اشتهارد سرزمین مقدس همیشه ایستاده/ اتاق هایی در دل کوه با تپه های رنگین کمانی
شهرستان اشتهارد به معنای "سرزمین مقدس" است ، سرزمینی که اتاق های در دل کوه و تپه های رنگین کمانی آن بخشی از جاذبه های گردشگری استان البرز است.
به گزارش خبرگزاری فارس از البرز، شهرستان اشتهارد به معنای "سرزمین مقدس" است ، سرزمینی که اتاق های در دل کوه و تپه های رنگین کمانی آن بخشی از جاذبه های گردشگری آن است. بنابر اشیاء عتیقه یافت شده از زیرخاکی های "دیده بان" با خط کوفی، می توان گفت که قدمت اشتهارد به قرنهای دوم و سوم می رسد. مردم اشتهارد عقیده دارند که در گذشته این سرزمین تبعیدگاه بوده است. مردم شهرستان اشتهارد به زبان تاتی سخن می گویند که البته کلمه اشتهارد به زبان تاتی معانی مختلفی همچون "ایستادن"، "سرزمین" و "ایستگاه" دارد. نظر دیگر بر این است که نام اشتهارد در اصل "اشترده" بوده که صورتی است از واژه "استرده" و "سترده" به معنی صاف و هموار و بی درخت است. این شهرستان از آب و هوایی نیمه خشک برخوردار است و از طرف شمال به ارتفاعات حلقه دره و نظرآباد محدود می شود، همچنین باید گفت نقشه اشتهارد از جنوب به منطقه "قزل باش" از سمت شرق "رودخانه شور" و از غرب به "بوئین زهرا" می رسد. شهرستان اشتهارد از دو بخش اصلی مرکزی و پلنگ آباد تشکیل شده که هر یک از دو به ترتیب دو منطقه ایپک و صحت آباد_جارو و پلنگ آباد را در برگرفته اند. این منطقه به دلیل مجاورت با دشت، آب و هوای بسیار خشک دارد و این ویژگی خاص این منطقه به شمار میرود که از یک سو به رشته کوههای البرز میرسد و از سوی دیگر به حاشیه یکی از خشکترین بیابانهای ایران منتهی میشود.
شرایط آب و هوایی منطقه موجب شده تا فضای شهر را همچون کویر تعریف کرد، همچنین نحوه ساخت بناهای با قدمت این منطقه بیانگر آب و هوایی خشک و کویری در این شهرستان است کویر اشتهارد یا قشلاق حسین خانی در شمال شهرستان اشتهارد قرار گرفته است که می توان گفت قسمت جنوب شرقی منطقه مهر شهر کرج را نیز در بر می گیرد. طول این کویر 60 کیلومتر می باشد و عرض آن حدود 20 کیلومتر است. مرکز این کویر یک دژ زیبا به چشم می خورد که در حاشیه آن ارتفاعات و گنبدهای نمکی با ترکیب رنگ های متنوع وجود دارد. البته جای تأسف دارد که گروهی با هدف استخراج نمک گنبدهای نمکی حاشیه این کویر را دچار تخریب کرده اند و انتظار می رود مراقبت و محافظت از این منطقه زیبا تقویت شود. نزدیکی شهرستان اشتهارد به پایتخت با وجود این تپه های دل انگیز می تواند شرایط بهتری را برای صنعت گردشگری البرز سوق دهد. شایان ذکر است پوشش گیاهی منطقه در حاشیه ارتفاعات دشتی و در هسته کویر فاقد پوشش گیاهی است. جایگاهی برای زندگی ماهیان "گورخری" تا شترهای رها شده جنوب کویر رودخانه شور "ابهر رود" یا به گفته بومیان "شورکات" از غرب به شرق جریان دارد که حاشیه این رود به شدت باتلاقی است و در صورت تردد با خودرو باید مورد توجه قرار گیرد. این رودخانه به طور پراکنده دارای ماهی گورخری است و در فصل حاضر پرنده هایی چون سلیم طوقی، پرستو، اگرت سفید و عقاب استپی در این ناحیه وجود دارند.
