فقیه تحولآفرین
«خط رهبری» در این گزارش به قلم حجتالاسلام و المسلمین مردانی از شاگردان حوزوی آیتالله سیدمجتبی خامنهای به روایتِ سیر تحصیل و تدریس فقهی اصولی و تحلیلِ مولفهها و خصوصیات مهم سبک علمی ایشان پرداخته است.
آغاز از مدرسهای که محبوب پدر بود
فارس - خط رهبری: حضرت آیتالله سید مجتبی خامنهای فرزند دوم رهبر شهید انقلاب اسلامی امام خامنهای (قدس الله نفسه الزکیه)، سال ١٣۴٨ شمسی در مشهد متولد شد. تحصیلات حوزوی ایشان با توصیه و دغدغه پدر بزرگوارشان از مدرسه علمیه حضرت آیتالله مجتهدی تهرانی(ره) آغاز شد، همان مدرسهای که رهبرشهید از تحصیل فرزندانش در آن آرامشخاطر داشت، آقا سیدمجتبی و برادرانش دروس مقدمات طلبگی را نیز در این مدرسه فرا گرفتند. میان تحصیلات طلبگی در دوران دفاع مقدس در صفوف جبههها به رزمندگان اسلام پیوست. سپس در سال ۱۳۶۸ با پایان جنگ تحمیلی، برای ادامه دروس حوزوی به قم آمد و تا سال ٧١ در قم حضور داشت. سال ٧١ به مدت ۵ سال به تهران مراجعت کرد و در این مدت تحصیلات حوزوی نیز تداوم داشت. در سال ٧۶ با شهیده زهرا حداد عادل ازدواج کرد و در همان سال برای بار دوم جهت ادامهی تحصیل در سطوح بالاتر حوزوی و کسب معارف الهی به قم هجرت نمود.
تلاش و جدیتی که توجه اساتید را برانگیخت
ایشان مقطع سطوح عالی حوزه را از محضر آقایان احمدی میانهجی، رضا استادی، اوسطی و برخی دیگر از اساتید بارز قم بهره بردند. مقطع خارج فقه و اصول را نیز علاوه بر والد شهید، از محضر آیات عظام شیخ جواد تبریزی، شیخ حسین وحید خراسانی، سید موسی شبیری زنجانی، آقا مجتبی تهرانی وشیخ محمد مؤمن قمی استفاده نمودند. حدود ۱۷ سال به شکل مستمر در دروس خارج فقهی و اصولی حضور فعّال علمی داشتند. به این صورت که با تلاش فراگیر علمی ایشان در قالب اشکال و نقد درسی، ارائه تقریرات علمی به زبان عربی، حتی پیگیری این مباحث در ارتباطات خارج از درس با اساتید، موجب توجه خاص برخی اساتید برجسته به ایشان شد.
فکر منظومهوار و حرّیت در نظریهپردازی
نتیجه تلاشهای فوق العاده آقا سیدمجتبی در طول دوران تحصیلات طلبگی بعدها در تدریس او نمایان شد. از عرضه یک مکتب علمی نوپا، مبانی فکری منظم منظومهوار، ارائه تصویر منسجم از مباحث علمی در مجموع علوم اسلامی، التزام به مبانی خویش در مسائل گوناگون، ابتکار در محتوا و سبک تدریس، تسلط بر آراء قلههای فقهی و اصولی، توجه همهجانبه به ابعاد علمی یک مسئله، نگاه عمیق به موضوعات و نظام مسائل در هر علم، نوع بیان منظم و منطقی در درسها، آزاداندیشی فکری در نظریهپردازی، پایبندی به اخلاق علمی در شئون مختلف؛ تدریس و تحقیق و اظهار نظرات علمی، تواضع خاص نسبت به بزرگان و چهرههای علمی موفق در حوزههای علمیه، شاگردپروری خاص و احیای کرامت علمی شاگردان سبب شد که دروس خارج فقه و اصول ایشان در قم به تدریج یکی از مورد توجهترین دروس خارج حوزه علمیه قم باشد. اوصافی مانند نبوغ و استعداد توأم با تلاش و پشتکار با دقت و حریّت علمی، منجر به تولید نوآوریهای فراوان و متقن، در منظومه علوم و معارف حوزوی (خصوصاً در فقه، اصول و رجال) گردیده است.
