چرخه سوخت هستهای، به گونهای که امنیت تأمین سوخت واکنشگاه (راکتور) های هستهای کشور را تضمین کند، طراحی و ساخت سامانههای پیشران هستهای بر اساس تقاضای دستگاههای اجرایی مربوط از وظایفی است که برای دولت تعریف شده است.
همچنین دولت باید تحقیق و توسعه در زمینه ساخت نسل جدید واکنشگاههای قدرت شامل واکنشگاههای کوچک پیمانهای را ظرف ۱۰ سال حاصل کند و اولین نمونه آن تا دو دهه آینده به مرحله بهره برداری برسد.
خودکفایی کامل در تولید انواع ایزوتوپهای پایدار
ماده ۲ طرح هم گفته که دولت موظف است از طریق سازمان انرژی اتمی ایران اقدامات لازم برای مواردی از جمله خودکفایی کامل در تولید انواع ایزوتوپهای پایدار و رادیوایزوتوپهای مورد نیاز کشور در زمینه سلامت صنعت، کشاورزی و انجام اقدامات لازم به منظور صادرات آنها را انجام دهد.
خودکفایی در تولید تجهیزات مورد نیاز صنعت هستهای و انجام اقدامات لازم به منظور صادرات آنها، تحقیق و توسعه در زمینه ساخت واکنشگاههای هستهای تحقیقاتی، ساخت حداقل دوازده سامانه پرتودهی (تابش گاما با شتابدهنده) به محصولات کشاورزی، تجهیزات پزشکی از دیگر وظایف دولت در این طرح است.
درآمد برق تولیدی در نیروگاههای هستهای صرف طرحهای توسعه برق هستهای میشود
این طرح در ماده ۳ هم وزارت نیرو را مکلف کرده است که برق تولیدی در نیروگاههای هستهای را که بعد از تصویب این قانون به بهره برداری میرسد، با متوسط قیمت برق تجدیدپذیر خریداری کند. سازمان انرژی اتمی ایران هم موظف است درآمد حاصل را بعد از کسر هزینههای بهره برداری سوخت و انتقال برق تا سقفی که در قوانین بودجه سالانه تعیین میشود پس از واریز به خزانه داری کل کشور، صرف طرحهای توسعه برق هستهای کند. درآمد حاصل معاف از تقسیم سود سهام دولت است و مالیات آن با نرخ صفر محاسبه میشود.
ماده ۴ این طرح هم در رابطه با درآمد مرکز نظام ایمنی هستهای است. در این ماده آمده که کلیه وجوه دریافتی ناشی از خدمات مرکز نظام ایمنی هستهای کشور به عنوان درآمد اختصاصی آن مرکز محسوب میشود تا پس از واریز به خزانه داری کل کشور، در تقویت طرحهای تملک داراییهای سرمایهای برای استقرار توسعه و تجهیز زیر ساختها آزمایشگاهها و ملزومات این مرکز به مصرف برسد.
سازمان انرژی اتمی باید تجهیزات لازم پژوهشی را فراهم کند
در ماده ۵ گفته شده حمایت از طرحهای شرکتهای دانشبنیانی که در زمینه فناوری هستهای فعالیت دارند در اولویت طرحهای حمایتی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری از شرکتهای دانش بنیان قرار میگیرد. مصادیق این شرکتها در آئیننامه اجرایی این قانون تعیین میشود.
ماده ۶ طرح میگوید که سازمان انرژی اتمی ایران موظف است در راستای توسعه فناوریهای نرم هستهای (مانند حقوق هستهای، اقتصاد هستهای، مدیریت هستهای، حکمرانی هستهای، امور بین الملل هستهای، ایمنی هستهای و پرتوی، پادمان هستهای و امنیت هستهای) برنامهریزی کند و امکانات و تجهیزات لازم را در زمینه امور پژوهشی و آموزشی آنها به عمل آورد و نتایج تحقیقات انجام شده را در کلیه فعالیتهای ذیربط منظور کند.در ماده ۷ این طرح هم گفته شده که دولت موظف است جلسات شورای انرژی اتمی را حداقل هر سال یک بار تشکیل دهد.ماده ۸ طرح پیرامون اساسنامه مرکز نظام ایمنی هستهای کشور است که گفته شده این اساسنامه توسط سازمان انرژی اتمی ایران تهیه میشود و حداکثر یک سال پس از لازمالاجرا شدن این قانون، به تصویب هیئت وزیران میرسد.