شرایط محیطی اشتهارد، آب و هوای خشک و پتانسیل بیابانی این منطقه موجب شده تا شترها در آنجا رها سازی شوند و ادامه زندگی دهند که البته این موضوع چندی پیش مورد نقد مدیرکل سازمان محیط زیست استان البرز قرار گرفت اشتهارد دارای هفت محله قدیمی است شهر اشتهارد دارای هفت محله قدیمی به نامهای پایین محله "جیر محل"، محله صیادیه، محله قاضیان"قاضیون"، چال محله "چله مله"، فارچی آباد "پارچی آوا"، خیابان بزرگ "پیله خیاوون"، خیابان کوچک "خوردک خیاوون" و همچنین از محلات کوچکتر میتوان ام اصغر، رضه، چول و پشت قلعه را نام برد. پس از انقلاب شهرکهایی بنامهای شهرک وحدت، شهرک طالقانی و شهرک الغدیر در اشتهارد احداث شدهاست. هر کدام از این محلات دارای مسجد، حمام و گورستان اختصاصی هستند و سه محله دارای یک تکیه برای عزاداری ایام عاشور است و یکی از آنها که ساختار قدیمی دارد، احتمالاً به دوره صفویه برمی رسد. خانه های سنگی دوام آوردند تا پیام زندگی گذشتگان را برسانند خانه های سنگی که در 10 کیلومتری شهرستان اشتهارد به سمت شهرستان نظرآباد واقع شده است، بیانگر زندگی انسان های قدیمی در این مناطق است. این خانه شامل اتاق هایی در کوه است، که پیش از این و در طول تاریخ مورد استفاده ساکنین این منطقه قرار گرفته است. البته با توجه به بارندگی، وزش باد و تغییر فصول و گذر زمان بسیار این خانه ها با فرسایش همراه شدند و تعداد محدودی از آن ها برای ما باقی مانده است.
قلعه دیزبون "دیده بان" این قلعه و یا تپه بلند و قدیمی در شهرستان اشتهارد واقع شده است و بیانگر قدمتی حدود 1000 سال است قلعه دیزبون در سال 1344 توسط هیاشی کاکی زاکی ژاپنی مورد بازدید قرار گرفت و پس از آن به ثبت آثار ملی و تاریخی سازمان میراث فرهنگی رسید. امامزاده ام کبری و ام صغری این امامزاده در ضلع شمالی میدان امام خمینی (ره) اشتهارد واقع شده است و دارای بنای بارگاهی محکم و مجلل است، که طبق اعتقاد مردم محلی و سازمان اوقاف این بنا به دو بانو منسوب به امام موسی کاظم (ع) تعلق دارد. بنای امامزاده تشکیل شدهاست از یک ایوان ورودی رو به شمال، یک تالار مستطیل شکل به عنوان نمازخانه و محل دعا و اطاقی مربع شکل که ضریح امامزادگان در آن قرار دارد. ساختمان بنا با آجر و کاشی تزئین شده و گنبد مدور آن کاملاً کاشی کاری است. آنچه از کاشی های گنبد باقی ماندهاست نشان میدهد که در کمرگاه گنبد دور تا دور، سه ردیف کتیبه شدهاست که در ردیف اول به خط کوفی نوشته شده "یا رسولالله" و در ردیف دوم در میان لوزی شکل به خط ثلث نوشته شده "الله محمد علی" و در ردیف سوم به خط کوفی به طرز بسیار جالب و ظریف نوشته شده "الله محمد"، در خصوص زمان اولیه ساخت بارگاه تاریخ دقیقی در دست نیست ولی سنگ نوشته موجود حکایت از آن دارد که در سال ۱۰۸۹ هجری قمری شخصی به نام "میرزا حسابی" بانی تعمیرات اساسی ساختمان است.
