نخبگان مردمی که از المپیاد تا صادرات میدرخشند
با حمایت بسیج علمی، گروههای مردمی توانستهاند استعدادها را شناسایی و شکوفا کنند که ثمره آن از مدالهای المپیاد و رتبههای برتر کنکور تا حضور در بازارهای بینالمللی دیده میشود.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ سازمان بسیج علمی با بسیج ظرفیتهای مردمی و نخبگان، شبکهای گسترده از فعالیتهای علمی و فناورانه را در سراسر کشور راهاندازی کرده است. این مجموعهها شامل ۲۰۸ کانون نخبهپرور دانشآموزی، بیش از ۱۳۰۰ هسته رشدی در حوزههای فناوری سخت و نرم و حمایت از بیش از هزار شرکت دانشبنیان و واحد فناور هستند. فعالیتهای این شبکهها از پرورش استعدادهای برتر در المپیادها و مدارس استعدادهای درخشان آغاز میشود، هستههای نوآورانه را به شرکتهای فناور تبدیل میکند و در نهایت به توسعه اقتصادی، تجاریسازی محصولات و حتی صادرات میرسد.برای بررسی جزئیات و مصداقهای خروجیهای این سازمان با روحاله رضوینژاد رئیس سازمان بسیج علمی را گفتوگو کردهایم. متن کامل این گفتوگو را در ادامه مطلب میخوانید.
وقتی مردم، نخبه پرورش میدهند
فارس: نقش سازمان بسیج علمی در کانونهای مردمی نخبه پرور را بفرمایید اینکه الان در حال حاضر چه تعداد کانون در کشور وجود دارکه مشغول به فعالیت هستند؟ نحوه شکلگیری آنها به چه شکل است و تا به حال چه خروجی موثری در راستای حل مشکلات کشور داشتند؟رضوینژاد: وظیفه مجموعه بسیج علمی، بسیج کردن ظرفیتهای انقلاب اسلامی برای حل مسئلههای انقلاب اسلامی است. یکی از این مسئلهها، نخبهپروری و تربیت کادر تراز است. کاری که ما انجام میدهیم این است که تلاش میکنیم ظرفیتهای مردمی را برای نخبهپروری بسیج کنیم؛ یعنی از ظرفیتهای مردمیِ نخبه و از خود نخبگان برای تربیت نخبگان استفاده کنیم.در حال حاضر ۲۰۸ مجموعه نخبهپرور مردمی در سراسر کشور داریم. اینها مجموعههای نخبهپرور مردمی هستند که با توجه به اینکه بنیاد ملی نخبگان متولی نخبهپروری در کشور است، با همکاری این بنیاد در کشور تکثیر شدهاند و البته این آمار روزبهروز در حال افزایش است.خصوصیت این مجموعهها این است که اولاً مردمیاند و برای نخبهپروری سازمان و ادارهای ایجاد نشده است؛ دوم اینکه پیچیدهترین کار یعنی نخبهپروری را مردم انجام میدهند؛ و سوم اینکه اکثر این مجموعهها با محوریت مساجد در کشور فعالاند و بسیاری از آنها فعالیتهای خود را در مساجد انجام میدهند.یک مجموعه خبره در این حوزه تحت عنوان مرکز هدایت و حمایت سازمان بسیج علمی بهعنوان مجموعه کارگزار فعالیت میکند. ما شاخصههای یک مجموعه نخبهپرور مردمی را احصاء کردهایم و در استانهای مختلف، مجموعههایی را که بخشی از این شاخصها را دارند شناسایی میکنیم. سپس این مجموعهها را در استان مربوطه گرد هم میآوریم.
مجموعه کارگزار بهمدت سه شبانهروز در آن استان حضور پیدا میکند، آموزش میدهد، کارگاه برگزار میکند و ارزیابی انجام میدهد. در نهایت، این مجموعهها را در چهار سطح طلایی، نقرهای، برنزی و نوپا دستهبندی میکند. البته ممکن است در یک استان مثلاً ۵۶ مجموعه شناسایی شده باشد، اما در ارزیابی نهایی تنها دو مجموعه دربیاید؛ مثلاً یکی در سطح برنزی و یکی در سطح نوپا.ما به همه این مجموعهها توضیح میدهیم که اگر قرار است وارد چرخه نخبهپروری شوند، چه ویژگیهایی باید داشته باشند. پس از دورههای آموزشی، مجموعههایی که واجد شرایط و دارای شاخصها هستند، هویتنامه دریافت میکنند؛ یعنی برگه رسمی که نشان میدهد این مجموعه نخبهپرور و در چه سطحی است. این هویت هم از سوی ما و هم از سوی بنیاد ملی نخبگان کشور صادر میشود.در ادامه یک مشاور از سوی مجموعه کارگزار کنارشان قرار میدهیم و همچنین محتواهای تولیدشده در مجموعه مرکزی را در اختیار این مجموعههای تکثیرشده قرار میدهیم تا بتوانند فعالیتهای نخبهپروری را در استان و محل خود ادامه دهند.
