نان یارانهای بیکیفیت، بحران سفره مردم
نان، کالای اصلی سفره ایرانی، امروز میان سامانه هوشمند ناکارآمد، تخلفات برخی نانوایان و کمبود نظارتها گرفتار شده است، سهمیه نان، کیفیت پایین، چانههای کوچک و تأخیر در پرداخت یارانهها، زنجیره اعتماد مردم به این محصول اساسی را تهدید میکند. نانوایان از مشکلات فنی سامانه و محدودیتهای یارانهای گلایه دارند و مردم نیز از نان بیکیفیت و کموزن ناراضی هستند، موضوعی که ضرورت اصلاح زیرساختها و شفافیت بیشتر در بازار نان را بیش از پیش نشان میدهد.
به گزارش خبرگزاری فارس از زنجان، در کشور ما نان، مظهر امنیت غذایی و ثبات اجتماعی است، اما امروز این کالای اساسی به میدان جنگی میان نانوا، سامانه هوشمند و سیاستهای یارانهای تبدیل شده است.در این رابطه در فارس من هم یک پیام با عنوان بیکیفیتی و گرانفروشی نان در زنجان را دستگاههای نظارتی بررسی کنند ثبت شده بود، مردمی که کیفیت پایین، چانه پایینتر از استاندارد، بهداشت پایین و کنجدفروشی اجباری را تحمل میکنند و از طرف دیگر نانوایانی که بار مشکلات فنی یک سیستم پیچیده را به دوش میکشند، مشکلاتی که به نظر میرسد ناشی از سامانه تعریفشده برای آن است، در کنار مزایای قابلتوجه سامانه، از جمله شفاف شدن مصرف آرد یا همان رهگیری، مشکلاتی نیز ایجاد شده که شاید بتوان گفت ناشی از فراهم نبودن زیرساختهاست که بنا به گفته نانوایان، قطعی اینترنت نقش مهمی در این مشکلات دارد، زیرا رابطه مستقیمی با کاهش سهمیه نانواییها دارد.از طرف دیگر، تفاوت ملموس میان نان یارانهای و نان آزادپز (که کیفیت بالاتری دارد) یک زنگ خطر است و مردم انتظار دارند کالایی که با پول عمومی (یارانه) تولید میشود، حداقل استانداردهای کیفی را داشته باشد، چرا که نان بیکیفیت یا کموزن، مصداق هدررفتن بیتالمال در سطح خرد است و حس بیعدالتی را در جامعه تقویت میکند.دراینرابطه، یک نانوا با گلایه از تأخیر در پرداخت یارانههای دولتی، ادامه فعالیت در این حرفه را باتوجهبه شرایط کنونی، از جمله افزایش سایر هزینهها همچون بیمه کارگر، حاملهای انرژی و ... بسیار مشکل دانست و گفت: کار و کاسبی که در روال نیست
به شخصه تمام تلاشم را برای راضیکردن مشتری انجام میدهم، اما در کنار این تلاش، دیگران نیز باید به وظایف خود عمل کنند تا کاروکاسبی ما به روال باشد.در عین حال، خانمی میانسال که مشتری نان دولتی است، با گلایه از کیفیت نان که به گفته او «عین کاه خشک و سبک شده است»، به موضوع پخت نان با کنجد اشاره و تصریح میکند: افرادی به این بهانه نوبت را رعایت نمیکنند و در واقع گویا اولویت با آنهاست و افرادی مانند من باید تحمل کنند.همین موضوع پاشیدن کنجد و فروش نان، یکی از عوامل کمفروشی مورد اشاره یکی از مسئولان گذشته استان زنجان است و او در یکی از جلسات هوشمندسازی تأکید کرده بود که نانواییهای زنجان کمفروشی میکنند و گویا دلیل آن همین است، چرا که فروش نان کنجدی به قیمت دو و در مواردی سه یا چند برابر قیمت مصوب، ناترازی بین آرد و تعداد نانهای فروشی را مشخص میکند، چون در سیستم نانینو به ازای یک نان کنجدی، دو نان ثبت میشود.اما همه آمارها و قرائن در زنجان بیانگر «شاگرد اول بودن زنجان در کیفیت نان» است، البته اطلاعی از شاخصهای ارزیابی مدنظر وجود ندارد، اما بیشک این ارزیابیها نمیتواند حاصل پایش همه نانواییها یا حتی میانگین آنها باشد، چرا که نظر همه مردم این نیست و کیفیت نانهای توزیعشده در سطح شهر نیز این نظر را تأیید نمیکند، چون اغلب نانها چند ساعت بعد (و اگر خوشبینانه نگاه کنیم، روز بعد) غیرقابل استفاده میشوند، هرچند نمیتوان منکر کیفیت بالای نان در تعدادی از نانواییها نیز شد که به دلیل پخت باکیفیت و البته قیمت بالاتر، نانهایشان قابلیت نگهداری تا یک هفته را دارند.در این رابطه گفتوگویی با کمال الماسی، رئیس اتحادیه نانوایان استان زنجان، انجام شد.