دیوار جنوبی تالار سنگ قبری نصب شده که تاریخ چهادهم ذیالحجه ۹۹۱ بر آن حک شده همچنین وجود این سنگ قبر در دیوار قدمت بنا را حداقل تا آن دوره به عقب میبرد گفتنی است در سالهای اخیر توسط اداره اوقاف و سازمان میراث فرهنگی تعمیرات اساسی در ساختمان امامزادگان و در زمینه زیباسازی محوطه آن نیز شهرداری اشتهارد با همکاری بنیاد شهید کرج انجام شده است. شایان ذکر است آقای "ایرج اشتهاردی" نیکوکار مقیم اسپانیا بانی ساخت دیوار جنوبی آن به شکل سنتی هستند که در حال حاضر توسط شهرداری اشتهارد در دست ساخت است. امامزاده سلیمان این بنا در فاصله 6 کیلومتری شرق اشتهارد قرار گرفته است که در واقع به زمین های کوشک آباد "گوشآوا" منتهی می شود. با قدم گذاشتن در این منطقه با آرامگاهی مجلل مواجه خواهیم شد که امامزاده سلیمان نام گرفته است. حیاط بزرگی در میان بنای آرامگاه قرار گرفته که پیش از این در ضلع غربی آن قناتی جاری بود تا محلی برای تهارت و وضوی زائران باشد اما چندی پیش این قنات خشک شد. ساختمان و بنای امامزاده مشتمل بر یک ایوان که رو به شمال باز میشود و قسمت ورودی به امامزادهاست و تالاری مستطیل شکل و ستوندار که محل ادای نماز و دعا است و اتاقی مربع شکل کوچک که ضریح فلزی امامزاده در میان آن واقع شده و زیارتگاه اصلی است. سقف اتاق اخیر گنبدی و سقف تالار مستطیل شکل به صورت ضربی پوشیده شدهاست.
تاریخ درستی از این بنا در دست نیست اما طبق بررسی ها می توان گفت که در سال 1341 خان غایب ساختمان بنا با تعمیرات اساسی همراه بوده است تعمیر این بنا در این تاریخ نیز توسط سازمان اوقاف، خیرین و شهرداری در حال انجام است. مقبره پنج شهید گمنام نیز در این امامزاده قرار گرفته است. در کتاب بحرالانساب آمدهاست که سلیمان بن حضرت موسی کاظم را در کوشکآباد کشتند. به نظر میرسد این امامزاده از فرزندان یا نوادگان موسی کاظم است و صاحب کرامات بودهاست. دکتر بیات در کتاب کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران از بقعه شاهزاده سلیمان در اشتهارد نام برده و بنای آنرا متعلق به قرون هفتم تا نهم هجری قمری دانستهاست. امامزاده سلیمان با شماره ۷۵۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدهاست. تالاب اشتهارد در یک قدمی خشکی دائم شمال شرقی این شهرستان تالابی قرار گرفته است که از رود شور و ارتفاعات کوه های البرز تغذیه می شود.کوه های ناز کوه و خراسان کوه از جمله ارتفاعاتی هستند که به آبدار شدن این تالاب کمک می کند. البته ازدیاد جمعیت و کم باران بودن این منطقه در کنار آب و هوایی خشک موجب شده تا این تالاب تنها در فصول بارندگی پر آب باشد. شمال این تالاب کوه های رنگی قرار گرفته است که هر دو این ظرفیت به منطقه ای گردشگری در اشتهارد و استان البرز تبدیل شده است. کوه گهور یک آتشکده یا محلی برای اختفاء راهزنان کوه گهور، سرزمینی مسطحی است که در فاصله هشت کیلومتری شهرستان اشتهارد قرار دارد.