سازمان انرژی اتمی باید نقشه راه را به تصویب هیئت وزیران برساند
در ماده ۹ طرح هم آمده است که وزارتخانههای نیرو، بهداشت، صمت، نفت، علوم، و جهاد کشاورزی موظفند حداکثر شش ماه پس از لازمالاجرا شدن این قانون اسناد توسعه کاربردهای فناوری هستهای در حوزه مربوط به خود را تدوین کنند و به سازمان انرژی اتمی ایران تحویل دهند. همچنین گفته شده که سازمان انرژی اتمی ایران باید با تجمیع اسناد مذکور، نقشه راه توسعه فناوری هستهای در حوزههای مورد نیاز کشور را تهیه کند و حداکثر یک سال پس از لازمالاجرا شدن این قانون به تصویب هیئت وزیران برساند. این نقشه راه با مشارکت و تأیید وزارتخانههای، مذکور توسط سازمان انرژی اتمی ایران در دورههای پنج ساله بازنگری میشود.
ماده ۱۰ طرح هم گفته که صندوق توسعه ملی موظف است به مدت ۲۰ سال سالانه حداقل یک میلیارد دلار در طرحهای توسعه برق هستهای سرمایهگذاری کند.در ماده ۱۱ این طرح آمده است که وزارت نفت و سازمان برنامه و بودجه کشور موظفند گواهی صرفهجویی انرژی موضوع ماده (۵) قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق مصوب ۱۵/ ۸/ ۱۴۰۱ را بابت سوخت صرفهجویی شده توسط نیروگاههای هستهای که بعد از تصویب این قانون به بهره برداری میرسند، به صورت ماهانه به سازمان انرژی اتمی ایران تحویل دهند.
دولت باید سالانه یک میلیارد دلار به سازمان انرژی اتمی پرداخت کند
ماده ۱۲ میگوید دولت موظف است از طریق شرکت ملی نفت ایران سالانه معادل مبلغ یک میلیارد دلار از محل تحویل نفت خام و میعانات گازی صادراتی برای توسعه صنعت هستهای کشور به سازمان انرژی اتمی ایران بر اساس قیمت روز صادراتی شرکت ملی نفت ایران پرداخت کند. به سازمان انرژی اتمی ایران اجازه داده میشود سهمیه نفت خام و میعانات گازی موضوع این ماده را از طریق پالایش در پالایشگاههای غیردولتی که اقدام به افزایش ظرفیت تولید خود کردهاند، به فرآورده نفتی تبدیل و آن را صادر کند. جزئیات اجرایی این ماده در آئین نامه اجرایی این قانون به نحوی تعیین میشود که با سایر قوانین مرتبط تعارض نداشته باشد.
ماده ۱۳ گفته است؛ درآمد حاصل از فروش کالا و خدمات سازمان انرژی اتمی ایران و مؤسسات تابع آن به عنوان درآمد اختصاصی منظور میشود تا در اجرای طرحهای تملک داراییهای سرمایهای مصرف شود. درآمدهای موضوع این ماده به حساب خاصی نزد خزانه داری کل کشور واریز و بر اساس موافقتنامههای مبادله شده با سازمان برنامه و بودجه کشور هزینه میشود.در ماده ۱۴ آمده سازمان انرژی اتمی ایران موظف است گزارشی از کلیه اقدامات انجام شده در راستای اجرای این قانون را هر سال قبل از ارائه لایحه بودجه کل کشور از طرف دولت به کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تقدیم کند.در ماده ۱۵ که آخرین ماده این طرح است گفته شده آئیننامه اجرایی این قانون ظرف حداکثر شش ماه پس از لازمالاجرا شدن آن، توسط دبیر انرژی اتمی و با همکاری سایر دستگاههای اجرایی، ذیربط تهیه میشود و به تصویب هیئت وزیران میرسد.
همسویی طرح با اسناد بالادستی
مرکز پژوهشهای مجلس معتقد است که این طرح به هدفگذاری ۲۰ ساله برای صنعت هستهای کشور و اتخاذ رویکردهایی برای توسعه آن پرداخته است. همچنین گفته شده این طرح با اسناد بالادستی کشور و قوانین مربوطه همسو بوده و از جامعیت مناسبی برخوردار است. پایان پیام/#طرح_توسعه_بهرهبرداری_صلحآمیز_از_فناوری_هستهای#مجلس_شورای_اسلامی#فناوری_هستهای#انرژی_هستهای
14:02 - 25 مهر 1403