حوزه‌های علمیه ضعف در تبلیغ را رفع کنند
یکی از مراجع تقلید شیعیان با بیان ضعف حوزه علمیه در زمینه تبلیغ و لزوم توجه ویژه به آن اظهار کرد: مسلماً بعد از انقلاب حوزه تکامل داشته و رشته‌هایی که در سابق نبوده در اینجا تقویت شده به‌خصوص رشته تفسیر و کلام تقویت شده؛ اما یک‌رشته ضعف پیدا کرده و آن رشته مبلغ است که مبلغ کمتر داریم.
به گزارش خبرگزاری فارس از قم، آیت‌الله سبحانی امروز در مراسم آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ حوزه‌های علمیه و اجلاسیه اساتید حوزه علمیه قم که در سالن اجتماعات مدرسه عالی دارالشفای برگزار شد، با بیان آیه شریفه «وَمَا کَانَ ٱلۡمُؤۡمِنُونَ لِیَنفِرُواْ کَآفَّةࣰۚ فَلَوۡلَا نَفَرَ مِن کُلِّ فِرۡقَةࣲ مِّنۡهُمۡ طَآئِفَةࣱ لِّیَتَفَقَّهُواْ فِی ٱلدِّینِ وَلِیُنذِرُواْ قَوۡمَهُمۡ إِذَا رَجَعُوٓاْ إِلَیۡهِمۡ لَعَلَّهُمۡ یَحۡذَرُونَ» و بیان روایاتی در باب اهمیت تفقه در دین و جایگاه فقاهت اظهار کرد: در جهان دو نوع آموزش عالی داریم؛ یک آموزش عالی به نام دانشگاه که هم در ایران هم در مصر و هم در جاهای دیگر رایج است و هم آموزش دیگری به نام آموزش حوزوی که همان درس‌های حوزه علمیه است را داریم.وی افزود: این دو نوع آموزش در عین حالی که هر دو محترم هستند؛ اما باید ویژگی‌های اینها را از هم جدا کرد تا بتوانیم این ویژگی‌ها که از سلف رسیده است را حفظ کنیم، حوزه‌ها از دوران امام صادق(ع) در مدینه منوره که بعداً در عراق و جاهای دیگر منتقل شد و شکل گرفت؛ هرکدام ویژگی خاصی دارند و در جای خود نیز محترم هستند.این مرجع تقلید با اشاره به تمایز اساتید در آموزش عالی دانشگاهی و حوزوی عنوان کرد: استاد در آموزش عالی دانشگاهی انتصابی است؛ اما در حوزه بعد از مدت سطح یک که بگذریم انتخابی است و از اول هم چنین بوده است. یعنی اگر بخواهیم از همه اساتید استفاده کنیم و از همه بهره بگیریم این ویژگی را باید حفظ کنیم.
باید بر ویژگی انتخابی بودن اساتید در حوزه اصرار کنیم
وی ادامه داد: سطح یک درحالی‌که شرایط ایجاب می‌کند که خاصه و انتصابی باشد؛ اما بعد از آن این ویژگی را ما داشتیم که انتصابی نبوده و انتخابی بوده، اما در آموزش عالی دانشگاه انتصابی است که اگر بخواهیم از همه بهره بگیریم و از همه نوع افراد بتوانند تدریس کنند و در حوزه مؤثر باشد باید بر این ویژگی انتخابی بودن اساتید اصرار کنیم.آیت‌الله سبحانی پیش مطالعه قبل از کلاس‌های درس را ویژگی و تمایز دیگر میان آموزش دانشگاهی و حوزوی برشمرده و توضیح داد: اصرار بر پیش مطالعه قبل از درس که در دانشگاه چنین چیزی نیست؛ اما آنچه که از اساتید حوزوی برای ما رسیده طلبه بخواهد پیشرفت کند باید قبلاً درس را مطالعه کند و نقاط مبهم را علامت‌گذاری کند و استاد وقتی تدریس می‌کند به‌دقت فهم کند که این ویژگی را باید حفظ کنیم.وی تصریح کرد: ویژگی سوم این است که بعد از تدریس هم که اگر یک هفته و دو هفته بگذرد مذاکره دسته‌جمعی شروع شود، الآن مباحثه بین دو نفر یا بین جمعی در حوزه بوده و باید حفظ شود؛ چون وقتی که جمع می‌شوند، افکار مختلف است و هر کدام نظری دارد کم‌کم روح اجتهاد در افراد زنده می‌شود، او یک چیزی می‌گوید و دیگری هم چیزی که باهم که بحث می‌کنند این اثر را هم دارد و این ویژگی هم درگذشته بوده و الآن هم هست و من تذکر می‌دهم.این مرجع تقلید کم‌بودن مواد درسی در حوزه‌های علمیه را امتیازی دیگر دانسته و خاطرنشان کردند: در دانشگاه ممکن است که مواد درسی زیاد باشد؛ اما در حوزه مواد درسی باید کمتر باشد تا طلبه بتواند این مواد درسی به‌دقت بفهمد، اگر مواد درسی پنج یا شش تا باشد از هر کدام یک چیزی را خورده؛ اما هضم نکرده است.