سه ویژگی برجسته علمی آیتالله سیدمجتبی خامنهای:
۱. ساختارشکنی:آیتالله سیدمجتبی خامنهای به هیچوجه در علم اصول فقه حتی در مطالب ابتدائی، مقلد نیستند. توصیه ایشان به شاگردان این بود که در مباحث علمی همهچیز را از اول بسازید. مشکلی که در تاریخ برخی علوم وجود دارد این است که افراد تحولآفرین و ساختارشکن، کمشمارند. هفتصد سال اصول فقه به یک نحو بود و ناگهان شخصیتی مانند شیخ انصاری ظاهر میشود و تکانی تحولآفرین به آن میدهد. بعد از او دوباره حالت سکون برقرار میشود در حالی که در علم اصول فقه، قطعاً تحول لازم است. ایشان از این ویژگی ساختارشکنانه برخوردار است که این موضوع در رفت و برگشتهای علمی به وفور قابل مشاهده است. ایشان در علمش، بسیار تمرکز و توجه کرده و مطلب را از ابتدا بررسی میکند. مجتهد واقعی کسی است که از ابتدا همه را خودش به دست بیاورد و گزارههای علمی را از اول خوش بسازد.
۲. نگرش منظومهای:گاهی میان دانستههای فرد در یک علم، نظمی برقرار نیست. در یکجا از یک علم مبنایی اتخاذ میکند و در جای دیگر از همان علم، آن را فراموش میکنند و دنبال نظرات مشهور میرود. اما آیتالله سیدمجتبی خامنهای همیشه توجه به مبانی خودشان دارند و به امتداد آن مبنا میاندیشند. ایشان نه تنها در یک علم، که در علوم مختلف پایبند نظماند. این پدیده که یک عالم در علوم مختلف، مبانی مختلف داشته باشد رایج و فراوان است اما ایشان هرگز این رویه را ندارند. بلکه معتقدند همان خدایی شارع است که درباره صفات او در علم کلام بحث شده است. این بسیار تأثیرگذار است. این نظم و انسجام در امثال شیخ طوسی به وضوح دیده میشود. افراد دارای نگرش منظومهای حتی به ارتباط این مباحث در علوم مختلف توجه دارند.
۳. اتقان در مبانی:ایشان در مباحث علمی تصریح دارند که ارائه یک نظریه یا پذیرش یک نظریه، باید آن مطلب به درستی از جوانب مختلف بررسی و حلاجی شود که به اتقان بالایی برسد. خود ایشان نیز در بررسی مبانی مختلف و به خصوص ارائه مبنای موردنظر خود مطلب را به شکل جدی ریز و حلاجی میکنند که هرکسی هر اشکالی کند، جوابش را میگیرد. یعنی مطلب را چنان متقن میسازند و از زوایای مختلف و متعدد به آن نگاه میکنند تا آن مطلب به یک قوت خاصی برسد که از نگاه ایشان دیگر نمیتواند اشکالی به آن وارد شود.
تعطیلیای که با محاسبات مادی سازگار نبود!