فعالیت ۱۶۰۰ نانوایی در زنجان
وی سهمیه پایین آرد نانواییها در استان زنجان نسبت به سایر استانهای همجوار، سامانه هوشمند و عقبماندگی دولت در پرداخت یارانههای نان (که ۴۰ درصد قیمت آن را شامل میشود) را از جمله مشکلات این صنف عنوان کرد.فارس: آماری از واحدهای فعال نانوایی در استان میفرمایید؟کمال الماسی، رئیس اتحادیه نانوایان استان زنجان: استان نزدیک به یکهزار و ۶۰۰ واحد نانوایی در کل استان دارد که از این تعداد، حدود ۷۵۰ واحد در شهرستان زنجان مستقر هستند و سهمیه آرد در استان بهطور تقریبی ۹۰ درصد یارانهای و ۱۰ درصد آزاد است هر چند قیمت آرد یارانهای متفاوت است، اما نرخ آرد آزاد برای هر کیسه حدود یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان تعیین شده است، قیمت مصرفی نان در این بخش متغیر بوده و آرد یارانهای با کیسههای آبیرنگ و آرد آزاد با کیسههای سفید قابل تشخیص هستند و نانوایان موظفند خرید آرد را از طریق سامانه انجام دهند.با وجود کارخانههای تولید آرد آزادپز در استان، بسیاری از نانواییهای آزادپز ترجیح میدهند گندم مورد نیاز خود را از استانهایی مانند گلستان یا مراکز عرضه در کرج و تهران تهیه کنند، زیرا کیفیت گلوتن گندمهای این مناطق برای تولید نانهای فانتزی و باکیفیت بهتر است، ضمن اینکه حدود ۳۰۰ واحد نان لواش، ۲۷۰ واحد نان بربری و بیش از ۱۰۰ واحد نان سنگک در استان فعال هستند و مابقی به نانواییهای آزادپز، فانتزی و رشتهبری اختصاص دارد.فارس: در مورد قیمتگذاری نان آزادپز هم توضیح بدهید.
نرخها پس از بررسی کارشناسی توسط اتحادیه، اتاق اصناف و تأیید نهایی سازمان حمایت از مصرفکننده تعیین میشود و این نانها در سه درجه کیفی شامل معمولی (مانند ۱۸ هزار تومان)، ویژه (مانند ۲۳ هزار تومان) و ممتاز (تا ۲۵ هزار تومان) عرضه میشوند.فارس: مشکلات مربوط به رعایت وزن چانهها را چطور ارزیابی میکنید؟بر اساس نرخنامه، وزن نان لواش پختهشده باید ۱۰۵ گرم و نان بربری دارای چانه ۵۰۰ گرم باشد، همچنین حداقل وزن سنگک پختهشده باید ۳۸۰ گرم باشد.با این حال، در بازرسیها مشاهده شده است که این وزنها بهطور کامل رعایت نمیشوند.در عین حال، مقایسه قیمت نان لواش در استان زنجان (۹۵۰ تومان) با استانهای دیگر، اختلاف در قیمت فروش را نشان میدهد که این موضوع مورد انتقاد است، چرا که هزینههای حاملهای انرژی و قیمت آرد در سطح کشور یکسان است.فارس: راهکار حل مشکلات را چه میدانید؟تنها راه ریشهای حل مشکل تخلفات و ساماندهی بازار، آزادسازی کامل آرد و انتقال یارانه بهصورت مستقیم به مردم است؛ چرا که در صورت آزادسازی، نانوایان قادر به خرید آرد باکیفیت بالا از بازار آزاد خواهند بود و رقابت واقعی باعث افزایش کیفیت نان و ارتقای درآمد نانوایان میشود.در بخش دیگری از گفتوگو، الماسی به موضوع آموزش نانوایان اشاره کرد و گفت:«اتحادیه هر شش ماه یکبار کلاسهای آموزشی برگزار میکند و اکثر نانوایان فعال دارای مدرک فنی و حرفهای هستند.»نوسازی تجهیزات و تأخیر در پرداخت یارانهها، دو عامل اصلی مشکلات صنفی
