ارزآوری نانو ۳ برابر کل سرمایهگذاری ۲۰ ساله کشور
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو از ورود ۲۳۰ محصول جدید نانویی به بازار و ارزآوری سهبرابری شرکتهای نانویی نسبت به کل سرمایهگذاری ۲۰ ساله کشور در این حوزه خبر داد.
به گزارش خبرنگار علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، نشست خبری بررسی روند فعالیتهای ستاد توسعه فناوری نانو و میکرو و اولویتهای سال جاری با حضور عماد احمدوند دبیر این ستاد صبح امروز در محل این ستاد برگزار شد.احمدوند در ابتدا با اشاره به اینکه شهادت رهبر برای همه آزادگان دنیا مصیبت خیلی بزرگی بود، عنوان کرد: برای جامعه فناوری و برای خانواده نانو این مصیبت به صورت ویژه بزرگتر بود. چون در طول دهههای گذشته و مشخصا در طول دو دهه گذشته در حوزه فناوری نانو ما مستقیما راهبری و هدایت رهبر شهید را داشتیم و نقشی که ایشان در توسعه فناوری نانو در پیشرفت این فناوری در کشور داشتند، هیچکدام که در این فضا تجربه داریم پوشیده نیست.وی افزود: آقا از سال ۸۴ تا سال ۱۴۰۴ در ۲۰ سال به صورت مستمر نقش راهبری و هدایت داشتند. از تجربه اولی که برنامه فناوری نانو خدمت ایشان ارائه شد و تاکید ایشان روی هدف گذاری تولید ثروت ملی برای توسعه فناوری که این هدف گذاری برای اوایل دهه ۸۰ هدفگذاری متفاوتی بود و کاملاً با ادبیات و گفتمان توسعه علمی در آنموقع متفاوت بود.دبیر ستاد نانو به دیدار سال ۹۳ اشاره کرده و گفت: نمایشگاهی که خدمت آقا بخشی از کار گزارش شد، باز تاکیدات و هدایت ایشان روی اهمیت گفتمانسازی توسعه فناوری بود. تاکیدی که ایشان روی پرورش استعدادها داشتند حوزه دانشآموزی و گفتمان سازی برای قشرهای مختلف که یک بخشی از برنامه ستاد فناوری نانو بوده و هست. ما از راهنماییهای ایشان بهره مند بودیم.
وقتی رهبر شهید، کشاورزی را در نانو اولویتگذاری کردند
وی در ادامه گفت: در دیداری که سال ۹۷ داشتیم باز تاکید ایشان بر تمرکز و هدف گذاری جدی روی حوزه کشاورزی به عنوان یکی از اولویتها بود که یک گزارشی خدمت حضرت آقا ارائه شد و اولویتهای گام بعدی توسعه فناوری نانو که ارائه شد در حوزههایی مثل سلامت، انرژی، نفت، آب و .. بود. حوزه کشاورزی جزو اولویتهای برنامه ملی نانو نبود ولی ایشان در آن دیدار تاکید جدی داشتند که منطقی نیست کشور ما برای واردات دانه مرغ و علوفه و سویا از دشمنی مثل آمریکا واردات انجام بدهد منطقی نیست و تاکید داشتند که روی حوزه کشاورزی کار ویژه انجام بدهید. بعد از این دیدار، این موضوع هم به عنوان یکی از اولویتهای ویژه برنامه توسعه فناوری نانو شد.احمدوند افزود: ایشان در بسیاری از دیدارهای خود، یکی از مصادیق اقتدار ملی ایران را حوزه نانو میدانستند. مرور نقش ایشان در طول این دو دهه باعث میشود که سنگینی این داغ بر دل همه ما بیشتر احساس شود و از دست دادن ایشان رو به عنوان از دست دادن مهمترین تکیهگاه ببینیم. وی در ادامه اظهار کرد: خدا را شکر میکنیم که بعد از شهادت رهبر عزیز در فاصله کوتاهی یک رهبر فرزانه دیگر جایگزین شدند. کسی که در همین پیام های اخیر داریم میبینیم که در حوزههای مختلف نوع نگاهشان و تاکیدی که روی پیشرفت کشور دارند این امید را ایجاد میکند که انشالله ما مسیر سختی که با رهبری پدر شهید ایشان در طول این چند دهه کشور طی کرده با رهبری ایشان بتواند به قله برسد.