خروجیهای درخشان مردمی؛ از المپیاد تا مدالهای جهانی
فارس: این کانونهای مردمی خروجی موثری هم داشتند؟ مصداقی میتوانید مثال بزنید؟رضوینژاد: خروجیهای این مجموعهها کاملاً موثر بوده و میتوان برای آن مثالهای مصداقی هم ارائه کرد. چه در برگزیدگان المپیادها، چه در مدارس استعدادهای درخشان و چه در رتبههای برتر کنکور، هر کدام از این گروهها گزارشهای سالانه منتشر میکنند و اگر به این گزارشها مراجعه کنیم، میبینیم که مجموعههای بسیار درخشانی از دل همین شبکههای مردمی بیرون آمدهاند.از جمله خود مجموعه مرکزی ما که پایگاهی تحت عنوان پایگاه شهید علمالهدی یا کارگزاری با عنوان مرکز هدایت و حمایت شهید احمدیروشن دارد، سالانه تعداد قابلتوجهی مدال جهانی کسب میکند و خروجیهای آن از نظر آماری کاملاً قابل توجه و چشمگیر است.
فارس: این مراکز از چه سنی افراد را جذب میکند؟ رضوینژاد: حوزه تعریفشده هم دانشآموزی و هم دانشجویی است، اما تمرکز فعلی ما در این ۲۰۸ مرکز روی حوزه دانشآموزی است. یعنی بچهها معمولاً از پایههای پنجم و ششم دبستان تا زمان کنکور جذب میشوند و فعالیتهای نخبهپروری در این بازه سنی انجام میگیرد.
هستههای نوآوری که به شرکتهای آینده تبدیل میشوند
فارس: آقای دکتر لطفاً چند مورد مصداقی از خروجی های اقدامات سازمان بفرمایید. رضوینژاد: مجموعه بسیج علمی طرحی در سراسر کشور دنبال میکند که یکی از زیرمجموعههای آن، همان طرح نخبهپروری شهید احمدیروشن است. این طرح در واقع بخشی از طرح جامع «نهضت و خیزش جدید علمی» است که تلاش میکند ظرفیتهای کشور را برای تحقق این نهضت بسیج کند.این موضوع برگرفته از فرمایشات حضرت آقا در دیداری است که درباره شهید بزرگوار سید حسن نصرالله اظهار داشتند: «ما به یک نهضت و خیزش جدید علمی نیاز داریم». کشور ما ظرفیت بسیار بالایی در حوزه علم و فناوری دارد و دانشگاهها میتوانند این ظرفیتها را به سمت نیازهای واقعی کشور، مردم و انقلاب اسلامی هدایت کنند. با این رویکرد، تحولات عظیمی که تاکنون در انقلاب اسلامی رخ داده، میتواند چند برابر اثرگذار شود.در طرح جامع نهضت و خیزش علمی، یکی از فرایندهای مهم، فرایندهای رشدی است که در قالب دو طرح دنبال میشود: طرح رشدی باقرالعلوم علیهالسلام در حوزه فناوری سخت و طرح رشدی امام صادق علیهالسلام در حوزه فناوری نرم.
برخی از این هستههای رشدی پس از توسعه به شرکتهای واقعی تبدیل شدهاند. برای مثال، یکی از این شرکتها در حوزه پهپادهای کشاورزی فعالیت میکند و اکنون بیش از ۱۰۰ نفر نیرو دارد و همچنان در حال گسترش است. این شرکت صادرات دارد و روند توسعه آن ادامه دارد.مثال دیگر شرکتهای فناور کوچک هستند که محصولاتی کاربردی تولید میکنند. یکی از این مجموعهها محصولی برای هوشمندسازی مدارس طراحی کرده که به جای تختههای هوشمند معمول، با استفاده از یک دوربین و سیستم پردازش کار میکند و قیمت آن تقریباً یک سوم تا یک چهارم نمونههای مشابه بازار است.این هستههای رشدی پس از تکامل به واحدهای فناور یا مجموعههای دانشبنیان با اقتصاد پایدار تبدیل میشوند و ظرفیتهای علمی و فناوری کشور را به سمت حل مسائل واقعی مردم و انقلاب اسلامی هدایت میکنند.