بعد از ماجرای کرونا و اقامت ایشان در تهران و محدودیتهای موجود در برگزاری درس حضوری، کلاس درس آیتالله سیدمجتبی خامنهای به صورت مجازی تدام یافت، در آغاز سال تحصیلی ١۴٠٢ تعداد ثبتنام کنندگان درس ایشان به ١٣٠٠ نفر رسید. تا اینکه در نخستین جلسه سال تحصیلی با حضور ٧٠٠ نفر طلبه در درس، ایشان یکباره با خبر تعطیلی درس همه را در شوک فرو بردند و با طلب حلالیت، طلاب را به حضور در درس دیگر بزرگان ترغیب نمودند. این خبر عجیب با تحلیلهای عادی سازگار نبود. بعد از این ماجرا هزار نفر از طلاب و اساتید در نامهای به محضر رهبر شهید انقلاب درخواست ازسرگیری درس ایشان را ابراز کردند و رهبر شهید مسئله را به شخص استاد واگذار کردند اما ایشان در دیدار با شاگردان قدیمی فرمودند: «علت تعطیلی درس امری معنوی است که قابل بیان نیست» و تاکید کردند که درس ایشان با این تعداد زیاد وجهی نداشت و از آنها خواستند که مطالبات عمومی و خصوصی برای آغاز درس را متوقف کنند.
از تقویت جایگاه فقاهت در حوزه تا خدمت به محرومان!
توجه به جایگاه فقاهت در حوزه علمیه قم موجب شد تا آیتالله سیدمجتبی خامنهای با حفظ آزاداندیشی فقهی مدارس و مراکز فقهی انقلابی، در بخشی دیگر از حوزه به شکل مستقل به تأسیس برخی مراکز علمی و پژوهشی روی آورد. اهتمام به مباحث علمی همراه با دغدغههای اجتماعی به ویژه در خدمترسانی به محرومان، سبب شکلگیری ساختار منسجمی در این مدارس شد.
زهد و بیرغبتی ایشان در بروز نام خود و محور قرار ندادن خودشان در مسائل گوناگون و محوریت داشتن خط فکری امامین انقلاب، احتراز از رقابتهای موجود، با تحسین بزرگان و گرایش حداکثری طیف گستردهای از علماء و فضلای قم شد. با درخواست شاگردان و ارادتمندان به آیتالله سیدمجتبی خامنهای، مبنی بر تدوین نظریات علمی و جمعآوری آراء فقهی با حاشیه بر عروه، ابتدا با عدم پذیرش و استنکاف اما با توصیه رهبر شهید این امر آغاز شد و تاکنون فعالیتهای مربوط به جمع آوری نظریات فقهی ایشان ادامه دارد.
برخورداری از توان و ظرفیت برای استمرار حرکتِ پیشرفت کشور
اشراف به مسائل کلان و احاطه به امور اجرایی کشور و تعامل سازنده با نهادها و ارتباط پرسابقه با مدیران و مسئولان نظام و حضور در جلسات کاری مختلف، تجربه فوقالعادهی مدیریتی برای ایشان پدید آورده که میتواند بشارت بزرگی برای تحقق چشمانداز پیشرو باشد. از سوی دیگر توانمندی علمی و آگاهی از سطوح مختلف علمی و دانشی، ارتباط با نخبگان و فرهیختگان در ابعاد گوناگون علمی، صنعتی، فرهنگی، اقتصادی و... نشانهای از ظرفیت و توان لازم برای تداومبخشی به حرکت پیشرفت کشور در بخشهای مختلف است.
بدون شک این شخصیت فرزانه در ارتباط با چهرههای مقاومت به ویژه شهید سیدحسن نصرالله و شهید قاسم سلیمانی و فرماندهان پرافتخار نظامی و مهمتر از همه در معاصرت و معاشرت خاص با رهبر حکیم و مجاهد شهید امام خامنهای (رحمه الله علیه) به نقطهای از درایت رهبری و توانمندی مدیریتی رسیده است که اهداف و آرزوهای ملت ایران را به تحقق برساند. همهی دشمنیها و تهدیدهای شیطان بزرگ و رژیم خبیث صهیونیستی با این شخصیت یگانه به دلیل ویژگیهای ممتاز اوست که بدون شک مقرر شده تا در ذیل عنایات حضرت ولیعصر ارواحنا فداه این ملت ایران و امت اسلامی را سربلند و پیروز نماید.
20:49 - 18 اسفند 1404
0 بازدید