پیام رهبر انقلاب انرژیبخش حوزه فناوری بود
احمدوند گفت: یک نکته انرژی بخش برای حوزه فناوری پیام رهبر عزیزمان در روز ملی خلیج فارس را داشتیم که تاکید داشتند که وقتی در ظرفیت های ملی، ظرفیتهای معنوی و فرهنگی و ... را بر میشمارند، نانو را به عنوان اولین مصداق از ظرفیتهای حوزه فناوریهای نوین بر میشمارند که نانو، بیو، هستهای و موشکی را به عنوان فناوریهای نوینی که سرمایه های ملی هستند یاد میکنند که باید از آن پاسداری کرد.دبیر ستاد نانو با اشاره به پروژههای حمایتشده این ستاد عنوان کرد: ما در سال گذشته از حدود ۱۳۷ برنامه یا پروژه توسعه فناوری و کسب و کار حمایت کردیم. این برنامهها عموما از فعالیتهای دانشگاهی هستند. چون ما در حوزه فعالیتهای دانشگاهی بیشتر نگاهمان پیدا کردن استعدادها و جهت دهی استعدادها به حوزه فناوری است.وی افزود: اما آنهایی که در مسیر توسعه فناوری یا ایجاد کسب و کار قرار میگیرند، مثل اساتیدی که در یک ماموریت خاص و با هدف تولید یک محصول خاص کار را پیش میبرند یا تیمهای کسب و کاری که در مسیر ایجاد یک شرکت قرار میگیرند از این سطوح به بعد تا مرحله شرکت های بزرگی که برای توسعه یک محصول جدید کار میکنند، در این چند سطح که ما به عنوان سطوح آمادگی فناوری دسته بندی میکنیم ما حدود ۱۳۷ پروژه را داشتیم که حمایت شدند. هر کدم از این پروژه ها معمولاً تا وقتی که به مرحله اثبات فناوری و بعد شروع یک کسب و کار برسد حدود دو سال زمان میبرد که این پروژهها در فرایند حمایتی ستاد هستند.
۳۰۰ میلیارد تومان در دوسال متوالی از اعتبار مالیاتی در حوزه نانو استفاده شد
وی در ادامه با اشاره به اینکه یکی از ظرفیت های قانونی که در طول سالهای گذشته فراهم شده، اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه است، اظهار کرد: طبق این قانون دولت، بخشی از مالیاتی که از شرکتها میخواهد دریافت کند، اگر روی پیشرفت و تولید محصولات جدید سرمایه گذاری کنند، به آننها میبخشد.احمدوند عنوان کرد: ما در دو سال گذشته حدوداً هر سال ۳۰۰ میلیارد تومان اعتبار مالی از ظرفیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه برای کمک به رشد شرکتهای فناوری که در مسیر توسعه محصول جدید هستند، استفاده کردیم. اینها عموما شرکتهایی هستند که هم زیرساخت تحقیق و توسعه دارند، هم در بازار حضور دارند. یعنی به مرحله بلوغ رسیدند. حمایتهای ما در سطوح پایینتر از جنس بلاعوض یا حمایتهای راهبری کسبوکاری است.وی ادامه داد: در کنار پروژههایی که ما کمک میکنیم توسعه کسب و کار یا توسعه محصول اتفاق بیفتد یا از ظرفیت قانونی اعتبار مالیاتی، استفاده میکنیم، شرکتهای دیگر هم خودشان برنامههای تحقیق و توسعه را دارند که مجموع همه اینها را ما یک ساز و کار ارزیابی نانو مقیاس داریم به عنوان گواهینامه نانو مقیاس که محصولاتی که در طول سال بتوانند اثبات کنند که از فناوری نانو استفاده کردند، به مرحله تجاری رسیدند و به صورت پایدار از این فناوری استفاده میکنند را به عنوان محصولات نانوی کشور معرفی میکنیم.سال گذشته ۲۳۰ محصول نانویی جدید تولید شد احمدوند اظهار کرد: سال گذشته ۲۳۰ محصول به فهرست محصولات نانویی کشور اضافه شد. در ابتدای سال تعهدی را خدمت معاون اول رئیس جمهور و معاون علمی داشتیم که به ازای هر روز کاری یک محصول جدید به محصولات نانوی کشور اضافه شود و آنچه محقق شد، حدود ۱۲۰ درصد هدفگذاری بود که در ابتدای سال داشتیم.