تأخیر چهارماهه در پرداخت کمکهزینه ۴۰ درصدی
بسیاری از واحدهای نانوایی دارای قدمت ۵۰ تا ۶۰ ساله هستند و برای بهسازی و نوسازی تجهیزات، نیاز به تسهیلات و وامهای کمبهره با پشتوانه حداقل یک میلیارد تومان دارند تا بتوان کیفیت را ارتقا داد و ضایعات آرد را کاهش داد.تأخیر چهارماهه در پرداخت کمکهزینه ۴۰ درصدی که دولت وعده داده بود، از ابتدای تیرماه پرداخت نشده و این تأخیر عاملی مؤثر در تشدید تخلفات به شمار میرود، همچنین هزینههای عملیاتی نانواییها، از جمله حق بیمه، قبوض آب و برق و قیمت خمیرمایه، افزایش چشمگیری داشته است.الماسی بار دیگر خواستار آزادسازی کامل یارانه آرد و انتقال آن به مردم شد تا رقابت سالم شکل گرفته و نانوایان بتوانند با خرید آرد باکیفیت در بازار آزاد، سطح تولید را ارتقا دهند.مشکلات ناشی از سیستم نظارت هوشمنداگرچه رصد پخت نانواییها با کارتخوانهای هوشمند مفید است، اما در واقع کاهش محسوسی در توزیع آرد مشاهده نمیشود. از طرفی، زیرساختهای نرمافزاری بدون اطلاعرسانی به نانوایان بهروزرسانی میشود و این امر باعث میشود نانوایان از محدودیتهای جدید بیاطلاع باشند.در زمینه نظارت نیز بازرسی از واحدهای نانوایی بین اتاق اصناف، سازمان صنعت، معدن و تجارت و اتحادیه نانوایان توزیع شده و حداقل ماهی یکبار بازرسی برای هر واحد صورت میگیرد و در صورت شکایت مردمی، بازرسان موظف به سرکشی فوری هستند.مردم میتوانند مشکلات مربوط به کیفیت، کمفروشی یا گرانفروشی را از طریق سامانه ۱۲۴ یا شماره ۳۳۴۶۰۹۲۰ اتحادیه گزارش دهند، همچنین نرخنامه باید در دید عموم نصب شود و در صورت عدم رعایت، بازرسان تذکر میدهند.
تفاوت فاحش سهمیه آرد بین استانها وجود دارد، در حالی که برخی استانها سهمیه بالای ۱۱ تا ۱۲ کیسه آرد در ماه دارند، در استان زنجان ۹۰ درصد نانواییها تنها ۵ کیسه سهمیه دریافت میکنند و با نانوایان متخلف برخورد جدی صورت گرفته و حتی برای آنها پرونده تعزیراتی تشکیل شده است.در نهایت، در کشور ما نان نماد اعتماد است، اگر نانوا به سیستم و مردم به کیفیت نان اعتماد نکنند، زنجیره اعتماد اجتماعی آسیب میبیند، تا زمانی که شفافیت مالی شرکتهای مجری سامانه تأیید نشود و تکلیف یارانه معوقه نانوایان مشخص نگردد، این بیاعتمادی همچنان سایهای بر سر سفره مردم خواهد بود.بهنظر میرسد مشکلات نانوایان استان زنجان، ریشههای اقتصادی و مدیریتی دارد و در حالی که یارانهزدایی آرد بهعنوان راهکار اصلی توسط اتحادیه مطرح میشود، چالشهای دیگری نیز وجود دارد، از جمله اینکه هر از چندگاهی موضوع افزایش قیمت مطرح و اعمال میشود، اما پس از مدتی همان مشکلات دوباره سرباز میکند، بنابراین، هماهنگی بیشتر بین دولت، اتحادیهها و نانوایان و اصلاح زیرساختهای اساسی ضروری است.
19:52 - 7 آبان 1404