شیوع داروخانههای خانگی و استفاده بیرویه از آنتیبیوتیک/ کشاورزی، محیطزیست و آبزیان در معرض خطر مقاومت آنتیبیوتیکی
کارشناس ارشد بیوتکنولوژی با اشاره به اینکه مقاومت آنتیبیوتیکی موجب شده تا اغلب داروها برای درمان کارا نباشند، گفت: شیوع داروخانههای خانگی و استفاده بیرویه آنتیبیوتیک از مهمترین عوامل این موضوع است.
به گزارش خبرگزاری فارس از گنبدکاووس، امروزه شیوع بیماریهایی با منشا باکتری و قارچ در جامعه رو به افزونی گرفته و متاسفانه روند درمان این بیماریها نیز با مشکلاتی روبهرو شده است که بخش عمدهای از آن نیز در حوزه تجویز داروی مناسب برای درمان با توجه به جهشهای باکتریها و پیشرفتهتر شدن بیماری به مرور زمان است. نکته مهمی که در کنار همه توصیههای بهداشتی و درمانی در این بیماریها باید مورد توجه قرار بگیرد اصلاح فرهنگعمومی در مبارزه با این گونه بیماریها به منظور جلوگیری از پیشرفتهتر شدن منشا این بیماریهاست، بیماریهایی که به طور متوسط همه ما در طی سال چند باری با آنها دست و پنجه نرم میکنیم و در حوزهها و اشکال مختلفی در بدن رخ نمایی میکنند. از این رو و به منظور بررسی راهکارهای فرهنگسازی در این حوزه با «الهام امینی» کارشناس ارشد بیوتکنولوژی و فارغالتحصیل دانشگاه الزهرا (س) تهران گفت و گویی کردهایم که مشروح آن را در ادامه مشاهده میکنید: فارس: به طور کلی مفهوم آنتی بیوتیک به چه معناست؟ امینی: آنتی بیوتیکها که اصطلاحا به آنها پادزیست یا زیست ُش هم میگویند به طور کلی توسط برخی از میکروارگانیسمها مانند باکتری و قارچها تولید شده که به سبب آن باعث از بین بردن میکروارگانیسمهای دیگر و یا مانع از رشد آنها میشود.
همچنین میتوان آنتی بیوتیکها را از راه سنتز شیمیایی نیز به دست آورد که البته امروزه با پیشرفت شیمی پزشکی بیشتر آنتیبیوتیکها حاصل تغییرات مولکولی بر روی آنتیبیوتیکهای طبیعی هستند و عمده مصرف آن در حوزه پزشکی و درمانی برای کشتن عوامل بیماریزا و جلوگیری از رشد و یا ثابت ماندن تعداد آنهاست * نخستین آنتی بیوتیک کاملا تصادفی و اتفاقی کشف شدند فارس: آنتی بیوتیکها از کجا آمده و نخستین بار چگونه شناسایی و کشف شدند؟ امینی: تعدادی از پیشرفتها و دستاوردهای بشر اتفاقی و شانسی به دست آمده که کشف آنتی بیوتیک هم یکی از این موارد است. کشف اولین ماده آنتیبیوتیک که «پنیسیلین» بود به سال ۱۹۲۸ توسط «الکساندر فلمینگ» صورت گرفت، او به طور اتفاقی متوجه اثر ضد باکتریایی ماده مترشحه توسط قارچ پنیسیلیوم شد که میتوانست مانع رشد باکتریها شود. فارس: مکانیسم اثر آنتی بیوتیکها چگونه است؟ امینی: به طور کلی آنتی بیوتیکها از طریق اختلال در ساختار باکتریها باعث نابودی و جلوگیری از بیماریزایی آنها میشود. این تغییر میتواند از طریق تخریب دیواره و یا غشا سلولی و یا از طریق تغییر در ماده ژنتیکی عوامل بیماریزا باشد.
فارس: موضوع مقاومت آنتی بیوتیکی که امروزه در میان مردم بسیار مطرح شده چیست؟ امینی: مقاومت به آنتی بیوتیک یعنی میکروبهای بیماریزا که برای مبارزه با آنان آنتیبیوتیک استفاده میشوند، نسبت به این داروها مقاومت پیدا کرده و نسلهای جدیدی به وجود بیایند که نتوان با آنها مبارزه کرد، که البته تهدید و خطر بزرگی در زمینه بهداشت، درمان و سلامت است * شیوع خطرناک داروخانه های خانگی در ایران از مهمترین عوامل این نوع مقاومت دارویی، مصرف خودسرانه یا بیش از حد آنتیبیوتیکها است. متاسفانه در کشور ما ایران با پدیدهای به نام داروخانههای خانگی مواجه هستیم که در هر خانهای به طور معمول انواع و اقسام داروها از جمله آنتی بیوتیکها حضور دارند و در هنگام مواجهه با سادهترین بیماریها سریعا آنتی بیوتیک مصرف میکنند همچنین بسیاری از پزشکان نیز حتی بیرویه این نوع داروها را تجویز میکنند چه بسا بسیاری از این بیماریها مانند ویروسی و آنفولانزاها نیاز به درمان آنتیبیوتیکی ندارند. مصرف آنتیبیوتیک در ایران ۱۶ برابر استاندارد جهانی است. نتیجه چنین سهلانگاریهایی مقاومت آنتی بیوتیکی است که امروزه گریبانگیر جامعه شده و سلامت کل جامعه انسانی را به خطر میاندازد. بسیاری از آنتی بیوتیکها که در گذشته در درمان بسیاری از بیماریها استفاده میشدند امروزه اثر بخشی خود را از دست دادهاند، دورهای که عفونتهای سادهای که برای سالیان طولانی قابل درمان بودند، کشنده شدهاند.
فارس: آیا تنها تجویز و مصرف بیرویه آنتی بیوتیکها باعث ایجاد این بحران شده است؟ امینی: در دهههای اخیر مصرف آنتی بیوتیک علاوه بر پزشکی در کشاورزی هم افزایش چشمگیری داشته و آنتیبیوتیکها در دامداری، پرورش مرغ و طیور، پرورش ماهی و آبزیان، تولید محصولات کشاورزی و در باغهای میوه استفاده میشود، بنابراین مقاومت به آنتیبیوتیک، کشاورزی و محیط زیست را هم تحت تأثیر قرار میدهد * استفاده از آنتی بیوتیک در غذای دام ممنوع شود فارس: پیشنهاد شما برای جلوگیری از این معضل چیست؟ امینی: طبق بررسیهای به عمل آمده حجم آنتی بیوتیک مصرفی در حیوانات در سراسر جهان رو به افزایش است و همچنین در برخی کشورها حدود 80 درصد مصرف آنتی بیوتیکهای مهم در بخش حیوانی است از همین رو از سال 2006 در اتحادیه اروپا استفاده از دارو در غذای دام و طیور ممنوع اعلام شد. چه خوب است که در کشور ما نیز این شیوه اتخاذ شده و همچنین فروش آنتی بیوتیک در داروخانهها محدود به نسخه تجویزی از سوی پزشک شده و از فروش آزاد آن جلوگیری شود چرا که تداوم این امر خسارات جبرانناپذیری به دنبال خواهد داشت و ممکن است به جایی برسیم که مقاومت نسبت به آنتی بیوتیکها به حدی برسد که دیگر هیچ آنتیبیوتیک جدیدی نداشته باشیم. در این صورت همه ما در معرض ابتلا به عفونتی خواهیم بود که ۳۰ سال پیش با یک آنتیبیوتیک ساده از بین میرفت. انتهای پیام/خ.
09:10 - 28 ژانویه 2019