احمدوند در ادامه گفت: با احتساب این محصولات الان تعداد کل محصولات نانویی کشور که وارد بازار شدند به ۱۹۶۵ محصول تا انتهای سال ۱۴۰۴ رسیده است. یعنی محصولاتی که گواهینامه مقیاس صنعتی را دریافت کردند. بعضی از محصولات هستند که در فرایند ارزیابی مجدد موفق نمیشوند که گواهینامه را بگیرند یک تعداد معمولاً در طول سال از فهرست محصولات حذف میشوند و یک تعداد اضافه.وی همچنین عنوان کرد: ۲۳۰ محصول، محصول جدیدی هستند که به فهرست محصولات نانو اضافه شدند که در مجموع ۱۹۶۵ محصول در حدود ۴۳۸ شرکت دارد تولید میشود. این محصولات عموما محصولات صنعتی هستند. در ۲۳۰ محصولی که سال گذشته اضافه شده بیشترین سهم را ملزومات و خدمات صنعتی دارند در جایگاه بعدی حوزه انرژی و نفت قرار دارد بعد مواد شیمیایی و بعد حوزه دارو و سلامت. از موثرترین محصولات صنعتی، چندین نوع کاتالیست راهبردی در حوزه صنعت نفت است.
حدود ۱۷ میلیون دلار قرارداد تولید بار اول در حوزه نانو در ۱۴۰۴
وی یکی دیگر از ظرفیتهای قانونی برای توسعه شرکت های دانشبنیان و استفاده از توانمندی آنها در صنایع بزرگ کشور را قانون خرید بار اول دانست و اظهار کرد:اگر صنعت بزرگی که ملزم است برای خرید محصولاتش مناقصه برگزار کند، شرکت تامین کنندهاش اولین شرکتی باشد که ان محصول را به صورت داخلی توسعه داده و این به تایید معاونت علمی برسد، آن شرکت بهره بردار میتواند ترک تشریفات داشته باشد و مناقصه را برگزار نکند که به عنوان قانون قرارداد بار اول شناخته میشود که ما سال گذشته چیزی حدود ۱۷ میلیون دلار قرارداد از این جنس در صنعت نفت داشتیم که بین پالایشگاه ها و شرکت های تولید کننده کاتالیسم منعقد شده و فرایند تامین ان کاتالیست ها برای پالایشگاه از این مسیر پیش میرود.همکاری با بنیاد ملی علم؛ تامین مالی بیش از ۸۰ طرح پژوهشیاحمدوند ادامه داد: در سال ۱۴۰۴ همکاریهای بیندستگاهی خوبی نیز شکل گرفت که یکی از مهمترین آنها همکاری میان ستاد فناوری نانو و بنیاد ملی علم ایران بود. در قالب این همکاری، فراخوانهای مشترکی برای حمایت از طرحهای پژوهشی اجرا شد و بیش از ۸۰ طرح پژوهشی دانشگاهی از این مسیر تامین مالی شدند.وی همچنین از همکاری با سازمان توسعه همکاریهای علمی و فناوری خبر داد و گفت: در زمینه اعزام شرکتهای دانشبنیان و فعالان حوزه نانو به نمایشگاهها و رویدادهای بینالمللی نیز همکاریهای موثری انجام شد و شرکتهایی به نمایشگاههای چین، روسیه و ژاپن اعزام شدند تا علاوه بر توسعه فناوری، همکاریهای اقتصادی خود را نیز گسترش دهند.
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو اظهار کرد: در حوزه تامین مالی نیز همکاری مشترکی با هلدینگ پیشگامان فرایند دانش آغاز شد که نقطه شروع آن نمایشگاه فناوری نانو سال گذشته بود. در ادامه این همکاری، طی ماههای گذشته بیش از ۱۳ شرکت فناور حوزه نانو تامین مالی شدند و برنامه ما این است که امسال این همکاری را از نظر تعداد شرکتها و گستره فعالیت توسعه دهیم.وی افزود: در حوزه زیرساختهای مرتبط با فناوری نانو نیز تدوین استانداردهای ملی و بینالمللی در سال گذشته ادامه یافت. تا پایان سال ۱۴۰۴ تعداد استانداردهای ملی مرتبط با فناوری نانو در کشور به ۱۹۹ استاندارد و تعداد استانداردهای بینالمللی تدوینشده با راهبری ایران به ۱۳ استاندارد رسید.احمدوند تاکید کرد: ایران اکنون در کنار کشورهایی مانند آمریکا، کره جنوبی و ژاپن، جزو کشورهای فعال در تدوین استانداردهای بینالمللی فناوری نانو محسوب میشود و نقش جدی در این حوزه دارد.وی با اشاره به برنامههای آموزشی و استعدادپروری گفت: در حوزه آموزش و هدایت استعدادهای جوان به سمت فناوری نانو نیز در دانشگاهها و آموزش و پرورش برنامههای متعددی اجرا شد که یکی از مهمترین آنها برگزاری شانزدهمین دوره المپیاد ملی فناوری نانو در سال گذشته بود.
