هنر و محمد کارت، در راه رسالت اجتماعی یا شوآف
در حالی که هنر هنرمند بهترین راه برای انتقال انتقادات اجتماعی است، به نظر میرسد سخنرانیهای هیجانی هنرمندان و اقداماتی نظیر جملات محمد کارت در اختتامیه سینما حقیقت بیشتر جنبه دیده شدن دارد تا نشان از دغدغهمندی.
خبرگزاری فارس _ گروه سینما: محمد کارت، یکی از سینماگران شاخص و تحسینشده سینمای ایران، در اختتامیه جشنواره «سینما حقیقت» هنگام دریافت جایزه، از تریبون جشنواره برای بیان اعتراضات و انتقادات از تصویب یک قانون استفاده کرد.او همچنین گزارهای را مبنیبر « این روزها همه به مهاجرت فکر میکنند» را اعلام کرد و آن را ناشی از پژوهشهای خود دانست.این موضوع، بحثی جدی در مورد جایگاه هنرمند و بستر مناسب برای طرح دغدغههای اجتماعی و سیاسی ایجاد میکند.هنر بهعنوان ابزار تغییر اجتماعیهنر همواره بستری قدرتمند برای تغییر اجتماعی و نقد ناهنجاریها بوده است. آثار بزرگ در تاریخ، از جمله نقاشی گرنیکا اثر پیکاسو که به فجایع جنگ داخلی اسپانیا پرداخت، یا آثار سینمایی نظیر فیلمهای چارلی چاپلین که نقدهای اجتماعی را با طنز به نمایش گذاشت، نشان دادهاند که هنرمند چگونه میتواند از هنر بهعنوان ابزاری برای برقراری گفتوگوی اجتماعی استفاده کند. این آثار نهتنها بهدلیل عمق محتوای خود بلکه بهخاطر استفاده خلاقانه از ابزار هنر، توانستهاند تأثیرات ماندگاری ایجاد کنند.نقلقولی از جان دیویی، فیلسوف برجسته آمریکایی، اهمیت این موضوع را تأیید میکند: «هنر، نهتنها وسیلهای برای ثبت تجربیات انسانی است، بلکه ابزاری برای انتقال آن به دیگران به شیوهای است که اندیشه و احساس را درگیر کند.» این نکته روشن میکند که بهترین روش برای هنرمندان، استفاده از رسانه هنری خود برای انتقال پیامهای اجتماعی است، نه سخنرانیهای پراکنده.
فضای جشنواره؛ محلی برای ارتقا هنر، نه جنجالجشنوارههای هنری مانند سینما حقیقت، طراحی شدهاند تا به هنرمندان امکان بدهند دستاوردهای خود را در فضایی تخصصی معرفی کنند و دغدغههای مرتبط با حرفه خود را مطرح نمایند. تریبون این جشنوارهها، فرصتی برای تحلیل چالشهای صنعت هنر، ارتقای ظرفیتهای خلاقانه، و ایجاد بستری برای دیالوگ حرفهای است. زمانی که چنین فضایی به طرح اعتراضات سیاسی یا انتقاد از قوانین مدنی اختصاص پیدا کند، هدف اصلی جشنواره نادیده گرفته میشود و شأن هنر و هنرمند نیز زیر سؤال میرود.آثار هنرمندانی مانند آلی وی، با مجسمههای انتقادی درباره بحران مهاجرت، یا فیلم مستند An Inconvenient Truth (حقیقت ناخوشایند) ساخته ال گور، نشان دادهاند که وقتی پیامهای اجتماعی در قالب هنر ارائه شوند، میتوانند تأثیرگذارتر و پایدارتر باشند. هنر این قابلیت را دارد که هم احساسات مخاطب را تحریک کند و هم او را به تأمل وادارد، در حالی که یک سخنرانی جنجالی ممکن است تنها واکنشهای سطحی و زودگذر ایجاد کند.وظیفه اجتماعی هنرمند؛ خلاقیت بهجای هیجانمحمد کارت، با سابقه درخشان خود، میتواند دغدغههای اجتماعیاش را در قالب آثار مستند به تصویر بکشد. این روش، هم با حرفه او سازگار است و هم مخاطبان گستردهتری را جذب میکند. ایجاد اثری که قوانین مدنی یا مسائل اجتماعی را بهصورت مستند و با روایتی مستدل بررسی کند، علاوه بر اینکه پیام را ماندگارتر میکند، به ارتقای سطح گفتگوهای اجتماعی نیز کمک خواهد کرد.
آقای کارت، شما هنرمندی هستید که تواناییهای خود را در خلق آثار مؤثر به اثبات رساندهاید. اما کاش این تریبون هنری را به گفتوگو درباره چالشها و ظرفیتهای هنر مستند اختصاص میدادید، نه بیان اعتراضاتی که میتوانستند در بستر مناسبتر و با استناد بیشتر مطرح شوند. هنر شما، خود میتواند بستری برای تغییر باشد؛ استفاده از این قدرت خلاقانه، همان رسالتی است که جامعه از هنرمندان انتظار دارد.
کلام آخرهنر نهتنها ابزار انتقال احساسات و پیامهای اجتماعی است، بلکه مسیری برای اصلاح و توسعه گفتمان عمومی به شیوهای مؤثر و ماندگار محسوب میشود. جشنوارههای سینمایی، مانند «سینما حقیقت»، فضایی برای ارتقای کیفیت هنر و معرفی ظرفیتهای فرهنگی هستند. وقتی هنرمند از چنین تریبونی برای طرح اعتراضاتی خارج از حوزه هنر استفاده میکند، نهتنها هدف رویداد زیر سؤال میرود، بلکه فرصتی که برای گفتمان هنری فراهم شده، از دست میرود.محمد کارت، با توجه به سابقه قابلتوجه خود در تولید مستندهای اجتماعی، میتواند از قدرت مستند برای به چالش کشیدن موضوعات یا طرح دغدغههای اجتماعی بهره ببرد. به جای استفاده از تریبونهایی که باید بر تجلیل از دستاوردهای هنری متمرکز باشند، هنرمندان میتوانند با خلق آثار مبتنی بر تحقیق و روایت هنری، نه تنها پیام خود را به شکلی حرفهایتر منتقل کنند، بلکه اثرگذاری بیشتری نیز داشته باشند. به نقل از ارسطو، «هنر تقلید نیست؛ بلکه بازآفرینی واقعیت به شیوهای است که مخاطب را به درک تازهای برساند.»طرح دغدغههای اجتماعی از سوی هنرمندان امری ستودنی است، اما زمانی که این طرح از بستر هنر فاصله میگیرد و به بیانیههای غیرهنری در موقعیتهای نادرست تبدیل میشود، هم هنر و هم پیام آسیب میبینند. #محمدکارت#سینما_حقیقت#مستند#انتقاد
17:27 - 26 آذر 1403
1 پاسخ