وی افزود: حتماً باید دو سه تا ماده درسی باشد که طلبه بتواند با عمق بفهمد و درک کند. در قدیم نیز چنین بوده و این مسئله اهمیت دارد. سطح یک برای ما مطرح نیست و سطح بالا است که بتوانند این دو ماده یا حداکثر سه ماده را به‌درستی بفهمند و درک کنند و بچشند؛ نه‌تنها درک‌کردن و چشیدن این ویژگی هم برای حوزه‌ها هم در قم و نجف و مصر وجود دارد که من در مصر بودم که آنها نیز از این بحث‌ها دارند البته تفاوت‌هایی نیز وجود دارد.
آیت‌الله سبحانی با اشاره به تستی بودن آزمون‌ها در دانشگاه و تفاوت آن در حوزه علمیه بیان کرد: امتحان باید فهمی باشد؛ نه تستی، امتحان تستی امتحان حافظه است و هر دانشجویی که حافظه قوی دارد برنده است؛ اما آن کسی که فهم بالایی دارد و از نظر حافظه دارد رفوزه می‌شود، حافظه مسئله خوبی است؛ اما در امتحان باید امتحان فهم باشد برای مثال در امتحانات حوزه علمیه یک‌بخشی از کفایه را می‌نویسند که طلبه آن را توضیح دهد. از مکاسب، خیارات و بیع و جاهایی دیگر می‌نویسند که این بخش را برای ما ترجمه و معنا کن تا ببینیم این طلبه چند مرد حلاج است. امتحان ما باید امتحان فهم باشد.وی افزود: زمان مرحوم آیت‌الله العظمی بروجردی چند ممتحن بودند، مرحوم آقای داماد، مرحوم آقای روح‌الله خرم‌آبادی و یکی هم مرحوم آیت‌الله مرتضی آقا شیخ بود، آنها به طلبه یک‌تکه از رسائل را می‌گفتند مطالعه کن و برای ما بگو، امتحان حافظه نباید نباشد و جای آن امتحان فهم مطالب باشد.این مرجع تقلید با اشاره به تفاوت در خروجی‌های حوزه و دانشگاه توضیح داد: آخرین مطلب در ویژگی ششم این است که دانشگاه خروجی‌اش برای اشتغال در یک مسئله اجتماعی است یا می‌خواهد معلم و پزشک و... بشود که بسیار محترم و مهم است؛ زیرا آنها مسائل اجتماعی را برعهده دارند؛ اما خروجی حوزه‌های علمیه درس می‌خواند تا فارغ‌التحصیل شود یا برای تبلیغ یا برای تعلیم. این باید در نظر باشد. اگر می‌خواهیم حوزه‌های علمیه به قوت خود بماند و چنین افرادی را تربیت کنیم، همین حوزه بزرگانی را تربیت‌کرده باید این‌طور باشد که خروجی علم یا مبلغ، یا معلم و مدرس یا کاتب و نویسنده شود.
