مردی که عرقیات را دانشبنیان کرد
در روزگاری که خامفروشی همچنان یکی از چالشهای اصلی صنایع کشور است، کارآفرینی از خراسان جنوبی تلاش کرده با تکیه بر دانش و نوآوری، گیاهان دارویی را به مرحلهای برساند که نهتنها مصرف داخلی را پاسخ دهد، بلکه ظرفیت ورود به بازارهای دارویی را نیز فراهم کند.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی؛ گاهی مسیر زندگی از دل یک سنت قدیمی آغاز میشود، اما به جایی میرسد که علم و فناوری، آن سنت را به نقطهای تازه از پیشرفت میرسانند؛ نقطهای که دیگر صرفاً «تولید» معنا ندارد، بلکه «خلق ارزش» در آن جریان دارد. سید رضا حائری واحد، کارآفرین حوزه فراوری گیاهان دارویی، از همان دست افرادی است که میان گذشته و آینده پلی زدهاند؛ پلی که یکسوی آن کوچههای قدیمی عرقگیری در قائم و سوی دیگرش واحدهای دانشبنیان و تولید ماده مؤثره دارویی قرار دارد.
از نسل عرقیات تا تولد یک مسیر تازه
در روزگاری که هنوز بسیاری از مشاغل رنگ و بوی سنتی خود را حفظ کرده بودند، خانواده حائری واحد نیز در همین مسیر قدم میزدند. پدربزرگ و پدر، هر دو در کار عرقیات گیاهی بودند؛ شغلی که در کوچه سنگی قائم ریشه داشت و بعدها در کنار اداره جهاد، به شکلی گستردهتر ادامه یافت.سید رضا حائری واحد متولد ۱۳۶۱ است؛ کسی که به گفته خودش، از کودکی با بوی گیاهان دارویی و دستگاههای عرقگیری بزرگ شده و همین علاقه، او را به ادامه این مسیر سوق داده است. او سالها بعد تصمیم گرفت این فعالیت سنتی را از قالب کارگاهی خارج کرده و به یک واحد صنعتی مجهز در شهرک صنعتی قائم تبدیل کند؛ واحدی که بتواند مجوزهای کامل داشته باشد و در مسیر تولید استاندارد و پایدار حرکت کند.
شکستهایی که مسیر را ساختند
مسیر تولید برای او هموار نبود. فعالیت نخستین کارگاه در مشهد از سال ۱۳۷۶ آغاز شد و تا سال ۱۳۸۳ ادامه یافت؛ حتی صادرات به افغانستان نیز در همان سالها شکل گرفت و روزانه چند تن محصول از این مجموعه صادر میشد.اما توقف فعالیت به دلیل نداشتن مجوز کامل، نقطهای بود که بهجای پایان، آغاز دوباره شد. او از آن تجربه بهعنوان یک «بازآفرینی مسیر» یاد میکند؛ جایی که تصمیم گرفت به خراسان جنوبی بازگردد و از نو، این بار در قالبی صنعتیتر، کار را آغاز کند.ساخت مجموعه جدید در مدت کوتاه ۴۵ روز انجام شد، اما تکمیل و طراحی تجهیزات نزدیک به سه سال زمان برد؛ دورهای که به گفته او، صرف «فکرکردن به آینده تولید» و طراحی روشهای نوین تقطیر شد.
ورود به تولید دانشبنیان؛ از عرقیات تا اسانس و ماده مؤثره
تحول اصلی این مجموعه زمانی رقم خورد که نگاه صرفاً سنتی به تولید کنار گذاشته شد. طراحی کپسول تقطیر اختصاصی، توسعه سیستم اسانس گیری و جداسازی روغنهای گیاهی، و ورود به حوزه استرها، این واحد را از بسیاری نمونههای مشابه متمایز کرد.به گفته حائری واحد، این مجموعه از نخستین واحدهایی بوده که توانسته در مدت کوتاه، ظرفیت تولید الکل صنعتی را در سال ۱۳۹۹ به سطح قابلتوجهی برساند؛ آن هم در شرایطی که استان خراسان جنوبی پیشتر در این حوزه تولیدکنندهای نداشت.او معتقد است نقطه تمایز واقعی نه در حجم تولید، بلکه در «کیفیت و خلوص ماده مؤثره» است؛ جایی که ارزش محصول چندین برابر میشود و به حوزه دارویی نزدیکتر خواهد شد.