فارس: تعامل و همکاری بنیاد ملی نخبگان در دوره جدید با سازمان شما چطور است؟رضوینژاد: وظیفه ما در بسیج، بسیجکنندگی است؛ یعنی دنبال این نیستیم که کار کسی دیگر را انجام دهیم یا پرچمی مقابل پرچم دیگران باشیم. مأموریت اصلی ما، بسیج کردن ظرفیتها برای حل مسائل کشور است. در بسیاری از حوزهها، حل مسائل متولی خاص خود را دارد؛ برای مثال، نخبهپروری در کشور بر عهده بنیاد ملی نخبگان است و ما همیشه تلاش کردهایم تعامل سازندهای ایجاد کنیم تا ظرفیتهای کشور در مسیر اهداف انقلاب اسلامی بسیج شوند.نخبگان، به فرمایش حضرت آقا، موتور محرک تمدنسازی هستند و نقش ویژهای در این مسیر دارند. به همین دلیل، شبکهای که در اختیار ماست با پیوندی که با بنیاد ملی نخبگان دارد، تلاش میکند تا اتفاقات مبارکی در حوزه نخبهپروری رقم بخورد.البته این مسیر فراز و فرودهایی داشته است، اما با تعاملات جاری و اهمیت بالای حوزه نخبهپروری، همکاری ما میتواند ادامه پیدا کند. ۲۰۸ مجموعه نخبهپرور مردمی که امروز فعال هستند، چه ما و بنیاد نخبگان باشیم و چه نباشیم، کار مردمیشان ادامه خواهد یافت. نقش ما و تعاملاتمان میتواند در بهبود عملکرد، رشد و تکثیر این مجموعهها مؤثر باشد؛ مجموعهای که امروز ۲۰۸ عدد است، چرا نتواند به ۲۸۰۰ مجموعه تبدیل شود؟همانطور که مقام معظم رهبری فرمودهاند که از ابتدای انقلاب تا امروز، هر کاری که به مردم سپرده شده، پیش رفته است؛ از تولید علم گرفته تا حکمرانی و نخبهپروری. تعامل ما با بنیاد ملی نخبگان و حمایت از مجموعههای مردمی نخبهپرور همچنان ادامه دارد و انشاءالله در آینده قدرت و تأثیرگذاری بیشتری خواهد داشت.
توانمندسازی هستههای رشدی برای خلق واحدهای فناور مستقل
فارس: آیا با پارکهای علم و فناوری کشور و معاونت فناوری وزارت علوم همکاری و تعامل دارید؟رضوینژاد: ما بر اساس یک توافق نانوشته با معاونت فناوری وزارت علوم و همچنین تعامل مستقیم با پارکهای علم و فناوری در سراسر کشور، هستههای رشدی را که واجد هویت هستند، حمایت میکنیم. این هستهها ویژگیهای مشخصی دارند: اول اینکه بر اساس نیاز واقعی شکل گرفتهاند و دوم اینکه آینده اقتصادی دارند.به این هستهها چند خدمت ارائه میکنیم؛ آموزش طرح کسب و کار به همراه تعیین یک راهبر برای همراهی، ارائه هویت رسمی، تأمین محل استقرار مناسب و حمایت مالی بلاعوض برای تبدیل آنها به واحدهای فناور. تعامل با پارکها به این منظور است که این هستهها بتوانند در فضای پارکهای علم و فناوری مستقر شوند. اگرچه پارکها معمولاً در مراحل پیشرشد و رشد اولیه کمتر ورود پیدا میکردند، ظرفیت عظیم این هستهها میتواند از نظر محتوایی به پارکها غنا بدهد و به هستهها قدرت بیشتری ببخشد.در مراکز استانها این کار به راحتی انجام میشود، اما در شهرستانها به دلیل محدودیت دسترسی به پارکها، از فضاهای دیگران مانند دانشگاهها و مراکز آموزش عالی استفاده میکنیم تا هستهها بتوانند در فضای مشترک و اشتراکی رشد کنند. بسیاری از این هستهها خود از همین مراکز آموزش عالی شکل گرفتهاند.