استاد حوزه علمیه قم افزود: این نظر فرد است که من این را از گذشته گرفته‌ام. تاریخچه هفتاد‌ساله حوزه پیش من است. اگر بخواهیم قوت حوزه را حفظ کنیم، علمیت حوزه را حفظ کنیم ناچار هستیم که این ویژگی‌ها را حفظ کنیم که در واقع معلم و مبلغ و محقق و نویسنده و این مجرا باشند.آیت‌الله سبحانی با بیان ضعف حوزه علمیه در زمینه تبلیغ و لزوم توجه ویژه به آن اظهار کرد: مسلماً بعد از انقلاب حوزه تکامل داشته و رشته‌هایی که در سابق نبوده در اینجا تقویت شده به‌خصوص رشته تفسیر و کلام تقویت شده؛ اما یک‌رشته ضعف پیدا کرده و آن رشته مبلغ است. مبلغ کمتر داریم. البته مبلغ به معنای مطلق مبلغ نیست. مبلغ در سطح بالا. آیا در سابق که فلسفی، مرحوم راشد، مرحوم محقق، مرحوم تربتی، برقعی و اشراقی بودند الآن مثل ایشان هست؟
وی عنوان کرد: اینجاست که من خدمت آقای اعرافی کراراً عرض کردم که مسئله تربیت مبلغ را جدی بگیرید. بعد از آنکه طلبه در این مرحله رسید باید بررسی شود که او نظام تعلیمی یا تبلیغی یا ذوق اجتهاد دارد؟ برای ذوق اجتهاد راه باز است؛ اما باید برای مبلغین برنامه خاصی در نظر گرفته شود. او بایستی حافظ نهج‌البلاغه، قرآن باشد و تاریخ اسلام را بداند، دردها و درمان‌ها را بداند و برای مردم بیان کند.این مرجع تقلید با اشاره به اینکه منبر جامعه را هدایت می‌کند تصریح کرد: اگر انقلاب را حضرت امام(ره) راه انداخت به کمک همین منبری‌ها بود که جامعه را به امام متوجه کردند، تربیت مبلغ اهمیت دارد که برنامه، استاد و تمرین خاصی نیاز دارد، در قدیم در همین مدرسه فیضیه که بودیم شب‌های جمعه طلبه‌ها در حجره منبر می‌رفتند و تمرین می‌کردند و الآن باید این مسئله عمومی و مبنایی دنبال شود.وی افزود: آقایان نوشته‌هایی دارند، پیش من می‌آیند و غالباً مسائل روز و مسائل مستحدثه است. بخش مسائل مستحدثه خوب است به شرطی که مسائل قبلی ما که منصوص است قوی باشد. تا در مسائل قبلی که منصوص است کتاب و سنت و از علما دارند در اینها قوی نباشند، مسائل روز برای آنها مفید نیست و نخواهد بود؛ حتی خواندن بعضی رساله‌ها خوب و بعضی دیگر خوب نیست چون برخی از آنها متوجه مسائل جدید شدند و از مسائل دینی لازم و منصوص عقب هستند که باید در آن قسمت قوی باشند تا مسائل جدید را هم حل کنند. اینها پیشنهاد من هست.
آیت‌الله سبحانی با اشاره به سابقه تأسیس حوزه‌های علمیه یادآور شد: (باز) تأسیس حوزه علمیه قم در سال ۱۳۰۱ مطابق ۱۳۴۰ قمری ماه رجب پی ریزی شد؛ اما در این مدت برکاتی داشت. در نظام سابق که پیش آمد پدر و پسر نظرشان این بود که جامعه را غربی کنند و برنامه غربی‌سازی را دنبال می‌کردند و تنها چیزی که توانست این کشتی را نجات بدهد همین حوزه علمیه قم بود، ماه محرم قطارها به‌سوی جنوب و شمال می‌رفتند و این مبلغ‌ها بودند که توانستند این دین را در این کشور حفظ کنند و هنگامی که ندای امام را شنیدند اکثریت مردم کشور لبیک گفتند؛ موقعی که بنا بود برای جمهوری اسلامی رأی‌گیری کنیم ۹۹ درصد یا ۹۸ درصد یا کمی بیشتر رأی دادند چرا؟ این برکات حوزه بود.وی گفت: در حقیقت حافظ دین مردم هم در داخل و هم در خارج بیشتر مردم تحت این حوزه با کمال احترام به حوزه علمیه نجف که همه ما فرعی از آنجا هستیم، این حوزه قم در این قسمت پیش‌گام بود و همه بر این مسئله آگاه هستند که باید این حوزه را چنگ‌ودندان حفظ کنیم که این شأن کشور را به همین منوال و بهتر به دست حضرت ولی‌الله الاعظم برسانیم.#قم #آیت‌الله_سبحانی#حوزه_علمیه#آغاز_سال_تحصیلی_حوزه#تمایز_دروس_حوزوی_و_دانشگاهی
16:21 - 17 شهریور 1403
1 پاسخ