برنامههای سال جاری ستاد نانو
دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو با اشاره به برنامههای سال جاری، گفت: از اواخر سال گذشته، گروههای مختلف ستاد، برنامهریزی برای سال ۱۴۰۵ را متناسب با شرایط خاص کشور آغاز کردند و این برنامهریزیها بر اساس سناریوهای مختلف انجام شده است.برنامه ما این است که فعالیتها در سال جاری با قوت و قدرت بیشتری نسبت به گذشته ادامه پیدا کند.احمدوند درباره محورهای اصلی برنامههای سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: برنامههای امسال در دو محور کلی دنبال میشود. محور نخست، اجرای پروژهها در چارچوب برنامه هفتم پیشرفت است که شامل تحقق تکالیف قانونی از جمله توسعه اقلام راهبردی و اجرای برنامه اعتبار مالیاتی میشود.وی در ادامه گفت: بخشی از برنامههای امسال در چارچوب سند توسعه فناوری نانو که به تصویب رسیده، در حال اجراست و در محور نخست، بیش از ۶۰ پروژه توسعه محصول و توسعه کسبوکار در سال ۱۴۰۵ آغاز خواهد شد. برخی از این پروژهها افق اجرایی دو ساله و برخی دیگر افق سه ساله دارند؛ چرا که فرآیند تبدیل یک ایده یا فناوری به محصول، از مرحله تحقیق و توسعه اولیه تا دریافت مجوزها و ورود به بازار، زمانبر است.دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو در ادامه گفت: پروژههایی که آغاز آنها در سال ۱۴۰۵ پیشبینی شده، بسته به شرایط و میزان پیشرفت، ممکن است در همین سال یا سالهای بعد به مرحله تجاریسازی و ورود به بازار برسند.
وی اظهار کرد: این پروژههای توسعه محصول عمدتاً در حوزههای اولویتدار سند توسعه فناوری نانو تعریف شدهاند؛ به گونهای که ۳۳ پروژه در حوزه دارو و سلامت، ۱۶ پروژه در حوزه نفت و انرژی، ۹ پروژه در حوزه آب و کشاورزی و ۶ پروژه در سایر حوزهها از جمله تجهیزات عمرانی و استفاده از هوش مصنوعی برای ارتقای تجهیزات، در برنامه امسال قرار دارند.احمدوند تأکید کرد: این پروژهها با استفاده از ابزارهای مختلف حمایتی دنبال خواهند شد و برآورد ما این است که منابع مالی مورد نیاز برای اجرای آنها در سال ۱۴۰۵ حدود ۶ هزار میلیارد تومان باشد.وی افزود: بر اساس برنامهریزی انجامشده، حدود ۵۰ درصد این منابع باید از محل وامهای بانکی تامین شود، حدود ۲۵ درصد توسط خود شرکتها و ۲۵ درصد دیگر نیز از محل منابع دولتی، شامل حمایتهای بلاعوض و اعتبار مالیاتی، تامین خواهد شد.دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو ادامه داد: طبیعتاً پروژههایی که وارد سالهای بعد میشوند، هزینههای خود را خواهند داشت و در کنار آنها، پروژههای جدیدی نیز به برنامهها اضافه خواهند شد.وی با اشاره به سایر برنامههای ستاد، گفت: علاوه بر پروژههای توسعه محصول که با استفاده از ظرفیتهایی مانند اعتبار مالیاتی، حمایتهای دولتی و منابع نهادهای مالی دنبال میشود، برنامههای جاری ذیل سند توسعه فناوری نانو نیز ادامه خواهد یافت.احمدوند افزود: در این بخش نیز حدود ۲۳ برنامه و پروژه برای سال جاری هدفگذاری شده که حوزههایی مانند شناسایی و هدایت استعدادها به سمت فناوری نانو، تدوین استانداردها، نظارت و کمک به توسعه بازار فناوری نانو را شامل میشود.