نمونهای از این فعالیتها، رویداد سدرا در استان کهکیلویه و بویراحمد است که با همکاری پارک علم و فناوری یاسوج و دانشگاه یاسوج در همان پارک برگزار شد. در این رویداد، ۴۸۰ ایده و طرح در دو حوزه سخت و نرم ارائه شد که از این تعداد، ۴۹ طرح مراحل داوری را گذراندند و قرارداد امضا کردند. روز پایانی این رویداد، در واقع آغاز رشد این هستهها بود و آنها وارد مراحل حمایتی شدند تا به واحدهای فناور یا مردمی پایدار تبدیل شوند که بتوانند اقتصاد خود را مدیریت و توسعه دهند.
حمایت همهجانبه از هزاران شرکت فناور و دانشبنیان در سراسر کشور
فارس: سازمان شما در حال حاضر از چند شرکت دانشبنیان و واحد فناور حمایت میکند؟ حمایتها به چه شکل ارائه میشوند و همکاری شما با این شرکتها چگونه است؟رضوینژاد: ما در مجموع بیش از هزار شرکت (۱۰۱۸) در سراسر کشور را حمایت کردهایم که این حمایت مستقیماً توسط سازمان بسیج علمی انجام شده است. در قالب طرح جامع نهضت و خیزش جدید علمی فرایندهایی مانند ثریا را داریم. این حمایتها شامل حوزه تجاریسازی نیز میشود که با همکاری هلدینگ پیشگامان انجام میگیرد. از این تعداد بیش از ۲۰۰ شرکت دانشبنیان هستند و بقیه واحدهای فناور به شمار میروند.حمایتهایی که این شرکتها دریافت میکنند شامل تسهیلات مالی با نرخ پایین، مانند تسهیلات تبصره با منابع دولتی با نرخ پایین و همچنین تسهیلات قرضالحسنه از هلدینگهایی مثل هلدینگ پیشگامان است. علاوه بر این، با توجه به دسترسی بسیج به شبکههای بازار در استانها، به تولید و عرضه محصولات شرکتها کمک میشود تا امکان فروش و استقرار در بازار فراهم شود.همچنین هستههای رشدی که ذیل مسائل فنی و گلوگاهی این شرکتها شکل میگیرند، مورد حمایت قرار میگیرند تا در فضای تحقیقات بهروز بمانند. این هستهها از حمایتهای بلاعوض، راهبری و آموزش طرح کسبوکار بهرهمند میشوند. شرکتهای بالغ و تخصصی که خود به بلوغ رسیدهاند، این هستههای رشدی را شکل میدهند و علاوه بر بهروز نگه داشتن خود در تغییرات علم و فناوری، موجب رشد هستههای نوپا نیز میشوند.
به این ترتیب، حمایت ما از شرکتها ترکیبی از پشتیبانی مالی، بازار و آموزشی است تا هم شرکتهای موجود توانمند شوند و هم هستههای نوپا مسیر تبدیل شدن به واحدهای فناور و دانشبنیان پایدار را طی کنند.فقط حمایتهایی که از طریق هلدینگ پیشگامان ارائه میکنیم شامل سه بخش اصلی است. بخش اول تسهیلات قرضالحسنه برای شرکتهاست و بخش دوم تسهیلات با نرخ پایین حدود ۱۴ درصد که کمک مالی به شرکتها محسوب میشود. بخش سوم تمرکز بر طرحهای کسبوکار است؛ در این بخش ما در قالب مشارکت مدنی ورود میکنیم و شرکتهایی را که به بلوغ رسیدهاند، برای تجاریسازی محصولات، گسترش قابل توجه یا ورود به بازار صادراتی حمایت میکنیم.در این مسیر سرمایه شرکت خود شرکت است و بخشی از سرمایه نیز توسط ما تأمین میشود تا طرح کسبوکار آنها بتواند تحقق پیدا کند. بر اساس آمار در شش ماه اخیر بیش از ۱۰۰ شرکت از این حمایتها بهرهمند شدهاند، با توجه به هر سه قالب حمایتی که ذکر شد.#بسیج #بسیج_علمی#فناوری 07:23 - 8 آذر 1404