وجود ساختمانی مخروبه در این منطقه تاریخی بیانگر قدمت آن است که ممکن است به دوران صفویه نیز تعلق داشته باشد سفال های شکسته و آثاری این چنینی در منطقه کوه گهور که "بزقلعه" نیز نامیده می شود بیانگر این است که این منطقه در گذشته آتشکده بوده است. برخی براین باور هستند که این منطقه محل اختفاء و زندگی راهزنان بوده است. گروهی دیگر اعتقاد دارند آثاری که در کوه گهور وجود دارد ممکن است به فرقه اسماعیلیه مربوط شود. معرفی حمام محله صیادیه یادگاری از دوران صفویه این حمام متعلق به دوران صفویه است که در دو گرمخانه و رختکن زنانه و مردانه تعریف شده است. چند دهه گذشته شاهد استفاده این بنا به صورت کاملا سنتی توسط گروهی از مردم بودیم. هم اکنون نیز این بنا فعال است و مورد استفاده قرار می گیرد. بزرگترین شهرک صنعتی کشور در اشتهارد است شهرستان اشتهارد بزرگترین شهرک صنعتی کشور را در خود جای داده است و به عبارتی قطب اقتصادی کشور و استان البرز است. شهرک های همچون لیا، آداسنج، دانسفهان و چندین شهرک بزرگ دیگر در این شهرستان قرار دارد. همجواری این شهرک های صنعتی با بوئین زهرا موقعیت مناسبی را برای ایجاد بازار اقتصادی در استان فراهم ساخته است.
نگاهی بر پیشینه شهرستان اشتهارد در منابع و سایت های رسمی در رابطه با این شهرستان که در گذشته به دارالمؤمنین معروف بود آمده است: وجود شخصیتهای مذهبی همچون ملا ابوالحسن اعلمی صاحب رساله «ریاض الاحکام» و ملا علی احمد مجتهد در دهههای گذشته؛ همچنین حجت الاسلام و مسلمین سید عبدالله برهانی و حاج شیخ یحیی تقوی در دهههای اخیر در رشد باورهای دینی و مذهبی مردم مؤثر بودند طی دوران جنگ ایران و عراق از شهرستان اشتهارد با داشتن جمعیتی حدود پنج هزار نفر بیش از ۱۲۰ شهید و ۱۲ آزاده و صدها جانباز نثار اسلام و انقلاب شده است، که به نسبت جمعیت شهر در شمار شهرهای تراز اول کشور در این زمینه محسوب می شود. این شهر علمایی چون میرزا حبیبالله اشتهاردی از اساتید حوزه نجف و سامرا و حاج غلامرضا سلطانی نماینده شهید مردم شهر کرج و اشتهارد در مجلس شورای اسلامی و اولین امام جمعه اشتهارد را در تاریخ گذشته خود دارد. آیتالله مرحوم شیخ علی پناه اصلانی اشتهاردی از علمای معاصر مجتهد و امام جماعت حرم حضرت معصومه(س)، حجت الاسلام مرحوم محمد محمدی اشتهاردی محقق و نویسنده ۲۵۰ جلد کتاب، حاج شیخ حسین گنجی خطیب که صدا و سیما بارها در مناسبتهای مختلف از سخنرانیهای وی استفاده کردهاست و مرحوم ولی الله خلج که از شاعران معاصر فارسی و تاتی زبان است از مفاخر این شهرستان هستند. گزارش: طیبه جواهری انتهای پیام/گ ت/1102/س/3 .
18:39 - 2 فروردین 1398
1 بازنشر
219 بازدید
1 پاسخ
تازه ترین اخبار
- اقامه نماز استغاثه حضرت ولی عصر(عج) توسط مردم قم
- شیرجه و اصابت سنگین موشک ایرانی در بحرین
- قرار سیودوم در همسایگی خلیج فارس
- تشییع پیکر شهیدان دهقانی و سجادی در بوشهر
- مردم آذربایجان غربی علَم پاسداری از ایران را زمین نمیگذارند
- عضو جبهه پایداری: ۱۲ فروردین روز مردم سالاری دینی است
- توصیه هایی برای روز طبیعت از زبان معاون امداد و نجات هلال احمر آذربایجان شرقی
- فیلم | پیام مردم بندرعباس با ترامپ قمار باز
- کف خیابان در تسخیر مردم انقلابی ارومیه
- سعید آقایی: هیچ چیزی مهم تر از وطن نیست