احمدوند با اشاره به شرایط کشور اظهار کرد: امیدواریم همانگونه که کشور در ماههای گذشته با اقتدار در برابر ابرقدرتها ایستادگی کرد، شرایط برای گشایش در فعالیتهای اقتصادی و فناورانه نیز فراهم شود تا شرکتها بتوانند با دسترسی بهتر به منابع مالی، فراتر از اهداف اولیه حرکت کنند.دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو گفت: البته برنامهریزی فعلی بر مبنای سناریویی انجام شده که ممکن است طی ماههای آینده نیز شرایط تعاملات و تامین منابع مالی دولتی همچنان دشوار باشد، اما اگر در نیمه دوم سال گشایش بیشتری ایجاد شود، برنامهها متناسب با شرایط جدید بازطراحی خواهند شد.وی تاکید کرد: امیدواریم با همکاری همه اجزای نظام نوآوری کشور، از حوزه آموزش و رسانه گرفته تا نهادهای تامین مالی، دانشگاهها و دستگاههای دولتی، بتوانیم فراتر از اهداف تعیینشده حرکت کنیم و در رشد کشور و ارتقای مولفههای اقتدار ملی موثر باشیم.
رویکرد جدید ستاد در انتخاب پروژهها
احمدوند درباره رویکرد جدید ستاد در انتخاب پروژهها نیز گفت: در سالهای اخیر تمرکز اصلی بر پروژههایی قرار گرفته که دارای اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی ملموس باشند. کشور طی دو دهه گذشته مسیر توسعه فناوری نانو را با موفقیت طی کرده و اکنون تمرکز اصلی بر حوزههایی است که بتوانند به کاهش ارزبری در بخشهای مهمی مانند انرژی و سلامت کمک کنند یا موجب ارزآوری برای کشور شوند.دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو ادامه داد: نگاه ستاد در ارزیابی عملکرد نیز از شاخصهای صرفاً کمی مانند تعداد شرکتها و محصولات، به سمت سنجش اثرات واقعی اقتصادی و اجتماعی تغییر کرده است. بر اساس ارزیابیهای انجام شده، میزان صرفهجویی ارزی ناشی از چند قلم راهبردی در حوزه انرژی و داروهای مرتبط با درمان سرطان، بیش از هشت برابر کل سرمایهگذاری دولت در توسعه فناوری نانو طی ۲۰ سال گذشته بوده است.احمدوند افزود: همچنین میزان ارزآوری شرکتهای نانویی از محل صادرات، حدود سه برابر کل سرمایهگذاری کشور در این حوزه طی دو دهه گذشته برآورد میشود. برخی از محصولات نانویی نیز نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی در صنایع ایفا میکنند و نتایج اندازهگیریهای انجامشده در این حوزه، آثار قابل توجه این فناوری را نشان میدهد.اثرات اقتصادی و صنعتی محولات نانوییاحمدوند با اشاره به اثرات اقتصادی و صنعتی محصولات نانویی گفت: بخشی از این محصولات هنوز در مراحل ابتدایی ورود به صنعت قرار دارند و به مقیاسهای گسترده نرسیدهاند، اما با این حال آثار اقتصادی قابل توجهی از آنها ثبت شده است.
به گفته وی بر اساس ارزیابیهای انجامشده، محصولات نانویی مورد استفاده در صنایع توانستهاند حدود یک همت، معادل نزدیک به هزار میلیارد تومان، کاهش مصرف انرژی ایجاد کنند.دبیر ستاد توسعه فناوریهای نانو و میکرو خاطرنشان کرد: ورود محصولات جدید نانویی به بازار موجب کاهش قابل توجه هزینهها در برخی حوزهها شده است؛ بهگونهای که حدود ۱.۸ همت، معادل ۱۸۰۰ میلیارد تومان، صرفهجویی در هزینههای بیمهای به واسطه استفاده از این محصولات محقق شده است. این کاهش هزینهها عمدتاً به دلیل جایگزینی محصولات داخلی نانویی با نمونههای وارداتی و کاهش قابل توجه قیمت تمامشده آنها اتفاق افتاده است.#فناوری_نانو 10:43 - 3 خرداد 1405