وقتی گیاه، فقط گیاه نیست
در نگاه این کارآفرین، گیاهان دارویی صرفاً مواد خام نیستند، بلکه حامل اثر، رایحه و حتی احساساند. او میگوید هر گیاه میتواند در روح و روان انسان اثر بگذارد و همین ویژگی است که این حوزه را از بسیاری صنایع دیگر متمایز میکند.در واحد تولیدی او، محصولاتی مانند روغن نعنا با خلوص بالا تولید میشود؛ محصولی که به گفته او، در بازار ارزش بسیار بالایی دارد و تفاوت آن با نمونههای معمولی در «اثرگذاری واقعی» مشخص میشود.تجربههای مصرفکنندگان نیز به گفته او، نقش مهمی در توسعه این مسیر داشته؛ بازخوردهایی که گاه از بهبود وضعیت بیماران یا افزایش کیفیت زندگی حکایت دارد و همین موضوع باعث شده اعتماد به محصولات گیاهی افزایش یابد.
از تولیدکننده تا مدرس کارآفرینی
حائری واحد تنها به تولید محدود نمانده و امروز بهعنوان کارشناس حوزه گیاهان دارویی در برنامههای آموزشی و تلویزیونی نیز حضور دارد. او تلاش میکند تجربیات خود را در اختیار علاقهمندان قرار دهد و مسیر ورود به این حوزه را برای دیگران سادهتر کند.او معتقد است کارآفرینی الزاماً با سرمایههای بزرگ آغاز نمیشود؛ بلکه میتوان با کمترین امکانات و حتی از طریق برونسپاری، یک کسبوکار را شکل داد. به باور او، کارآفرینی واقعی از «خلق ارزش از نداشتهها» آغاز میشود، نه صرفاً پول روی پول گذاشتن.
شکست، پلهای برای رشد
یکی از محورهای اصلی نگاه او، مفهوم شکست در مسیر کسبوکار است. حائری واحد شکست را پایان راه نمیداند، بلکه آن را فرصتی برای بازطراحی مسیر میداند؛ همان گونه که در مثالهای خود از پنچر شدن یک چرخ در خودرو یاد میکند و بر اهمیت داشتن راهحل جایگزین تأکید دارد.به باور او، حل مسئله باید مرحلهبهمرحله و منطقی باشد؛ نه با جهشهای ناگهانی، بلکه با عبور تدریجی از پلههای موفقیت.
آرزویی برای خودکفایی در مواد مؤثره دارویی
اما افق نگاه این کارآفرین تنها به تولید محدود نمیشود. او هدف اصلی خود را ورود به تولید مواد مؤثره دارویی در سطح ملی عنوان میکند؛ بهگونهای که ایران بتواند بهجای واردات، در این حوزه به خودکفایی برسد.به اعتقاد او، گیاهانی مانند زعفران، زرشک، نعنا و گل محمدی، بیشترین ارزشافزوده را نه در خامفروشی، بلکه در تبدیل به ماده اولیه دارویی دارند؛ نقطهای که هنوز در کشور به طور کامل محقق نشده است.
خامفروشی؛ چالشی فراتر از نفتاو خامفروشی را یکی از چالشهای جدی در حوزه گیاهان دارویی میداند و معتقد است این مسئله تنها محدود به نفت نیست، بلکه در بسیاری از محصولات استراتژیک کشور نیز وجود دارد.به باور او، اگر فرآوری کامل و تولید ماده مؤثره در داخل کشور انجام شود، نهتنها ارزش افزوده در داخل باقی میماند، بلکه وابستگی به واردات نیز کاهش خواهد یافت.مسیری که هنوز ادامه داردبا وجود تمام دستاوردها، نگاه سیدرضا حائری واحد همچنان رو به آینده است؛ آیندهای که در آن گیاهان دارویی نه بهعنوان محصول خام، بلکه بهعنوان پایه صنعت داروسازی و فناوری سلامت نقشآفرینی کنند.او معتقد است این مسیر تنها با همراهی تولیدکنندگان، حمایت مسئولان و حضور فعال در عرصه دانشبنیان به نتیجه خواهد رسید؛ مسیری که اگرچه دشوار است، اما به گفته او، «تنها راه رسیدن به موفقیت پایدار» است.#گیاهان_دارویی#کارآفرینی#دانش_بنیان#تولید#خودکفایی
16:11 - 28 اردیبهشت 1405