مسجد کرامت، ستاد پنهان انقلاب در مشهد
یکی از بزرگترین و مؤثّرترین راهپیماییها در مسجد کرامت شکل میگرفت. شاید یکی از علل آن، موقعیت جغرافیایی خاص و قرار گرفتن آن در مسیر اصلی تظاهرات بود.
فارس - خط رهبری: با اتمام تبعید و بازگشت امام خامنهای به مشهد، در مهر سال ۱۳۵۷ مسجد کرامت مرکز جلسات سیاسی و برنامهریزی حرکتهای مبارزاتی شد؛ که خود ایشان از مهرههای اصلی این جلسات بودند. در کنار روحانیون و مبارزین، حضور فعال فرهنگیان و بازاریان نیز در این جلسات دیده میشد.بازگو کردن سخنان امام خمینی (ره)، دادن اعلامیه و تعیین برنامه مشخص مبارزاتی مثل تعطیلی مغازهها از جمله موضوعات این نشستها بود.
مسجدی که به قرارگاه انقلاب بدل شد
این جلسات در طبقه فوقانی مسجد کرامت برگزار میشد. آنچه در این فعالیتها برجسته بود؛ اتحاد و استقرار رهبرانی از جمله امام خامنهای، آقایان طبسی و هاشمینژاد بود که باعث تثبیت جایگاه رهبری مسجد شده بود. یکی از فعالیتهای مسجد، بستری برای ارتباط با دیگر مراکز مبارزین انقلابی بود. به عنوان مثال یکی از راههای ارتباط با انقلابیهای تهران و هماهنگیها، ارتباط تلفنی از طريق مسجد کرامت بود. روز جمعه، ۱۷ شهریور بود. بعد از دعای ندبه برخی از افراد تعیین شده در مسجد حضور داشتند تا حواسشان به تلفن باشد. آن روزها برای تظاهرات، با تهران هماهنگ میشدند. تلفن زنگ خورد. خبر جمعهی خونین به مشهد رسید. دستور آمد که مردم در مشهد تظاهرات نکنند. بدینترتیب به سرعت مردم را متفرق کردند. این امر از طریق مسجد کرامت به تمامی شهرستانها ابلاغ شد.
مرکز سفیران انقلاب
از آنجا که مسجد کرامت از نظر بحثهای ریشهای قدمت داشت، به مرکزی برای سفیران انقلاب تبدیل شده بود. افراد بسیاری که در جستجوی سخنران انقلابی بودند، به این مسجد مراجعه میکردند. در آنجا امام خامنهای با توجه به فضای هر شهر و دیاری، فردی را برای سخنرانی اعزام میکردند.
وقتی مسجد به پناهگاه مردم تبدیل شد
امام خامنهای علاوه بر توضیح فعالیتهای سیاسی در مسجد کرامت به نکته قابل توجهی اشاره میکنند:
"آنجا جمع میشدیم و مردم هم در رفت و آمد دائمی بودند. آنجا شد ستاد کارهای مشهد و عجیب این است که نظامیها و پلیس از چهار راه نادری جرئت نمیکردند این طرفتر بیایند، از هیجان مردم. ما توی این مسجد روز را با امنیت میگذرانیم."
خارج نشدن از ریل مبارزه
در شيوه مبارزاتی مسجد کرامت با نقشآفرینی امام خامنهای، شاهد توجه به قرآن و سیره ائمه اطهار و زندگی آن بزرگواران و البته روضه بر مصائب اهل بیت بودیم. اما در این میان، افرادی به اصطلاح تندرو وجود داشتند که روضه را امری غیر مرتبط با مبارزه میدیدند. در صورت غفلت از این افراد، ممکن بود پیروان امام خمینی (ره) از مسیر اصلی منحرف شوند. التهاب و هیجان اجتماعی به حدی بود که حتی برای برخی نیروهای مذهبی هم اين سوال پیش میآمد که راه صحیح کدام است؟
راهپیمایی یا حرکت مسلحانه؟
این سؤال را از خدمت امام خامنهای پرسیدند. ایشان جوابی قریب به این مضمون دادند: " امروز در خیابان آمدن مهمترین کار است." اما همچنان روشنفکران چپ که بعدها برخی از آنان عضو منافقین شدند، بر مبارزه مسلحانه تأکید داشتند.
«راه رهایی، راه امام خمینی (ره) است»
در یکی از خاطرات آن روزها ذکر شده است که یک روز منافقین در دانشگاه سخنرانی کرده بودند که باید در تجمعات خواستار جنگ مسلحانه شویم. آن روز قرار شد در تجمعات روبروی مسجد کرامت که امام خامنهای سخنرانی داشتند شعار دهند که "تنها ره رهایی، جنگ مسلحانه است". این خبر به امام خامنهای رسید. آقا با سرعت عمل و قدرت، یک شعار در مقابل شعار آنها طراحی کردند که "تنها راه رهایی راه امام خمینی (ره) است." اما ابتدا یک سخنرانی بسیار عالی بیان فرمودند و با دهها دلیل ثابت کردند که راه ما راه امام خمینی (ره) است و ملاک، سخن امام است. اگر امام روزی به این نتیجه برسند که باید مردم مسلح شوند، خودشان دستور خواهند داد. ما منتظر نیستیم که مثلا بعضی کاسهی داغتر از آش بیایند به ما بگویند که باید مسلحانه مبارزه کنیم و مردم را به شورشی بکشند که مردم بیشتر کشته شوند. انقلاب ما بر مبنای نظرات امام است و نظرات امام بیشتر فرهنگی است. در نهایت این هیجان نیز کنترل شد. نتیجه این رفتار امام این بود که مردم نباید در مقابل یکدیگر بایستند.
مسجد کرامت: مرکز هدایت، هماهنگی و امید
یکی از بزرگترین و مؤثّرترین راهپیماییها در مسجد کرامت شکل میگرفت. شاید یکی از علل آن، موقعیت جغرافیایی خاص و قرار گرفتن آن در مسیر اصلی تظاهرات بود. به این ترتیب نیروهای انقلابی از مسجد و فضای پیرامون آن برای تجمع استفاده میکردند. از طرف دیگر به دلیل همین موقعیت مکانی، مسجد کرامت هنگام هجوم مأموران به یکی از پناهگاههای مردم تبدیل میشود.
اما دلیل دیگر مدیریت خاص امام خامنهای بود. تمام برنامههای مربوط به تظاهرات توسط امام خامنهای و دیگر رهبران مسجد، مدیریت و برنامهریزی میشد. برای این امر جلساتی ترتیب داده میشد و در آنجا تصمیم میگرفتند که راهپیماییها به چه شکلی برگزار شود و شروع و پایانش چگونه باشد. از چه خیابانهایی عبور کنند و از چه مسیری بروند و برگردند. برای هر راهپیمایی، اطلاعیهای قرائت میشد و نشریات توزیع میشدند. این تصمیمها و این برنامهها را خود امام خامنهای و دیگر مدیران جلسه انجام میدادند.
15:46 - 23 فروردین 1405
